स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 167

167 of 232 · 67 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

नर्मदादक्षिणे कूले त्वच्चिह्नेनोपलक्षितम् । (१।२)

narmadādakṣiṇe kūle tvaccihnenopalakṣitam |

1.3१.३

तीर्थम् एतन् ममाख्याहि सम्भवं च महामुने ॥ (१।३)

tīrtham etan mamākhyāhi sambhavaṃ ca mahāmune ||

2.1२.१

मार्कण्डेय उवाच । (२।१)

mārkaṇḍeya uvāca

2.2२.२

पुरा कृतयुगस्यादौ दक्षिणे गिरिमुत्तमम् । (२।२)

purā kṛtayugasyādau dakṣiṇe girimuttamam |

2.3२.३

विन्ध्यं सर्वगुणोपेतं नियतो नियताशनः ॥ (२।३)

vindhyaṃ sarvaguṇopetaṃ niyato niyatāśanaḥ ||

3.1३.१

ऋषिसङ्घैः कृतातिथ्यो दण्डके न्यवसं चिरम् । (३।१)

ṛṣisaṅghaiḥ kṛtātithyo daṇḍake nyavasaṃ ciram |

3.2३.२

उषित्वा सुचिरं कालं वर्षाणामयुतं सुखी ॥ (३।२)

uṣitvā suciraṃ kālaṃ varṣāṇāmayutaṃ sukhī ||

4.1४.१

तान् ऋषीन् समनुज्ञाप्य शिष्यैरनुगतस्ततः । (४।१)

tān ṛṣīn samanujñāpya śiṣyairanugatastataḥ |

4.2४.२

निवृत्तः सुमहाभाग नर्मदाकूलम् आगतः ॥ (४।२)

nivṛttaḥ sumahābhāga narmadākūlam āgataḥ ||

5.1५.१

पुण्यं च रमणीयं च सर्वपापविनाशनम् । (५।१)

puṇyaṃ ca ramaṇīyaṃ ca sarvapāpavināśanam |

5.2५.२

कृत्वाहमास्पदं तत्र द्विजसंघसमायुतः ॥ (५।२)

kṛtvāhamāspadaṃ tatra dvijasaṃghasamāyutaḥ ||

6.1६.१

ब्रह्मचारिभिराकीर्णं गार्हस्थ्ये सुप्रतिष्ठितैः । (६।१)

brahmacāribhirākīrṇaṃ gārhasthye supratiṣṭhitaiḥ |

6.2६.२

वानप्रस्थैश्च यतिभिर्यताहारैर् यतात्मभिः ॥ (६।२)

vānaprasthaiśca yatibhiryatāhārair yatātmabhiḥ ||

7.1७.१

तपस्विभिर्महाभागैः कामक्रोधविवर्जितैः । (७।१)

tapasvibhirmahābhāgaiḥ kāmakrodhavivarjitaiḥ |

7.2७.२

तत्राहं वर्षमयुतं तपः कृत्वा सुदारुणम् ॥ (७।२)

tatrāhaṃ varṣamayutaṃ tapaḥ kṛtvā sudāruṇam ||

8.1८.१

आराधयं वासुदेवं प्रभुं कर्तारम् ईश्वरम् । (८।१)

ārādhayaṃ vāsudevaṃ prabhuṃ kartāram īśvaram |

8.2८.२

जपंस्तपोभिर्नियमैर्नर्मदाकूलमाश्रितः ॥ (८।२)

japaṃstapobhirniyamairnarmadākūlamāśritaḥ ||

9.1९.१

ततस्तौ वरदौ देवौ समायातौ युधिष्ठिर । (९।१)

tatastau varadau devau samāyātau yudhiṣṭhira |

9.2९.२

प्रत्यक्षौ भास्करौ राजन्नुमाश्रीभ्यां विभूषितौ ॥ (९।२)

pratyakṣau bhāskarau rājannumāśrībhyāṃ vibhūṣitau ||

10.1१०.१

प्रणम्याहं ततो देवौ भक्तियुक्तो वचो ऽब्रुवम् । (१०।१)

praṇamyāhaṃ tato devau bhaktiyukto vaco 'bruvam |

10.2१०.२

भवन्तौ प्रार्थयामि स्म वरार्हौ वरदौ शिवौ ॥ (१०।२)

bhavantau prārthayāmi sma varārhau varadau śivau ||

11.1११.१

धर्मस्थितिं महाभागौ भक्तिं वानुत्तमां युवाम् । (११।१)

dharmasthitiṃ mahābhāgau bhaktiṃ vānuttamāṃ yuvām |

11.2११.२

अजरो व्याधिरहितः पञ्चविंशतिवर्षवत् । (११।२)

ajaro vyādhirahitaḥ pañcaviṃśativarṣavat |

11.3११.३

अस्मिन्स्थाने सदा स्थेयं सह देवैरसंशयम् ॥ (११।३)

asminsthāne sadā stheyaṃ saha devairasaṃśayam ||

12.1१२.१

एवमुक्तौ मया पार्थ तौ देवौ कृष्णशङ्करौ । (१२।१)

evamuktau mayā pārtha tau devau kṛṣṇaśaṅkarau |

12.2१२.२

मामूचतुः प्रहृष्टौ तौ निवासार्थं युधिष्ठिर ॥ (१२।२)

māmūcatuḥ prahṛṣṭau tau nivāsārthaṃ yudhiṣṭhira ||

13.1१३.१

देवावूचतुः । (१३।१)

devāvūcatuḥ |

13.2१३.२

अस्मिन्स्थाने स्थितौ विद्धि सह देवैः सवासवैः । (१३।२)

asminsthāne sthitau viddhi saha devaiḥ savāsavaiḥ |

13.3१३.३

एवमुक्त्वा ततो देवौ तत्रैवान्तरधीयताम् ॥ (१३।३)

evamuktvā tato devau tatraivāntaradhīyatām ||

14.1१४.१

अहं च स्थापयित्वा तौ शङ्करं कृष्णमव्ययम् । (१४।१)

ahaṃ ca sthāpayitvā tau śaṅkaraṃ kṛṣṇamavyayam |

14.2१४.२

कृतकृत्यस्ततो जातः सम्पूज्य सुसमाहितः ॥ (१४।२)

kṛtakṛtyastato jātaḥ sampūjya susamāhitaḥ ||

15.1१५.१

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा पूजयेत् परमेश्वरम् । (१५।१)

tasmiṃstīrthe naraḥ snātvā pūjayet parameśvaram |

15.2१५.२

मार्कण्डेश्वरनाम्ना वै विष्णुं त्रिभुवनेश्वरम् ॥ (१५।२)

mārkaṇḍeśvaranāmnā vai viṣṇuṃ tribhuvaneśvaram ||

16.1१६.१

स गच्छेत्परमं स्थानं वैष्णवं शैवमेव च । (१६।१)

sa gacchetparamaṃ sthānaṃ vaiṣṇavaṃ śaivameva ca |

16.2१६.२

घृतेन पयसा वाथ दध्ना च मधुना तथा ॥ (१६।२)

ghṛtena payasā vātha dadhnā ca madhunā tathā ||

17.1१७.१

नार्मदेनोदकेनाथ गन्धधूपैः सुशोभनैः । (१७।१)

nārmadenodakenātha gandhadhūpaiḥ suśobhanaiḥ |

17.2१७.२

पुष्पोपहारैश्च तथा नैवेद्यैर् नियतात्मवान् ॥ (१७।२)

puṣpopahāraiśca tathā naivedyair niyatātmavān ||

18.1१८.१

एवं विष्णोः प्रकुर्वीत जागरं भक्तितत्परः । (१८।१)

evaṃ viṣṇoḥ prakurvīta jāgaraṃ bhaktitatparaḥ |

18.2१८.२

स्नानादीनि तथा राजन्प्रयतः शुचिमानसः ॥ (१८।२)

snānādīni tathā rājanprayataḥ śucimānasaḥ ||

19.1१९.१

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे चतुर्दश्यामुपोषितः । (१९।१)

jyeṣṭhe māsi site pakṣe caturdaśyāmupoṣitaḥ |

19.2१९.२

द्वादश्यां कारयेद् देवपूजनं वैष्णवो नरः ॥ (१९।२)

dvādaśyāṃ kārayed devapūjanaṃ vaiṣṇavo naraḥ ||

20.1२०.१

एवं कृत्वा चतुर्दश्यामेकादश्यां नरोत्तम । (२०।१)

evaṃ kṛtvā caturdaśyāmekādaśyāṃ narottama |

20.2२०.२

वैष्णवं लोकम् आप्नोति विष्णुतुल्यो भवेन्नरः ॥ (२०।२)

vaiṣṇavaṃ lokam āpnoti viṣṇutulyo bhavennaraḥ ||

21.1२१.१

माहेश्वरे च राजेन्द्र गणवन्मोदते पुरे । (२१।१)

māheśvare ca rājendra gaṇavanmodate pure |

21.2२१.२

श्राद्धं च कुरुते तत्र पितॄन् उद्दिश्य सुस्थिरः ॥ (२१।२)

śrāddhaṃ ca kurute tatra pitṝn uddiśya susthiraḥ ||

22.1२२.१

तस्य ते ह्यक्षयां तृप्तिं प्राप्नुवन्ति न संशयः । (२२।१)

tasya te hyakṣayāṃ tṛptiṃ prāpnuvanti na saṃśayaḥ |

22.2२२.२

नर्मदायां द्विजः स्नात्वा मौनी नियतमानसः ॥ (२२।२)

narmadāyāṃ dvijaḥ snātvā maunī niyatamānasaḥ ||

23.1२३.१

उपास्य सन्ध्यां तत्रस्थो जपं कृत्वा सुशोभनम् । (२३।१)

upāsya sandhyāṃ tatrastho japaṃ kṛtvā suśobhanam |

23.2२३.२

तर्पयित्वा पितॄन्देवान्मनुष्यांश्च यथाविधि ॥ (२३।२)

tarpayitvā pitṝndevānmanuṣyāṃśca yathāvidhi ||

24.1२४.१

कृष्णस्य पुरतः स्थित्वा मार्कण्डेशस्य वा पुनः । (२४।१)

kṛṣṇasya purataḥ sthitvā mārkaṇḍeśasya vā punaḥ |

24.2२४.२

ऋग्यजुःसाममन्त्रांश्च जपेदत्र प्रयत्नतः ॥ (२४।२)

ṛgyajuḥsāmamantrāṃśca japedatra prayatnataḥ ||

25.1२५.१

ऋचमेकां जपेद्यस्तु ऋग्वेदस्य फलं लभेत् । (२५।१)

ṛcamekāṃ japedyastu ṛgvedasya phalaṃ labhet |

25.2२५.२

यजुर्वेदस्य यजुषा साम्ना सामफलं लभेत् ॥ (२५।२)

yajurvedasya yajuṣā sāmnā sāmaphalaṃ labhet ||

26.1२६.१

एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता । (२६।१)

ekasminbhojite vipre koṭirbhavati bhojitā |

26.2२६.२

मृतप्रजा तु या नारी वन्ध्या स्त्रीजननी तथा ॥ (२६।२)

mṛtaprajā tu yā nārī vandhyā strījananī tathā ||

27.1२७.१

रुद्रांस्तु विधिवज्जप्त्वा ब्राह्मणो वेदतत्त्ववित् । (२७।१)

rudrāṃstu vidhivajjaptvā brāhmaṇo vedatattvavit |

27.2२७.२

लिङ्गस्य दक्षिणे पार्श्वे स्थापयेत् कलशं शिवम् ॥ (२७।२)

liṅgasya dakṣiṇe pārśve sthāpayet kalaśaṃ śivam ||

28.1२८.१

रुद्रैकादशभिर्मन्त्रैः स्नापयेत् कलशाम्भसा । (२८।१)

rudraikādaśabhirmantraiḥ snāpayet kalaśāmbhasā |

28.2२८.२

पुत्रमाप्नोति राजेन्द्र दीर्घायुषमकल्मषम् ॥ (२८।२)

putramāpnoti rājendra dīrghāyuṣamakalmaṣam ||

29.1२९.१

मार्कण्डेश्वरवृक्षान्यो दूरस्थान् अपि पश्यति । (२९।१)

mārkaṇḍeśvaravṛkṣānyo dūrasthān api paśyati |

29.2२९.२

ब्रह्महत्यादिपापेभ्यो मुच्यते शङ्करो ऽब्रवीत् ॥ (२९।२)

brahmahatyādipāpebhyo mucyate śaṅkaro 'bravīt ||

30.1३०.१

य इदं शृणुयाद्भक्त्या पठेद्वा नृपसत्तम । (३०।१)

ya idaṃ śṛṇuyādbhaktyā paṭhedvā nṛpasattama |

30.2३०.२

सर्वपापविशुद्धात्मा जायते नात्र संशयः ॥ (३०।२)

sarvapāpaviśuddhātmā jāyate nātra saṃśayaḥ ||

31.1३१.१

इदं यशस्यमायुष्यं धन्यं दुःखप्रणाशनम् । (३१।१)

idaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ dhanyaṃ duḥkhapraṇāśanam |

31.2३१.२

पठतां शृण्वतां वापि सर्वपापप्रमोचनम् ॥ (३१।२)

paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ vāpi sarvapāpapramocanam ||

32.1३२.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे मार्कण्डेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम सप्तषष्ट्युत्तरशततमो ऽध्यायः ॥ (३२।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe mārkaṇḍeśvaratīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma saptaṣaṣṭyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 167

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit