स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 7

7 of 232 · 56 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

पुनरेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजंगमे । (१।२)

punarekārṇave ghore naṣṭe sthāvarajaṃgame |

1.3१.३

सलिलेनाप्लुते लोके निरालोके तमोद्भवे ॥ (१।३)

salilenāplute loke nirāloke tamodbhave ||

2.1२.१

ब्रह्मैको विचरंस्तत्र तमीभूते महार्णवे । (२।१)

brahmaiko vicaraṃstatra tamībhūte mahārṇave |

2.2२.२

दिव्यवर्षसहस्रं तु खद्योत इव रूपवान् ॥ (२।२)

divyavarṣasahasraṃ tu khadyota iva rūpavān ||

3.1३.१

शेते योजनसाहस्रम् अप्रमेयम् अनुत्तमम् । (३।१)

śete yojanasāhasram aprameyam anuttamam |

3.2३.२

द्वादशादित्यसंकाशं सहस्रचरणेक्षणम् ॥ (३।२)

dvādaśādityasaṃkāśaṃ sahasracaraṇekṣaṇam ||

4.1४.१

प्रसुप्तं चार्णवे घोरे ह्यपश्यत्कूर्मरूपिणम् । (४।१)

prasuptaṃ cārṇave ghore hyapaśyatkūrmarūpiṇam |

4.2४.२

तं दृष्ट्वा विस्मयापन्नो ब्रह्मा बोधयते शनैः ॥ (४।२)

taṃ dṛṣṭvā vismayāpanno brahmā bodhayate śanaiḥ ||

5.1५.१

स्तुतिभिर्मंगलैश्चैव वेदवेदांगसंभवैः । (५।१)

stutibhirmaṃgalaiścaiva vedavedāṃgasaṃbhavaiḥ |

5.2५.२

वाचस्पते विबुध्यस्व महाभूत नमो ऽस्तु ते ॥ (५।२)

vācaspate vibudhyasva mahābhūta namo 'stu te ||

6.1६.१

तवोदरे जगत्सर्वं तिष्ठते परमेश्वर । (६।१)

tavodare jagatsarvaṃ tiṣṭhate parameśvara |

6.2६.२

तद्विमुञ्च महासत्त्व यत्पूर्वं संहृतं त्वया ॥ (६।२)

tadvimuñca mahāsattva yatpūrvaṃ saṃhṛtaṃ tvayā ||

7.1७.१

व्यतीता रजनी ब्राह्मी दिनं समनुवर्तते । (७।१)

vyatītā rajanī brāhmī dinaṃ samanuvartate |

7.2७.२

निरीक्ष्य सर्वलोकेश येन संभवते जगत् ॥ (७।२)

nirīkṣya sarvalokeśa yena saṃbhavate jagat ||

8.1८.१

स निशम्य वचस्तस्य उत्थितः परमेश्वरः । (८।१)

sa niśamya vacastasya utthitaḥ parameśvaraḥ |

8.2८.२

समुद्गिरन् स लोकांस्त्रीन् ग्रस्तान् कल्पक्षये तदा ॥ (८।२)

samudgiran sa lokāṃstrīn grastān kalpakṣaye tadā ||

9.1९.१

देवदानवगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः । (९।१)

devadānavagandharvāḥ sayakṣoragarākṣasāḥ |

9.2९.२

सचन्द्रार्कग्रहाः सर्वे शरीरात्तस्य निर्गताः ॥ (९।२)

sacandrārkagrahāḥ sarve śarīrāttasya nirgatāḥ ||

10.1१०.१

ततो ह्येकार्णवं सर्वं विभज्य परमेश्वरः । (१०।१)

tato hyekārṇavaṃ sarvaṃ vibhajya parameśvaraḥ |

10.2१०.२

विस्तीर्णोपलतोयौघां सरित्सरविवर्धिताम् ॥ (१०।२)

vistīrṇopalatoyaughāṃ saritsaravivardhitām ||

11.1११.१

पश्यते मेदिनीं देवः सवृक्षौषधिपल्वलाम् । (११।१)

paśyate medinīṃ devaḥ savṛkṣauṣadhipalvalām |

11.2११.२

हिमवन्तं गिरिश्रेष्ठं श्वेतं पर्वतमुत्तमम् ॥ (११।२)

himavantaṃ giriśreṣṭhaṃ śvetaṃ parvatamuttamam ||

12.1१२.१

शृङ्गवन्तं महाशैलं ये चान्ये कुलपर्वताः । (१२।१)

śṛṅgavantaṃ mahāśailaṃ ye cānye kulaparvatāḥ |

12.2१२.२

जंबुद्वीपं कुशं क्रौञ्चं सगोमेदं सशाल्मलम् ॥ (१२।२)

jaṃbudvīpaṃ kuśaṃ krauñcaṃ sagomedaṃ saśālmalam ||

13.1१३.१

पुष्करान्ताश्च ये द्वीपा ये च सप्तमहार्णवाः । (१३।१)

puṣkarāntāśca ye dvīpā ye ca saptamahārṇavāḥ |

13.2१३.२

लोकालोकं महाशैलं सर्वं च पुरतः स्थितम् ॥ (१३।२)

lokālokaṃ mahāśailaṃ sarvaṃ ca purataḥ sthitam ||

14.1१४.१

चतुःप्रकृतिसंयुक्तं जगत् स्थावरजंगमम् । (१४।१)

catuḥprakṛtisaṃyuktaṃ jagat sthāvarajaṃgamam |

14.2१४.२

युगान्ते तु विनिष्क्रान्तम् अपश्यत्स महेश्वरः ॥ (१४।२)

yugānte tu viniṣkrāntam apaśyatsa maheśvaraḥ ||

15.1१५.१

विप्रकीर्णशिलाजालामपश्यत्स वसुंधराम् । (१५।१)

viprakīrṇaśilājālāmapaśyatsa vasuṃdharām |

15.2१५.२

कूर्मपृष्ठोपगां देवीं महार्णवगतां प्रभुः ॥ (१५।२)

kūrmapṛṣṭhopagāṃ devīṃ mahārṇavagatāṃ prabhuḥ ||

16.1१६.१

तस्मिन् विशीर्णशैलाग्रे सरित्सरोविवर्जिते । (१६।१)

tasmin viśīrṇaśailāgre saritsarovivarjite |

16.2१६.२

नानातरंगभिन्नोद आवर्तोद्वर्तसंकुले ॥ (१६।२)

nānātaraṃgabhinnoda āvartodvartasaṃkule ||

17.1१७.१

नानौषधिप्रज्वलिते नानोत्पलशिलातले । (१७।१)

nānauṣadhiprajvalite nānotpalaśilātale |

17.2१७.२

नानाविहंगसंघुष्टां मत्स्यकूर्मसमाकुलाम् ॥ (१७।२)

nānāvihaṃgasaṃghuṣṭāṃ matsyakūrmasamākulām ||

18.1१८.१

दिव्यमायामयीं देवीम् उत्कृष्टाम्बुदसन्निभाम् । (१८।१)

divyamāyāmayīṃ devīm utkṛṣṭāmbudasannibhām |

18.2१८.२

नदीमपश्यद्देवेशो ह्यनौपम्यजलाशयाम् ॥ (१८।२)

nadīmapaśyaddeveśo hyanaupamyajalāśayām ||

19.1१९.१

मध्ये तस्याम्बुदश्यामां पीनोरुजघनस्तनीम् । (१९।१)

madhye tasyāmbudaśyāmāṃ pīnorujaghanastanīm |

19.2१९.२

वस्त्रैरनुपमैर्दिव्यैर्नानाभरणभूषिताम् ॥ (१९।२)

vastrairanupamairdivyairnānābharaṇabhūṣitām ||

20.1२०.१

सनूपुररवोद्दामां हारकेयूरमण्डिताम् । (२०।१)

sanūpuraravoddāmāṃ hārakeyūramaṇḍitām |

20.2२०.२

तादृशीं नर्मदां देवीं स्वयं स्त्रीरूपधारिणीम् ॥ (२०।२)

tādṛśīṃ narmadāṃ devīṃ svayaṃ strīrūpadhāriṇīm ||

21.1२१.१

योगमायामयैश्चित्रैर्भूषणैः स्वैर्विभूषिताम् । (२१।१)

yogamāyāmayaiścitrairbhūṣaṇaiḥ svairvibhūṣitām |

21.2२१.२

अव्यक्ताङ्गीं महाभागामपश्यत्स तु नर्मदाम् ॥ (२१।२)

avyaktāṅgīṃ mahābhāgāmapaśyatsa tu narmadām ||

22.1२२.१

अर्धोद्यतभुजां बालां पद्मपत्रायतेक्षणाम् । (२२।१)

ardhodyatabhujāṃ bālāṃ padmapatrāyatekṣaṇām |

22.2२२.२

स्तुवन्तीं देवदेवेशमुत्थितां तु जलात्तदा ॥ (२२।२)

stuvantīṃ devadeveśamutthitāṃ tu jalāttadā ||

23.1२३.१

विस्मयाविष्टहृदयो ह्यहमुद्वीक्ष्य तां शुभाम् । (२३।१)

vismayāviṣṭahṛdayo hyahamudvīkṣya tāṃ śubhām |

23.2२३.२

स्नात्वा जले शुभे तस्याः स्तोतुमभ्युद्यतस्ततः ॥ (२३।२)

snātvā jale śubhe tasyāḥ stotumabhyudyatastataḥ ||

24.1२४.१

अर्चयामास संहृष्टो मन्त्रैर्वेदांगसंभवैः । (२४।१)

arcayāmāsa saṃhṛṣṭo mantrairvedāṃgasaṃbhavaiḥ |

24.2२४.२

सृष्टं च तत्पुरा राजन्पश्येयं सचराचरम् ॥ (२४।२)

sṛṣṭaṃ ca tatpurā rājanpaśyeyaṃ sacarācaram ||

25.1२५.१

सदेवासुरगन्धर्वं सपन्नगमहोरगम् । (२५।१)

sadevāsuragandharvaṃ sapannagamahoragam |

25.2२५.२

पश्याम्येषा महाभागा नैव याता क्षयं पुरा ॥ (२५।२)

paśyāmyeṣā mahābhāgā naiva yātā kṣayaṃ purā ||

26.1२६.१

महादेवप्रसादाच्च तच्छरीरसमुद्भवा । (२६।१)

mahādevaprasādācca taccharīrasamudbhavā |

26.2२६.२

भूयो भूयो मया दृष्टा कथिता ते नृपोत्तम ॥ (२६।२)

bhūyo bhūyo mayā dṛṣṭā kathitā te nṛpottama ||

27.1२७.१

प्रादुर्भावमिमं कौर्म्यं ये ऽधीयन्ते द्विजोत्तमाः । (२७।१)

prādurbhāvamimaṃ kaurmyaṃ ye 'dhīyante dvijottamāḥ |

27.2२७.२

ये ऽपि शृण्वन्ति विद्वांसो मुच्यन्ते ते ऽपि किल्बिषैः ॥ (२७।२)

ye 'pi śṛṇvanti vidvāṃso mucyante te 'pi kilbiṣaiḥ ||

28.1२८.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे नर्मदामाहात्म्ये कूर्मकल्पसमुद्भवो नाम सप्तमो ऽध्यायः ॥ (२८।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye kūrmakalpasamudbhavo nāma saptamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 7

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit