रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 16

16 of 606 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

पुत्रत्वं तु गते विष्णौ राज्ञस् तस्य महात्मनः । (१।१)

putratvaṃ tu gate viṣṇau rājñas tasya mahātmanaḥ |

1.2१.२

उवाच देवताः सर्वाः स्वयम्भूर् भगवान् इदम् ॥ (१।२)

uvāca devatāḥ sarvāḥ svayambhūr bhagavān idam ||

2.1२.१

सत्यसंधस्य वीरस्य सर्वेषां नो हितैषिणः । (२।१)

satyasaṃdhasya vīrasya sarveṣāṃ no hitaiṣiṇaḥ |

2.2२.२

विष्णोः सहायान् बलिनः सृजध्वं कामरूपिणः ॥ (२।२)

viṣṇoḥ sahāyān balinaḥ sṛjadhvaṃ kāmarūpiṇaḥ ||

3.1३.१

मायाविदश् च शूरांश् च वायुवेगसमाञ्जवे । (३।१)

māyāvidaś ca śūrāṃś ca vāyuvegasamāñjave |

3.2३.२

नयज्ञान् बुद्धिसम्पन्नान् विष्णुतुल्यपराक्रमान् ॥ (३।२)

nayajñān buddhisampannān viṣṇutulyaparākramān ||

4.1४.१

असंहार्यान् उपायज्ञान् दिव्यसंहननान्वितान् । (४।१)

asaṃhāryān upāyajñān divyasaṃhananānvitān |

4.2४.२

सर्वास्त्रगुणसम्पन्नान् अमृतप्राशनान् इव ॥ (४।२)

sarvāstraguṇasampannān amṛtaprāśanān iva ||

5.1५.१

अप्सरःसु च मुख्यासु गन्धर्वीणां तनूषु च । (५।१)

apsaraḥsu ca mukhyāsu gandharvīṇāṃ tanūṣu ca |

5.2५.२

यक्षपन्नगकन्यासु ऋक्षविद्याधरीषु च ॥ (५।२)

yakṣapannagakanyāsu ṛkṣavidyādharīṣu ca ||

6.1६.१

किंनरीणां च गात्रेषु वानरीणां तनूषु च । (६।१)

kiṃnarīṇāṃ ca gātreṣu vānarīṇāṃ tanūṣu ca |

6.2६.२

सृजध्वं हरिरूपेण पुत्रांस् तुल्यपराक्रमान् ॥ (६।२)

sṛjadhvaṃ harirūpeṇa putrāṃs tulyaparākramān ||

7.1७.१

ते तथोक्ता भगवता तत् प्रतिश्रुत्य शासनम् । (७।१)

te tathoktā bhagavatā tat pratiśrutya śāsanam |

7.2७.२

जनयामासुर् एवं ते पुत्रान् वानररूपिणः ॥ (७।२)

janayāmāsur evaṃ te putrān vānararūpiṇaḥ ||

8.1८.१

ऋषयश् च महात्मानः सिद्धविद्याधरोरगाः । (८।१)

ṛṣayaś ca mahātmānaḥ siddhavidyādharoragāḥ |

8.2८.२

चारणाश् च सुतान् वीरान् ससृजुर् वनचारिणः ॥ (८।२)

cāraṇāś ca sutān vīrān sasṛjur vanacāriṇaḥ ||

9.1९.१

ते सृष्टा बहुसाहस्रा दशग्रीववधोद्यताः । (९।१)

te sṛṣṭā bahusāhasrā daśagrīvavadhodyatāḥ |

9.2९.२

अप्रमेयबला वीरा विक्रान्ताः कामरूपिणः ॥ (९।२)

aprameyabalā vīrā vikrāntāḥ kāmarūpiṇaḥ ||

10.1१०.१

ते गजाचलसंकाशा वपुष्मन्तो महाबलाः । (१०।१)

te gajācalasaṃkāśā vapuṣmanto mahābalāḥ |

10.2१०.२

ऋक्षवानरगोपुच्छाः क्षिप्रम् एवाभिजज्ञिरे ॥ (१०।२)

ṛkṣavānaragopucchāḥ kṣipram evābhijajñire ||

11.1११.१

यस्य देवस्य यद् रूपं वेषो यश् च पराक्रमः । (११।१)

yasya devasya yad rūpaṃ veṣo yaś ca parākramaḥ |

11.2११.२

अजायत समस्तेन तस्य तस्य सुतः पृथक् ॥ (११।२)

ajāyata samastena tasya tasya sutaḥ pṛthak ||

12.1१२.१

गोलाङ्गूलीषु चोत्पन्नाः केचित् संमतविक्रमाः । (१२।१)

golāṅgūlīṣu cotpannāḥ kecit saṃmatavikramāḥ |

12.2१२.२

ऋक्षीषु च तथा जाता वानराः किंनरीषु च ॥ (१२।२)

ṛkṣīṣu ca tathā jātā vānarāḥ kiṃnarīṣu ca ||

13.1१३.१

शिलाप्रहरणाः सर्वे सर्वे पादपयोधिनः । (१३।१)

śilāpraharaṇāḥ sarve sarve pādapayodhinaḥ |

13.2१३.२

नखदंष्ट्रायुधाः सर्वे सर्वे सर्वास्त्रकोविदाः ॥ (१३।२)

nakhadaṃṣṭrāyudhāḥ sarve sarve sarvāstrakovidāḥ ||

14.1१४.१

विचालयेयुः शैलेन्द्रान् भेदयेयुः स्थिरान् द्रुमान् । (१४।१)

vicālayeyuḥ śailendrān bhedayeyuḥ sthirān drumān |

14.2१४.२

क्षोभयेयुश् च वेगेन समुद्रं सरितां पतिम् ॥ (१४।२)

kṣobhayeyuś ca vegena samudraṃ saritāṃ patim ||

15.1१५.१

दारयेयुः क्षितिं पद्भ्याम् आप्लवेयुर् महार्णवम् । (१५।१)

dārayeyuḥ kṣitiṃ padbhyām āplaveyur mahārṇavam |

15.2१५.२

नभस्तलं विशेयुश् च गृह्णीयुर् अपि तोयदान् ॥ (१५।२)

nabhastalaṃ viśeyuś ca gṛhṇīyur api toyadān ||

16.1१६.१

गृह्णीयुर् अपि मातंगान् मत्तान् प्रव्रजतो वने । (१६।१)

gṛhṇīyur api mātaṃgān mattān pravrajato vane |

16.2१६.२

नर्दमानांश् च नादेन पातयेयुर् विहंगमान् ॥ (१६।२)

nardamānāṃś ca nādena pātayeyur vihaṃgamān ||

17.1१७.१

ईदृशानां प्रसूतानि हरीणां कामरूपिनाम् । (१७।१)

īdṛśānāṃ prasūtāni harīṇāṃ kāmarūpinām |

17.2१७.२

शतं शतसहस्राणि यूथपानां महात्मनाम् । (१७।२)

śataṃ śatasahasrāṇi yūthapānāṃ mahātmanām |

17.3१७.३

बभूवुर् यूथपश्रेष्ठा वीरांश् चाजनयन् हरीन् ॥ (१७।३)

babhūvur yūthapaśreṣṭhā vīrāṃś cājanayan harīn ||

18.1१८.१

अन्ये ऋक्षवतः प्रस्थान् उपतस्थुः सहस्रशः । (१८।१)

anye ṛkṣavataḥ prasthān upatasthuḥ sahasraśaḥ |

18.2१८.२

अन्ये नानाविधाञ् शैलान् काननानि च भेजिरे ॥ (१८।२)

anye nānāvidhāñ śailān kānanāni ca bhejire ||

19.1१९.१

सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम् । (१९।१)

sūryaputraṃ ca sugrīvaṃ śakraputraṃ ca vālinam |

19.2१९.२

भ्रातराव् उपतस्थुस् ते सर्व एव हरीश्वराः ॥ (१९।२)

bhrātarāv upatasthus te sarva eva harīśvarāḥ ||

20.1२०.१

तैर् मेघवृन्दाचलतुल्यकायैर् महाबलैर् वानरयूथपालैः । (२०।१)

tair meghavṛndācalatulyakāyair mahābalair vānarayūthapālaiḥ |

20.2२०.२

बभूव भूर् भीमशरीररूपैः समावृता रामसहायहेतोः ॥ (२०।२)

babhūva bhūr bhīmaśarīrarūpaiḥ samāvṛtā rāmasahāyahetoḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 16

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit