स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 92

92 of 232 · 64 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र यमहास्यमनुत्तमम् । (१।२)

tato gacchettu rājendra yamahāsyamanuttamam |

1.3१.३

सर्वपापहरं तीर्थं नर्मदातटमाश्रितम् ॥ (१।३)

sarvapāpaharaṃ tīrthaṃ narmadātaṭamāśritam ||

2.1२.१

युधिष्ठिर उवाच । (२।१)

yudhiṣṭhira uvāca

2.2२.२

यमहास्यं कथं जातं पृथिव्यां द्विजपुंगव । (२।२)

yamahāsyaṃ kathaṃ jātaṃ pṛthivyāṃ dvijapuṃgava |

2.3२.३

एतत्सर्वं ममाख्याहि परं कौतूहलं हि मे ॥ (२।३)

etatsarvaṃ mamākhyāhi paraṃ kautūhalaṃ hi me ||

3.1३.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (३।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

3.2३.२

साधु साधु महाप्राज्ञ पृष्टो ऽहं नृपनन्दन । (३।२)

sādhu sādhu mahāprājña pṛṣṭo 'haṃ nṛpanandana |

3.3३.३

स्नानार्थं नर्मदां पुण्यामागतस्ते पिता पुरा ॥ (३।३)

snānārthaṃ narmadāṃ puṇyāmāgataste pitā purā ||

4.1४.१

रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् । (४।१)

rajakena yathā dhautaṃ vastraṃ bhavati nirmalam |

4.2४.२

तथासौ निर्मलो जातो धर्मराजो युधिष्ठिर ॥ (४।२)

tathāsau nirmalo jāto dharmarājo yudhiṣṭhira ||

5.1५.१

स पश्यन्निर्मलं देहं हसन्प्रोवाच विस्मितः ॥ (५।१)

sa paśyannirmalaṃ dehaṃ hasanprovāca vismitaḥ ||

6.1६.१

यम उवाच । (६।१)

yama uvāca

6.2६.२

मत्पुरं कथम् आयान्ति मनुजाः पापबृंहिताः । (६।२)

matpuraṃ katham āyānti manujāḥ pāpabṛṃhitāḥ |

6.3६.३

स्नानेनैकेन रेवायाः प्राप्यते वैष्णवं पदम् ॥ (६।३)

snānenaikena revāyāḥ prāpyate vaiṣṇavaṃ padam ||

7.1७.१

समर्था ये न पश्यन्ति रेवां पुण्यजलां शुभाम् । (७।१)

samarthā ye na paśyanti revāṃ puṇyajalāṃ śubhām |

7.2७.२

जात्यन्धैस्ते समा ज्ञेया मृतैः पङ्गुभिरेव वा ॥ (७।२)

jātyandhaiste samā jñeyā mṛtaiḥ paṅgubhireva vā ||

8.1८.१

समर्था ये न पश्यन्ति रेवां पुण्यजलां नदीम् । (८।१)

samarthā ye na paśyanti revāṃ puṇyajalāṃ nadīm |

8.2८.२

एतस्मात् कारणाद् राजन्हसितो लोकशासनः ॥ (८।२)

etasmāt kāraṇād rājanhasito lokaśāsanaḥ ||

9.1९.१

स्थापयित्वा यमस्तत्र देवं स्वर्गं जगाम ह । (९।१)

sthāpayitvā yamastatra devaṃ svargaṃ jagāma ha |

9.2९.२

यमहासेश्वरे राजञ्जितक्रोधो जितेन्द्रियः ॥ (९।२)

yamahāseśvare rājañjitakrodho jitendriyaḥ ||

10.1१०.१

विशेषाच्चाश्विने मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । (१०।१)

viśeṣāccāśvine māsi kṛṣṇapakṣe caturdaśīm |

10.2१०.२

उपोष्य परया भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (१०।२)

upoṣya parayā bhaktyā sarvapāpaiḥ pramucyate ||

11.1११.१

रात्रौ जागरणं कुर्याद्दीपं देवस्य बोधयेत् । (११।१)

rātrau jāgaraṇaṃ kuryāddīpaṃ devasya bodhayet |

11.2११.२

घृतेन चैव राजेन्द्र शृणु तत्रास्ति यत्फलम् ॥ (११।२)

ghṛtena caiva rājendra śṛṇu tatrāsti yatphalam ||

12.1१२.१

मुच्यते पातकैः सर्वैर् अगम्यागमनोद्भवैः । (१२।१)

mucyate pātakaiḥ sarvair agamyāgamanodbhavaiḥ |

12.2१२.२

अभक्ष्यभक्षणोद्भूतैर् अपेयापेयजैर् अपि ॥ (१२।२)

abhakṣyabhakṣaṇodbhūtair apeyāpeyajair api ||

13.1१३.१

अवाह्यवाहिते यत्स्याद् अदोह्यादोहने यथा । (१३।१)

avāhyavāhite yatsyād adohyādohane yathā |

13.2१३.२

स्नानमात्रेण तस्यैवं यान्ति पापान्यनेकधा ॥ (१३।२)

snānamātreṇa tasyaivaṃ yānti pāpānyanekadhā ||

14.1१४.१

यमलोकं न वीक्षेत मनुजः स कदाचन । (१४।१)

yamalokaṃ na vīkṣeta manujaḥ sa kadācana |

14.2१४.२

पितॄणां परमं गुह्यमिदं भूमौ नरेश्वर ॥ (१४।२)

pitṝṇāṃ paramaṃ guhyamidaṃ bhūmau nareśvara ||

15.1१५.१

ददताम् अक्षयं सर्वं यमहास्ये न संशयः । (१५।१)

dadatām akṣayaṃ sarvaṃ yamahāsye na saṃśayaḥ |

15.2१५.२

अमावास्यां जितक्रोधो यस्तु पूजयते द्विजान् ॥ (१५।२)

amāvāsyāṃ jitakrodho yastu pūjayate dvijān ||

16.1१६.१

हिरण्यभूमिदानेन तिलदानेन भूयसा । (१६।१)

hiraṇyabhūmidānena tiladānena bhūyasā |

16.2१६.२

कृष्णाजिनप्रदानेन तिलधेनुप्रदानतः ॥ (१६।२)

kṛṣṇājinapradānena tiladhenupradānataḥ ||

17.1१७.१

विधानोक्तद्विजाग्र्याय ये प्रदास्यन्ति भक्तितः । (१७।१)

vidhānoktadvijāgryāya ye pradāsyanti bhaktitaḥ |

17.2१७.२

हयं वा कुंजरं वाथ धूर्वहौ सीरसंयुतौ ॥ (१७।२)

hayaṃ vā kuṃjaraṃ vātha dhūrvahau sīrasaṃyutau ||

18.1१८.१

कन्यां वसुमतीं गां च महिषीं वा पयस्विनीम् । (१८।१)

kanyāṃ vasumatīṃ gāṃ ca mahiṣīṃ vā payasvinīm |

18.2१८.२

ददते ये नृपश्रेष्ठ नोपसर्पन्ति ते यमम् ॥ (१८।२)

dadate ye nṛpaśreṣṭha nopasarpanti te yamam ||

19.1१९.१

यमो ऽपि भवति प्रीतः प्रतिजन्म युधिष्ठिर । (१९।१)

yamo 'pi bhavati prītaḥ pratijanma yudhiṣṭhira |

19.2१९.२

यमस्य वाहो महिषो महिष्यस्तस्य मातरः ॥ (१९।२)

yamasya vāho mahiṣo mahiṣyastasya mātaraḥ ||

20.1२०.१

तासां दानप्रभावेण यमः प्रीतो भवेद् ध्रुवम् । (२०।१)

tāsāṃ dānaprabhāveṇa yamaḥ prīto bhaved dhruvam |

20.2२०.२

नासौ यममवाप्नोति यदि पापैः समावृतः ॥ (२०।२)

nāsau yamamavāpnoti yadi pāpaiḥ samāvṛtaḥ ||

21.1२१.१

एतस्मात् कारणाद् अत्र महिषीदानमुत्तमम् । (२१।१)

etasmāt kāraṇād atra mahiṣīdānamuttamam |

21.2२१.२

तस्याः शृङ्गे जलं कार्यं धूम्रवस्त्रानुवेष्टिता ॥ (२१।२)

tasyāḥ śṛṅge jalaṃ kāryaṃ dhūmravastrānuveṣṭitā ||

22.1२२.१

आयसस्य खुराः कार्यास् ताम्रपृष्ठाः सुभूषिताः । (२२।१)

āyasasya khurāḥ kāryās tāmrapṛṣṭhāḥ subhūṣitāḥ |

22.2२२.२

लवणाचलं पूर्वस्यामाग्नेय्यां गुडपर्वतम् ॥ (२२।२)

lavaṇācalaṃ pūrvasyāmāgneyyāṃ guḍaparvatam ||

23.1२३.१

कार्पासं याम्यभागं तु नवनीतं तु नैरृते । (२३।१)

kārpāsaṃ yāmyabhāgaṃ tu navanītaṃ tu nairṛte |

23.2२३.२

पश्चिमे सप्तधान्यानि वायव्ये तंदुलाः स्मृताः ॥ (२३।२)

paścime saptadhānyāni vāyavye taṃdulāḥ smṛtāḥ ||

24.1२४.१

सौम्ये तु काञ्चनं दद्याद् ईशाने घृतमेव च । (२४।१)

saumye tu kāñcanaṃ dadyād īśāne ghṛtameva ca |

24.2२४.२

प्रदद्याद्यमराजो मे प्रीयतामित्युदीरयन् ॥ (२४।२)

pradadyādyamarājo me prīyatāmityudīrayan ||

25.1२५.१

इत्युच्चार्य द्विजस्याग्रे यमलोकं महाभयम् । (२५।१)

ityuccārya dvijasyāgre yamalokaṃ mahābhayam |

25.2२५.२

असिपत्त्रवनं घोरं यमचुल्ली सुदारुणा ॥ (२५।२)

asipattravanaṃ ghoraṃ yamacullī sudāruṇā ||

26.1२६.१

रौद्रा वैतरणी चैव कुम्भीपाको भयावहः । (२६।१)

raudrā vaitaraṇī caiva kumbhīpāko bhayāvahaḥ |

26.2२६.२

कालसूत्रो महाभीमस् तथा यमलपर्वतौ ॥ (२६।२)

kālasūtro mahābhīmas tathā yamalaparvatau ||

27.1२७.१

क्रकचं तैलयन्त्रं च श्वानो गृध्राः सुदारुणाः । (२७।१)

krakacaṃ tailayantraṃ ca śvāno gṛdhrāḥ sudāruṇāḥ |

27.2२७.२

निरुच्छ्वासा महानादा भैरवो रौरवस्तथा ॥ (२७।२)

nirucchvāsā mahānādā bhairavo rauravastathā ||

28.1२८.१

एते घोरा याम्यलोके श्रूयन्ते द्विजसत्तम । (२८।१)

ete ghorā yāmyaloke śrūyante dvijasattama |

28.2२८.२

त्वत्प्रसादेन ते सोम्यास्तीर्थस्यास्य प्रभावतः ॥ (२८।२)

tvatprasādena te somyāstīrthasyāsya prabhāvataḥ ||

29.1२९.१

दानस्यास्य प्रभावेण यमराजप्रसादतः । (२९।१)

dānasyāsya prabhāveṇa yamarājaprasādataḥ |

29.2२९.२

नरके ऽहं न यास्यामि द्विज जन्मनि जन्मनि ॥ (२९।२)

narake 'haṃ na yāsyāmi dvija janmani janmani ||

30.1३०.१

यमहास्यस्य चाख्यानम् इदं शृण्वन्ति ये नराः । (३०।१)

yamahāsyasya cākhyānam idaṃ śṛṇvanti ye narāḥ |

30.2३०.२

ते ऽपि पापविनिर्मुक्ता न पश्यन्ति यमालयम् ॥ (३०।२)

te 'pi pāpavinirmuktā na paśyanti yamālayam ||

31.1३१.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे यमहास्यतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम द्विनवतितमो ऽध्यायः ॥ (३१।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe yamahāsyatīrthamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvinavatitamo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 92

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit