Ṛgveda · Maṇḍala 10 · Sūkta 102

Ṛk 10.102.12

Indra · Mudgala Bhārmyaśva

The whole sūkta Link

Saṃhitā

त्वं विश्व॑स्य॒ जग॑त॒श्चक्षु॑रिंद्रासि॒ चक्षु॑षः ।
वृषा॒ यदा॒जिं वृष॑णा॒ सिषा॑ससि चो॒दय॒न्वध्रि॑णा यु॒जा ॥

त्वं विश्वस्य जगतश् चक्षुर् इन्द्रासि चक्षुषः |
वृषा यद् आजिं वृषणा सिषाससि चोदयन् वध्रिणा युजा ||

tvám víśvasya jágataścákṣurindrāsi cákṣuṣaḥ ǀ
vṛ́ṣā yádājím vṛ́ṣaṇā síṣāsasi codáyanvádhriṇā yujā́ ǁ

tvaṃ viśvasya jagataś cakṣur indrāsi cakṣuṣaḥ |
vṛṣā yad ājiṃ vṛṣaṇā siṣāsasi codayan vadhriṇā yujā ||

Padapāṭha

त्वम् । विश्व॑स्य । जग॑तः । चक्षुः॑ । इ॒न्द्र॒ । अ॒सि॒ । चक्षु॑षः ।
वृषा॑ । यत् । आ॒जिम् । वृष॑णा । सिसा॑ससि । चो॒दय॑न् । वध्रि॑णा । यु॒जा ॥

त्वम् । विश्वस्य । जगतः । चक्षुः । इन्द्र । असि । चक्षुषः ।
वृषा । यत् । आजिम् । वृषणा । सिसाससि । चोदयन् । वध्रिणा । युजा ॥

tvám ǀ víśvasya ǀ jágataḥ ǀ cákṣuḥ ǀ indra ǀ asi ǀ cákṣuṣaḥ ǀ
vṛ́ṣā ǀ yát ǀ ājím ǀ vṛ́ṣaṇā ǀ sísāsasi ǀ codáyan ǀ vádhriṇā ǀ yujā́ ǁ

tvam ǀ viśvasya ǀ jagataḥ ǀ cakṣuḥ ǀ indra ǀ asi ǀ cakṣuṣaḥ ǀ
vṛṣā ǀ yat ǀ ājim ǀ vṛṣaṇā ǀ sisāsasi ǀ codayan ǀ vadhriṇā ǀ yujā ǁ

References

Maṇḍala · Sūkta · Ṛk
10.102.12
Aṣṭaka · Adhyāya · Varga · Ṛk
8.5.21.06
Maṇḍala · Anuvāka · Ṛk
10.09.036
Devatā देवता
Indra
Ṛṣi ऋषि
Mudgala Bhārmyaśva
Chandas छन्दस्
Triṣṭubh, Bṛhatī
Svara स्वरः
मध्यमः

Text and interpretations from the Ṛgveda database of theveda.org.in.

Ṛgveda 10.102.12

Interpretations

Sāyaṇa

सूक्तस्य विकल्पेनैन्द्रत्वादाविन्द्रस्य स्तुतत्वादन्तेऽपीन्द्रः स्तूयते। हे इन्द्र त्वं विश्वस्य सर्वस्य जगतश्चक्षुशश्चक्षुष्मतः पश्यतो वा जगतश्चक्षुरसि। प्रत्येकमुत्पत्तिविशिष्टचक्षुः सद्भावेऽपि सर्वस्य साधारणं चक्षुरसि। त्वया द्रष्टव्यानैहिकामुष्मिकपदार्थान्पश्यन्तीत्यर्थः। त्वामेव हि यज्ञादिना लब्ध्वा पुरुषार्थान्साधयन्ति। यद्वा। विश्वस्य जगतो यन्निजं चक्शुरस्ति तस्यापि चक्षुषस्त्वं चक्शुरसि। यद्यस्माद्वृय्षाभिमतवर्षकस्त्वमाजिं मुद्गलस्य मम सङ्ग्रामं वध्रिणा पाशेन युजा युजौ युक्तौ वृषणा वृषणौ वर्षकावश्वौ रथे योजयित्वा चोदयञ्शत्रुषु प्रेरयन् सिषाससि आजिं स्तम्भक्तुमिच्छसि तस्माच्चक्षुरसि॥१२॥