स्कन्दपुराण (रेवाखण्ड)Skandapurāṇa (Revākhaṇḍa)
SkPur (Rkh), 1, 18
Select a line for its word-by-word analysis.
निर्दग्धे ऽस्मिंस्ततो लोके सूर्यैरीश्वरसम्भवैः । (१।२)
nirdagdhe 'smiṃstato loke sūryairīśvarasambhavaiḥ |
सप्तभिश्चार्णवैः शुष्कैर्द्वीपैः सप्तभिरेव च ॥ (१।३)
saptabhiścārṇavaiḥ śuṣkairdvīpaiḥ saptabhireva ca ||
ततो मुखात् तस्य घना महोल्बणा निश्चेरुरिन्द्रायुधतुल्यरूपाः । (२।१)
tato mukhāt tasya ghanā maholbaṇā niścerurindrāyudhatulyarūpāḥ |
घोराः पयोदा जगदन्धकारं कुर्वन्त ईशानवरप्रयुक्ताः ॥ (२।२)
ghorāḥ payodā jagadandhakāraṃ kurvanta īśānavaraprayuktāḥ ||
नीलोत्पलाभाः क्वचिदंजनाभा गोक्षीरकुन्देन्दुनिभाश्च केचित् । (३।१)
nīlotpalābhāḥ kvacidaṃjanābhā gokṣīrakundendunibhāśca kecit |
मयूरचन्द्राकृतयस् तथा ऽन्ये केचिद्विधूमानलसप्रभाश्च ॥ (३।२)
mayūracandrākṛtayas tathā 'nye kecidvidhūmānalasaprabhāśca ||
केचिन्महापर्वतकल्परूपाः केचिन्महामीनकुलोपमाश्च । (४।१)
kecinmahāparvatakalparūpāḥ kecinmahāmīnakulopamāśca |
केचिद्गजेन्द्राकृतयः सुरूपाः केचिन्महाकूटनिभाः पयोदाः ॥ (४।२)
kecidgajendrākṛtayaḥ surūpāḥ kecinmahākūṭanibhāḥ payodāḥ ||
चलत्तरङ्गोर्मिसमानरूपा महापुरोधाननिभाश्च केचित् । (५।१)
calattaraṅgormisamānarūpā mahāpurodhānanibhāśca kecit |
सगोपुराट्टालकसंनिकाशाः सविद्युदुल्काशनिमण्डितान्ताः ॥ (५।२)
sagopurāṭṭālakasaṃnikāśāḥ savidyudulkāśanimaṇḍitāntāḥ ||
समावृताङ्गः स बभूव देवः संवर्तकोनाम गणः स रौद्रः । (६।१)
samāvṛtāṅgaḥ sa babhūva devaḥ saṃvartakonāma gaṇaḥ sa raudraḥ |
प्रवर्षमाणो जगदप्रमाणमेकार्णवं सर्वमिदं चकार ॥ (६।२)
pravarṣamāṇo jagadapramāṇamekārṇavaṃ sarvamidaṃ cakāra ||
ततो महामेघविवर्धमानम् ईशानम् इन्द्राशनिभिर् वृताङ्गम् । (७।१)
tato mahāmeghavivardhamānam īśānam indrāśanibhir vṛtāṅgam |
ददर्श नाहं भयविह्वलाङ्गो गङ्गाजलौघैश्च समावृताङ्गः ॥ (७।२)
dadarśa nāhaṃ bhayavihvalāṅgo gaṅgājalaughaiśca samāvṛtāṅgaḥ ||
गजाः पुनश्चैव पुनः पिबन्तो जगत् समन्तात् परिदह्यमानम् । (८।१)
gajāḥ punaścaiva punaḥ pibanto jagat samantāt paridahyamānam |
आपूरितं चैव जगत् समन्तात् सर्वैश्च तैर्जग्मुरदर्शनं च ते ॥ (८।२)
āpūritaṃ caiva jagat samantāt sarvaiśca tairjagmuradarśanaṃ ca te ||
महार्णवाः सप्त सरांसि द्वीपा नद्यो ऽथ सर्वा अथ भूर्भुवश्च । (९।१)
mahārṇavāḥ sapta sarāṃsi dvīpā nadyo 'tha sarvā atha bhūrbhuvaśca |
आपूर्यमाणाः सलिलौघजालैर् एकार्णवं सर्वमिदं बभूव ॥ (९।२)
āpūryamāṇāḥ salilaughajālair ekārṇavaṃ sarvamidaṃ babhūva ||
न दृश्यते किंचिदहो चराचरं निरग्निचन्द्रार्कमये ऽपि लोके । (१०।१)
na dṛśyate kiṃcidaho carācaraṃ niragnicandrārkamaye 'pi loke |
प्रणष्टनक्षत्रतमोऽन्धकारे प्रशान्तवातास्तमितैकनीडेः ॥ (१०।२)
praṇaṣṭanakṣatratamo'ndhakāre praśāntavātāstamitaikanīḍeḥ ||
महाजलौघे ऽस्य विशुद्धसत्त्वा स्तुतिर्मया भूप कृता तदानीम् । (११।१)
mahājalaughe 'sya viśuddhasattvā stutirmayā bhūpa kṛtā tadānīm |
ततोऽहमित्येव विचिन्तयानः शरण्यम् एकं क्व नु यामि शान्तम् ॥ (११।२)
tato'hamityeva vicintayānaḥ śaraṇyam ekaṃ kva nu yāmi śāntam ||
स्मरामि देवं हृदि चिन्तयित्वा प्रभुं शरण्यं जलसंनिविष्टः । (१२।१)
smarāmi devaṃ hṛdi cintayitvā prabhuṃ śaraṇyaṃ jalasaṃniviṣṭaḥ |
नमामि देवं शरणं प्रपद्ये ध्यानं च तस्येति कृतं मया च ॥ (१२।२)
namāmi devaṃ śaraṇaṃ prapadye dhyānaṃ ca tasyeti kṛtaṃ mayā ca ||
ध्यात्वा ततो ऽहं सलिलं ततार तस्य प्रसादादविमूढचेताः । (१३।१)
dhyātvā tato 'haṃ salilaṃ tatāra tasya prasādādavimūḍhacetāḥ |
ग्लानिः श्रमश्चैव मम प्रणष्टौ देव्याः प्रसादेन नरेन्द्रपुत्र ॥ (१३।२)
glāniḥ śramaścaiva mama praṇaṣṭau devyāḥ prasādena narendraputra ||
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे नर्मदामाहात्म्यवर्णनं नामाष्टादशो ऽध्यायः ॥ (१४।१)
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcama āvantyakhaṇḍe revākhaṇḍe narmadāmāhātmyavarṇanaṃ nāmāṣṭādaśo 'dhyāyaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.