स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)
SkPur (Rkh), 1, 92
Select a line for its word-by-word analysis.
यमहास्यं कथं जातं पृथिव्यां द्विजपुंगव । (२।२)
yamahāsyaṃ kathaṃ jātaṃ pṛthivyāṃ dvijapuṃgava |
साधु साधु महाप्राज्ञ पृष्टो ऽहं नृपनन्दन । (३।२)
sādhu sādhu mahāprājña pṛṣṭo 'haṃ nṛpanandana |
स्नानार्थं नर्मदां पुण्यामागतस्ते पिता पुरा ॥ (३।३)
snānārthaṃ narmadāṃ puṇyāmāgataste pitā purā ||
स पश्यन्निर्मलं देहं हसन्प्रोवाच विस्मितः ॥ (५।१)
sa paśyannirmalaṃ dehaṃ hasanprovāca vismitaḥ ||
स्नानेनैकेन रेवायाः प्राप्यते वैष्णवं पदम् ॥ (६।३)
snānenaikena revāyāḥ prāpyate vaiṣṇavaṃ padam ||
समर्था ये न पश्यन्ति रेवां पुण्यजलां शुभाम् । (७।१)
samarthā ye na paśyanti revāṃ puṇyajalāṃ śubhām |
जात्यन्धैस्ते समा ज्ञेया मृतैः पङ्गुभिरेव वा ॥ (७।२)
jātyandhaiste samā jñeyā mṛtaiḥ paṅgubhireva vā ||
समर्था ये न पश्यन्ति रेवां पुण्यजलां नदीम् । (८।१)
samarthā ye na paśyanti revāṃ puṇyajalāṃ nadīm |
स्थापयित्वा यमस्तत्र देवं स्वर्गं जगाम ह । (९।१)
sthāpayitvā yamastatra devaṃ svargaṃ jagāma ha |
विशेषाच्चाश्विने मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । (१०।१)
viśeṣāccāśvine māsi kṛṣṇapakṣe caturdaśīm |
उपोष्य परया भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (१०।२)
upoṣya parayā bhaktyā sarvapāpaiḥ pramucyate ||
रात्रौ जागरणं कुर्याद्दीपं देवस्य बोधयेत् । (११।१)
rātrau jāgaraṇaṃ kuryāddīpaṃ devasya bodhayet |
घृतेन चैव राजेन्द्र शृणु तत्रास्ति यत्फलम् ॥ (११।२)
ghṛtena caiva rājendra śṛṇu tatrāsti yatphalam ||
मुच्यते पातकैः सर्वैर् अगम्यागमनोद्भवैः । (१२।१)
mucyate pātakaiḥ sarvair agamyāgamanodbhavaiḥ |
अभक्ष्यभक्षणोद्भूतैर् अपेयापेयजैर् अपि ॥ (१२।२)
abhakṣyabhakṣaṇodbhūtair apeyāpeyajair api ||
स्नानमात्रेण तस्यैवं यान्ति पापान्यनेकधा ॥ (१३।२)
snānamātreṇa tasyaivaṃ yānti pāpānyanekadhā ||
अमावास्यां जितक्रोधो यस्तु पूजयते द्विजान् ॥ (१५।२)
amāvāsyāṃ jitakrodho yastu pūjayate dvijān ||
विधानोक्तद्विजाग्र्याय ये प्रदास्यन्ति भक्तितः । (१७।१)
vidhānoktadvijāgryāya ye pradāsyanti bhaktitaḥ |
हयं वा कुंजरं वाथ धूर्वहौ सीरसंयुतौ ॥ (१७।२)
hayaṃ vā kuṃjaraṃ vātha dhūrvahau sīrasaṃyutau ||
कन्यां वसुमतीं गां च महिषीं वा पयस्विनीम् । (१८।१)
kanyāṃ vasumatīṃ gāṃ ca mahiṣīṃ vā payasvinīm |
ददते ये नृपश्रेष्ठ नोपसर्पन्ति ते यमम् ॥ (१८।२)
dadate ye nṛpaśreṣṭha nopasarpanti te yamam ||
यमो ऽपि भवति प्रीतः प्रतिजन्म युधिष्ठिर । (१९।१)
yamo 'pi bhavati prītaḥ pratijanma yudhiṣṭhira |
तासां दानप्रभावेण यमः प्रीतो भवेद् ध्रुवम् । (२०।१)
tāsāṃ dānaprabhāveṇa yamaḥ prīto bhaved dhruvam |
तस्याः शृङ्गे जलं कार्यं धूम्रवस्त्रानुवेष्टिता ॥ (२१।२)
tasyāḥ śṛṅge jalaṃ kāryaṃ dhūmravastrānuveṣṭitā ||
आयसस्य खुराः कार्यास् ताम्रपृष्ठाः सुभूषिताः । (२२।१)
āyasasya khurāḥ kāryās tāmrapṛṣṭhāḥ subhūṣitāḥ |
लवणाचलं पूर्वस्यामाग्नेय्यां गुडपर्वतम् ॥ (२२।२)
lavaṇācalaṃ pūrvasyāmāgneyyāṃ guḍaparvatam ||
कार्पासं याम्यभागं तु नवनीतं तु नैरृते । (२३।१)
kārpāsaṃ yāmyabhāgaṃ tu navanītaṃ tu nairṛte |
पश्चिमे सप्तधान्यानि वायव्ये तंदुलाः स्मृताः ॥ (२३।२)
paścime saptadhānyāni vāyavye taṃdulāḥ smṛtāḥ ||
सौम्ये तु काञ्चनं दद्याद् ईशाने घृतमेव च । (२४।१)
saumye tu kāñcanaṃ dadyād īśāne ghṛtameva ca |
इत्युच्चार्य द्विजस्याग्रे यमलोकं महाभयम् । (२५।१)
ityuccārya dvijasyāgre yamalokaṃ mahābhayam |
क्रकचं तैलयन्त्रं च श्वानो गृध्राः सुदारुणाः । (२७।१)
krakacaṃ tailayantraṃ ca śvāno gṛdhrāḥ sudāruṇāḥ |
त्वत्प्रसादेन ते सोम्यास्तीर्थस्यास्य प्रभावतः ॥ (२८।२)
tvatprasādena te somyāstīrthasyāsya prabhāvataḥ ||
नरके ऽहं न यास्यामि द्विज जन्मनि जन्मनि ॥ (२९।२)
narake 'haṃ na yāsyāmi dvija janmani janmani ||
यमहास्यस्य चाख्यानम् इदं शृण्वन्ति ये नराः । (३०।१)
yamahāsyasya cākhyānam idaṃ śṛṇvanti ye narāḥ |
ते ऽपि पापविनिर्मुक्ता न पश्यन्ति यमालयम् ॥ (३०।२)
te 'pi pāpavinirmuktā na paśyanti yamālayam ||
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे यमहास्यतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम द्विनवतितमो ऽध्यायः ॥ (३१।१)
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe yamahāsyatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvinavatitamo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.