स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)

SkPur (Rkh), 1, 16

16 of 232 · 50 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

श्रीमार्कण्डेय उवाच । (१।१)

śrīmārkaṇḍeya uvāca

1.2१.२

समातृभिर्भूतगणश्च घोरैर्वृतः समन्तात्स ननर्त शूली । (१।२)

samātṛbhirbhūtagaṇaśca ghorairvṛtaḥ samantātsa nanarta śūlī |

1.3१.३

गजेन्द्रचर्मावरणे वसानः संहर्तुकामश्च जगत्समस्तम् ॥ (१।३)

gajendracarmāvaraṇe vasānaḥ saṃhartukāmaśca jagatsamastam ||

2.1२.१

महेश्वरः सर्वसुरेश्वराणां मन्त्रैर् अनेकेखबद्धमाली । (२।१)

maheśvaraḥ sarvasureśvarāṇāṃ mantrair anekekhabaddhamālī |

2.2२.२

मेदोवसारक्तविचर्चिताङ्गस्त्रैलोक्यदाहे प्रणनर्त शम्भुः ॥ (२।२)

medovasāraktavicarcitāṅgastrailokyadāhe praṇanarta śambhuḥ ||

3.1३.१

स कालरात्र्या सहितो महात्मा काले त्रिलोकीं सकलां जहार । (३।१)

sa kālarātryā sahito mahātmā kāle trilokīṃ sakalāṃ jahāra |

3.2३.२

संवर्तकाख्यः सहभानुभावः शम्भुर्महात्मा जगतो वरिष्ठः ॥ (३।२)

saṃvartakākhyaḥ sahabhānubhāvaḥ śambhurmahātmā jagato variṣṭhaḥ ||

4.1४.१

स विस्फुलिङ्गोत्करधूममिश्रं महोल्कवज्राशनिवाततुल्यम् । (४।१)

sa visphuliṅgotkaradhūmamiśraṃ maholkavajrāśanivātatulyam |

4.2४.२

ततो ऽट्टहासं प्रमुमोच घोरं विवृत्य वक्त्रं वडवामुखाभम् ॥ (४।२)

tato 'ṭṭahāsaṃ pramumoca ghoraṃ vivṛtya vaktraṃ vaḍavāmukhābham ||

5.1५.१

सहस्रवज्राशनिसंनिभेन तेनाट्टहासेन हरोद्गतेन । (५।१)

sahasravajrāśanisaṃnibhena tenāṭṭahāsena harodgatena |

5.2५.२

आपूरितास्तत्र दिशो दशैव संक्षोभिताः सर्वमहार्णवाश्च ॥ (५।२)

āpūritāstatra diśo daśaiva saṃkṣobhitāḥ sarvamahārṇavāśca ||

6.1६.१

स ब्रह्मलोकं प्रजगाम शब्दो ब्रह्माण्डभाण्डं प्रचचाल सर्वम् । (६।१)

sa brahmalokaṃ prajagāma śabdo brahmāṇḍabhāṇḍaṃ pracacāla sarvam |

6.2६.२

किमेतदित्याकुलचेतनास्ते वित्रस्तरूपा ऋषयो बभूवुः ॥ (६।२)

kimetadityākulacetanāste vitrastarūpā ṛṣayo babhūvuḥ ||

7.1७.१

प्रणम्य सर्वे सहसैव भीता ब्रह्माणमूचुः परमेश्वरेशम् । (७।१)

praṇamya sarve sahasaiva bhītā brahmāṇamūcuḥ parameśvareśam |

7.2७.२

भीताश्च सर्वे ऋषयस्ततस्ते सुरासुरैश्चैव महोरगैश्च ॥ (७।२)

bhītāśca sarve ṛṣayastataste surāsuraiścaiva mahoragaiśca ||

8.1८.१

विद्युत्प्रभाभासुरभीषणाङ्गः क एष चिक्रीडति भूतलस्थः । (८।१)

vidyutprabhābhāsurabhīṣaṇāṅgaḥ ka eṣa cikrīḍati bhūtalasthaḥ |

8.2८.२

कालानलं गात्रमिदं दधानो यस्याट्टहासेन जगद्विमूढम् ॥ (८।२)

kālānalaṃ gātramidaṃ dadhāno yasyāṭṭahāsena jagadvimūḍham ||

9.1९.१

वित्रस्तरूपं प्रबभौ क्षणेन संहर्तुमिच्छेत्किमयं त्रिलोकीम् । (९।१)

vitrastarūpaṃ prababhau kṣaṇena saṃhartumicchetkimayaṃ trilokīm |

9.2९.२

सार्धं त्वया सप्तभिरर्णकैश्च जनस्तपः सत्यमभिप्रयाति ॥ (९।२)

sārdhaṃ tvayā saptabhirarṇakaiśca janastapaḥ satyamabhiprayāti ||

10.1१०.१

संहर्तुकामो हि क एष देव एतत्समस्तं कथयाप्रमेय । (१०।१)

saṃhartukāmo hi ka eṣa deva etatsamastaṃ kathayāprameya |

10.2१०.२

न दृष्टमेतद् विषमं कदापि जानासि तत्त्वं परमो मतो नः ॥ (१०।२)

na dṛṣṭametad viṣamaṃ kadāpi jānāsi tattvaṃ paramo mato naḥ ||

11.1११.१

निशम्य तद्वाक्यमथाबभाषे ब्रह्मा समाश्वास्य सुरादिसङ्घान् ॥ (११।१)

niśamya tadvākyamathābabhāṣe brahmā samāśvāsya surādisaṅghān ||

12.1१२.१

श्रीब्रह्मोवाच । (१२।१)

śrībrahmovāca |

12.2१२.२

स एष कालस्त्रिदिवं त्वशेषं संहर्तुकामो जगदक्षयात्मा । (१२।२)

sa eṣa kālastridivaṃ tvaśeṣaṃ saṃhartukāmo jagadakṣayātmā |

12.3१२.३

पूर्णे च शेते परिवत्सराणां भविष्यतीशानविभुर्न चित्रम् ॥ (१२।३)

pūrṇe ca śete parivatsarāṇāṃ bhaviṣyatīśānavibhurna citram ||

13.1१३.१

संवत्सरो ऽयं परिवत्सरश्च उद्वत्सरो वत्सर एष देवः । (१३।१)

saṃvatsaro 'yaṃ parivatsaraśca udvatsaro vatsara eṣa devaḥ |

13.2१३.२

दृष्टो ऽप्यदृष्टः प्रहुतः प्रकाशी स्थूलश्च सूक्ष्मः परमाणुरेषः ॥ (१३।२)

dṛṣṭo 'pyadṛṣṭaḥ prahutaḥ prakāśī sthūlaśca sūkṣmaḥ paramāṇureṣaḥ ||

14.1१४.१

नातः परं किंचिदिहास्ति लोके परापरो ऽयं प्रभुरात्मवादी । (१४।१)

nātaḥ paraṃ kiṃcidihāsti loke parāparo 'yaṃ prabhurātmavādī |

14.2१४.२

तुष्येत मे कालसमानरूप इत्येवमुक्त्वा भगवान्सुरेशः ॥ (१४।२)

tuṣyeta me kālasamānarūpa ityevamuktvā bhagavānsureśaḥ ||

15.1१५.१

सनत्कुमारप्रमुखैः समेतः संतोषयामास ततो यतात्मा ॥ (१५।१)

sanatkumārapramukhaiḥ sametaḥ saṃtoṣayāmāsa tato yatātmā ||

16.1१६.१

ब्रह्मोवाच । (१६।१)

brahmovāca |

16.2१६.२

नमो ऽस्तु सर्वाय सुशान्तमूर्ताये ह्यघोररूपाय नमोनमस्ते । (१६।२)

namo 'stu sarvāya suśāntamūrtāye hyaghorarūpāya namonamaste |

16.3१६.३

सर्वात्मने सर्व नमोनमस्ते महात्मने भूतपते नमस्ते ॥ (१६।३)

sarvātmane sarva namonamaste mahātmane bhūtapate namaste ||

17.1१७.१

ओङ्कार हुङ्कारपरिष्कृताय स्वधावषट्कार नमोनमस्ते । (१७।१)

oṅkāra huṅkārapariṣkṛtāya svadhāvaṣaṭkāra namonamaste |

17.2१७.२

गुणत्रयेशाय महेश्वराय ते त्रयीमयाय त्रिगुणात्मने नमः ॥ (१७।२)

guṇatrayeśāya maheśvarāya te trayīmayāya triguṇātmane namaḥ ||

18.1१८.१

त्वं शङ्करत्वं हि महेश्वरो ऽसि प्रधानमग्र्यं त्वमसि प्रविष्टः । (१८।१)

tvaṃ śaṅkaratvaṃ hi maheśvaro 'si pradhānamagryaṃ tvamasi praviṣṭaḥ |

18.2१८.२

त्वं विष्णुरीशः प्रपितामहश्च त्वं सप्तजिह्वस्त्वमनन्तजिह्वः ॥ (१८।२)

tvaṃ viṣṇurīśaḥ prapitāmahaśca tvaṃ saptajihvastvamanantajihvaḥ ||

19.1१९.१

स्रष्टासि सृष्टिश्च विभो त्वमेव विश्वस्य वेद्यं च परं निधानम् । (१९।१)

sraṣṭāsi sṛṣṭiśca vibho tvameva viśvasya vedyaṃ ca paraṃ nidhānam |

19.2१९.२

आहुर्द्विजा वेदविदो वरेण्यं परात्परस्त्वं परतः परो ऽसि ॥ (१९।२)

āhurdvijā vedavido vareṇyaṃ parātparastvaṃ parataḥ paro 'si ||

20.1२०.१

सूक्ष्मातिसूक्ष्मं प्रवदन्ति यच्च वाचो निवर्तन्ति मनो यतश्च ॥ (२०।१)

sūkṣmātisūkṣmaṃ pravadanti yacca vāco nivartanti mano yataśca ||

21.1२१.१

श्रीमहादेव उवाच । (२१।१)

śrīmahādeva uvāca

21.2२१.२

त्वया स्तुतोऽहं विविधैश्च मन्त्रैः पुष्णामि शान्तिं तव पद्मयोने । (२१।२)

tvayā stuto'haṃ vividhaiśca mantraiḥ puṣṇāmi śāntiṃ tava padmayone |

21.3२१.३

ईक्षस्व मां लोकमिमं ज्वलन्तं वक्त्रैरनेकैः प्रसभं हरन्तम् ॥ (२१।३)

īkṣasva māṃ lokamimaṃ jvalantaṃ vaktrairanekaiḥ prasabhaṃ harantam ||

22.1२२.१

एवमुक्त्वा स देवेशो देव्या सह जगत्पतिः । (२२।१)

evamuktvā sa deveśo devyā saha jagatpatiḥ |

22.2२२.२

पितामहं समाश्वास्य तत्रैवान्तरधीयत ॥ (२२।२)

pitāmahaṃ samāśvāsya tatraivāntaradhīyata ||

23.1२३.१

इदं महत्पुण्यतमं वरिष्ठं स्तोत्रं निशम्येह गतिं लभन्ते । (२३।१)

idaṃ mahatpuṇyatamaṃ variṣṭhaṃ stotraṃ niśamyeha gatiṃ labhante |

23.2२३.२

पापैरनेकैः परिवेष्टिता ये प्रयान्ति रुद्रं विमलैर्विमानैः ॥ (२३।२)

pāpairanekaiḥ pariveṣṭitā ye prayānti rudraṃ vimalairvimānaiḥ ||

24.1२४.१

भयं च तेषां न भवेत्कदाचित्पठन्ति ये तात इदं द्विजाग्र्याः । (२४।१)

bhayaṃ ca teṣāṃ na bhavetkadācitpaṭhanti ye tāta idaṃ dvijāgryāḥ |

24.2२४.२

सङ्ग्रामचौराग्निवने तथाब्धौ तेषां शिवस्त्राति न संशयो ऽत्र ॥ (२४।२)

saṅgrāmacaurāgnivane tathābdhau teṣāṃ śivastrāti na saṃśayo 'tra ||

25.1२५.१

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे नर्मदामाहात्म्ये ब्रह्मकृतशिवस्तुतिवर्णनं नाम षोडशो ऽध्यायः ॥ (२५।१)

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmye brahmakṛtaśivastutivarṇanaṃ nāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

SkPur (Rkh), 1, 16

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit