उत्तानपाद उवाच । (१।१)

आश्रमे वसतस् तस्य स दीर्घतपसो मुनेः । (१।२)

कनीयांस् तनयो देव कथं मृत्युमुपागतः ॥ (१।३)

ईश्वर उवाच । (२।१)

शृणुष्वैकमना भूत्वा कथां दिव्यां महीपते । (२।२)

श्रवणादेव यस्यास्तु मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ (२।३)

काशीराजो महावीर्यो महाबलपराक्रमः । (३।१)

चित्रसेन इति ख्यातां धरण्यां स नराधिप ॥ (३।२)

तस्य राज्ये सदा धर्मो नाधर्मो विद्यते क्वचित् । (४।१)

वेदधर्मरतो नित्यं प्रजा धर्मेण पालयन् ॥ (४।२)

स्वधर्मनिरतश्चैव युद्धातिथ्यप्रियः सदा । (५।१)

क्षत्रधर्मं समाश्रित्य भोगान्भुङ्क्ते स कामतः ॥ (५।२)

कोशस्यान्तो न विद्येत हस्त्यश्वरथपत्तिमान् । (६।१)

इतिहासपुराणज्ञैः पण्डितैः सह संकथाम् ॥ (६।२)

कथयन्राजते राजा कैलास इव शङ्करः । (७।१)

एवं स पालयन्राज्यं राजा मन्त्रिणम् अब्रवीत् ॥ (७।२)

मृगयायां गमिष्यामि तिष्ठध्वं राज्यपालने । (८।१)

गम्यतां सचिवैः प्रोक्ते गतो ऽसौ वसुधाधिपः ॥ (८।२)

अश्वारूढाश्च धावन्तो राजानो मण्डलाधिपाः । (९।१)

छत्रैश्छत्राणि घृष्यन्तो ऽनुजग्मुः काननं प्रति ॥ (९।२)

रजस्तत्रोत्थितं भौमं गजवाजिपदाहतम् । (१०।१)

तेनैतच्छादितं सर्वं सदिङ्मार्तण्डमंलम् ॥ (१०।२)

न तत्र दृश्यते सूर्यो न काष्ठा न च चन्द्रमाः । (११।१)

पादपाश्च न दृश्यन्ते गिरिशृङ्गाणि सर्वतः ॥ (११।२)

परस्परं न पश्यन्ति निशार्द्धे वार्षिके यथा । (१२।१)

तत्रासौ सुमहद्यूथं मृगाणां समलक्ष्यत ॥ (१२।२)

अधावत्सहितः सर्वैः स राजा राजपुत्रकैः । (१३।१)

वृन्दास्फोटो ऽभवत् तेषां शीघ्रं जग्मुर्दिशो दश ॥ (१३।२)

एकमार्गगतो राजा चित्रसेनो महीपतिः । (१४।१)

एकाकी स गतस्तत्र यत्र यत्र च ते मृगाः ॥ (१४।२)

प्रविष्टो ऽसौ ततो दुर्गं काननं गिरिगह्वरम् । (१५।१)

वल्लीगुल्मसमाकीर्णं स्थितो यत्र न लक्ष्यते ॥ (१५।२)

अदृश्यांस्तु मृगान्मत्वा दिशो राजा व्यलोकयत् । (१६।१)

कां दिशं नु गमिष्यामि क्व मे सैन्यसमागमः ॥ (१६।२)

एवं कष्टं गतो राजा चित्रसेनो नराधिपः । (१७।१)

वृक्षच्छायां समाश्रित्य विश्राममकरोन्नृपः ॥ (१७।२)

क्षुत्तृषार्तो भ्रमन्दुर्गे कानने गिरिगह्वरे । (१८।१)

ततो ऽपश्यत्सरो दिव्यं पद्मिनीखण्डमण्डितम् ॥ (१८।२)

हंसकारण्डवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् । (१९।१)

ततो दृष्ट्वा स राजेन्द्रः सम्प्रहृष्टतनूरुहः ॥ (१९।२)

कमलानि गृहीत्वा तु ततः स्नानं समाचरत् । (२०।१)

तर्पयित्वा पितृदेवान्मनुष्यांश्च यथाविधि ॥ (२०।२)

आच्छाद्य शतपत्रैश्च पूजयामास शङ्करम् । (२१।१)

ययौ पानीयममलं यथावत्स समाहितः ॥ (२१।२)

उत्तीर्य सलिलात्तीरे दृष्ट्वा वृक्षं समीपगम् । (२२।१)

उत्तरीयमधः कृत्वोपविष्टो धरणीतले ॥ (२२।२)

चिन्तयन्नुपविष्टो ऽसौ किमद्य प्रकरोम्यहम् । (२३।१)

तत्रासीनो ददर्शाथ वनोद्देशे मृगान्बहून् ॥ (२३।२)

केचित्पूर्वमुखास्तत्र चापरे दक्षिणामुखाः । (२४।१)

वारुण्यमिमुखाः केचित् केचित् कौबेरदिङ्मुखाः ॥ (२४।२)

केचिन् निद्रापराः केचिदूर्ध्वकर्णाः स्थिताः परे । (२५।१)

मृगमध्ये स्थितो योगी ऋक्षशृङ्गो महातपाः ॥ (२५।२)

मृगान्दृष्ट्वा ततो राजा आहारार्थम् अचिन्तयत् । (२६।१)

हत्वैतेषु मृगं कंचिद्भक्षयामि यदृच्छया ॥ (२६।२)

स्वस्थावस्थो भविष्यामि मृगमांसस्य भक्षणात् । (२७।१)

काशीं प्रति गमिष्यामि मार्गमन्विष्य यत्नतः ॥ (२७।२)

विचिन्त्यैवं ततो राजा वृक्षमूलमुपाश्रितः । (२८।१)

चापं गृह्य कराग्रेण स शरं संदधे ततः ॥ (२८।२)

विचिक्षेप शरं तत्र यत्र ते बहवो मृगाः । (२९।१)

तेषां मध्ये स वै विद्ध ऋक्षशृङ्गो महातपाः ॥ (२९।२)

जग्मुस्त्रस्तास्तु ते सर्वे शब्दं कृत्वा वनौकसः । (३०।१)

स ऋषिः पतितस् तत्र कृष्ण कृष्णेति चाब्रवीत् ॥ (३०।२)

हाहा कष्टं कृतं तेन येनाहं घातितो ऽधुना । (३१।१)

कस्यैषा दुर्मतिर्जाता पापबुद्धेर् ममोपरि ॥ (३१।२)

मृगमध्ये स्थितश्चाहं न कंचिद् उपरोधये । (३२।१)

तां वाचं मानुषीं श्रुत्वा स राजा विस्मयान्वितः ॥ (३२।२)

शीघ्रं गत्वा ततो ऽपश्यद् ब्राह्मणं ब्रह्मतेजसा । (३३।१)

हाहा कष्टं कृतं मे ऽद्य येनासौ घातितो द्विजः ॥ (३३।२)

चित्रसेन उवाच । (३४।१)

अकामाद्घातितस्त्वं तु मृगभ्रान्त्या मयानघ । (३४।२)

गृहीत्वा बहुदारूणि स्वतनुं दाहयाम्यहम् ॥ (३४।३)

दृष्टादृष्टं तु यत्किंचिन्न समं ब्रह्महत्यया । (३५।१)

अन्यथा ब्रह्महत्यायाः शुद्धिर् मे न भविष्यति ॥ (३५।२)

ऋक्षशृङ्ग उवाच । (३६।१)

न ते सिद्धिर् भवेत् काचिन्मयि पञ्चत्वमागते । (३६।२)

बह्व्यो हत्या भविष्यन्ति विनाशे मम साम्प्रतम् ॥ (३६।३)

जननी मे पिता वृद्धो भ्रातरश्च तपस्विनः । (३७।१)

भ्रातृजाया मरिष्यन्ति मयि पञ्चत्वम् आगते ॥ (३७।२)

एता हत्या भविष्यन्ति कथं शुद्धिर्भवेत् तव । (३८।१)

उपायं कथयिष्यामि तं कर्तुं यदि मन्यसे ॥ (३८।२)

चित्रसेन उवाच । (३९।१)

उपायः कथ्यतां मे ऽद्य यस्ते मनसि वर्तते । (३९।२)

करिष्ये तमहं सर्वं यत्नेनापि महामुने ॥ (३९।३)

ऋक्षशृङ्ग उवाच । (४०।१)

पृच्छामि त्वां कथं को वा कुतस्त्वमिह चागतः । (४०।२)

ब्रह्मक्षत्रविशां मध्ये को भवानुत शूद्रजः ॥ (४०।३)

चित्रसेन उवाच । (४१।१)

नाहं शूद्रो ऽस्मि भोस्तात न वैश्यो ब्राह्मणो न वा । (४१।२)

न चान्त्यजो ऽस्मि विप्रेन्द्र क्षत्रियो ऽस्मि महामुने ॥ (४१।३)

धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च सर्वसत्त्वहिते रतः । (४२।१)

अकामात् पातकं जातं कथं शुद्धिर्भविष्यति ॥ (४२।२)

ऋक्षशृङ्ग उवाच । (४३।१)

मां गृहीत्वा आश्रमं गच्छ यत्र तौ पितरौ मम । (४३।२)

आवेदयस्व चात्मानं पुत्रघातिनम् आतुरम् ॥ (४३।३)

ते दृष्ट्वा मां करिष्यन्ति कारुण्यं च तवोपरि । (४४।१)

उपायं कथयिष्यन्ति येन शान्तिर्भविष्यति ॥ (४४।२)

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चित्रसेनो नृपोत्तम । (४५।१)

स्कन्धे कृत्वा तु तं विप्रं जगामाश्रमसन्निधौ ॥ (४५।२)

न शक्नोति यदा वोढुं विश्राम्यति पुनःपुनः । (४६।१)

तावत् पश्यति तं विप्रं मूर्छितं विकलेन्द्रियम् ॥ (४६।२)

मुमोच चित्रसेनस् तं छायायां वटभूरुहः । (४७।१)

वस्त्रं चतुर्गुणं कृत्वा चक्रे वातं मुहुर्मुहुः ॥ (४७।२)

पश्यतस् तस्य राजेन्द्र ऋक्षशृङ्गो महातपाः । (४८।१)

पञ्चत्वमगमच्छीघ्रं ध्यानयोगेन योगवित् ॥ (४८।२)

दाहयामास तं विप्रं विधिदृष्टेन कर्मणा । (४९।१)

स्नानं कृत्वा स शोकार्तो विललाप मुहुर्मुहुः ॥ (४९।२)

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे शूलभेदमाहात्म्ये ऋक्षशृङ्गस्वर्गगमनवर्णनं नाम त्रिपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः ॥ (५०।१)