रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 84

160 of 606 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

भरद्वाजाश्रमं दृष्ट्वा क्रोशाद् एव नरर्षभः । (१।१)

bharadvājāśramaṃ dṛṣṭvā krośād eva nararṣabhaḥ |

1.2१.२

बलं सर्वम् अवस्थाप्य जगाम सह मन्त्रिभिः ॥ (१।२)

balaṃ sarvam avasthāpya jagāma saha mantribhiḥ ||

2.1२.१

पद्भ्याम् एव हि धर्मज्ञो न्यस्तशस्त्रपरिच्छदः । (२।१)

padbhyām eva hi dharmajño nyastaśastraparicchadaḥ |

2.2२.२

वसानो वाससी क्षौमे पुरोधाय पुरोहितम् ॥ (२।२)

vasāno vāsasī kṣaume purodhāya purohitam ||

3.1३.१

ततः संदर्शने तस्य भरद्वाजस्य राघवः । (३।१)

tataḥ saṃdarśane tasya bharadvājasya rāghavaḥ |

3.2३.२

मन्त्रिणस् तान् अवस्थाप्य जगामानु पुरोहितम् ॥ (३।२)

mantriṇas tān avasthāpya jagāmānu purohitam ||

4.1४.१

वसिष्ठम् अथ दृष्ट्वैव भरद्वाजो महातपाः । (४।१)

vasiṣṭham atha dṛṣṭvaiva bharadvājo mahātapāḥ |

4.2४.२

संचचालासनात् तूर्णं शिष्यान् अर्घ्यम् इति ब्रुवन् ॥ (४।२)

saṃcacālāsanāt tūrṇaṃ śiṣyān arghyam iti bruvan ||

5.1५.१

समागम्य वसिष्ठेन भरतेनाभिवादितः । (५।१)

samāgamya vasiṣṭhena bharatenābhivāditaḥ |

5.2५.२

अबुध्यत महातेजाः सुतं दशरथस्य तम् ॥ (५।२)

abudhyata mahātejāḥ sutaṃ daśarathasya tam ||

6.1६.१

ताभ्याम् अर्घ्यं च पाद्यं च दत्त्वा पश्चात् फलानि च । (६।१)

tābhyām arghyaṃ ca pādyaṃ ca dattvā paścāt phalāni ca |

6.2६.२

आनुपूर्व्याच् च धर्मज्ञः पप्रच्छ कुशलं कुले ॥ (६।२)

ānupūrvyāc ca dharmajñaḥ papraccha kuśalaṃ kule ||

7.1७.१

अयोध्यायां बले कोशे मित्रेष्व् अपि च मन्त्रिषु । (७।१)

ayodhyāyāṃ bale kośe mitreṣv api ca mantriṣu |

7.2७.२

जानन् दशरथं वृत्तं न राजानम् उदाहरत् ॥ (७।२)

jānan daśarathaṃ vṛttaṃ na rājānam udāharat ||

8.1८.१

वसिष्ठो भरतश् चैनं पप्रच्छतुर् अनामयम् । (८।१)

vasiṣṭho bharataś cainaṃ papracchatur anāmayam |

8.2८.२

शरीरे ऽग्निषु वृक्षेषु शिष्येषु मृगपक्षिषु ॥ (८।२)

śarīre 'gniṣu vṛkṣeṣu śiṣyeṣu mṛgapakṣiṣu ||

9.1९.१

तथेति च प्रतिज्ञाय भरद्वाजो महातपाः । (९।१)

tatheti ca pratijñāya bharadvājo mahātapāḥ |

9.2९.२

भरतं प्रत्युवाचेदं राघवस्नेहबन्धनात् ॥ (९।२)

bharataṃ pratyuvācedaṃ rāghavasnehabandhanāt ||

10.1१०.१

किम् इहागमने कार्यं तव राज्यं प्रशासतः । (१०।१)

kim ihāgamane kāryaṃ tava rājyaṃ praśāsataḥ |

10.2१०.२

एतद् आचक्ष्व मे सर्वं न हि मे शुध्यते मनः ॥ (१०।२)

etad ācakṣva me sarvaṃ na hi me śudhyate manaḥ ||

11.1११.१

सुषुवे यममित्रघ्नं कौसल्यानन्दवर्धनम् । (११।१)

suṣuve yamamitraghnaṃ kausalyānandavardhanam |

11.2११.२

भ्रात्रा सह सभार्यो यश् चिरं प्रव्राजितो वनम् ॥ (११।२)

bhrātrā saha sabhāryo yaś ciraṃ pravrājito vanam ||

12.1१२.१

नियुक्तः स्त्रीनियुक्तेन पित्रा यो ऽसौ महायशाः । (१२।१)

niyuktaḥ strīniyuktena pitrā yo 'sau mahāyaśāḥ |

12.2१२.२

वनवासी भवेतीह समाः किल चतुर्दश ॥ (१२।२)

vanavāsī bhavetīha samāḥ kila caturdaśa ||

13.1१३.१

कच्चिन् न तस्यापापस्य पापं कर्तुम् इहेच्छसि । (१३।१)

kaccin na tasyāpāpasya pāpaṃ kartum ihecchasi |

13.2१३.२

अकण्टकं भोक्तुमना राज्यं तस्यानुजस्य च ॥ (१३।२)

akaṇṭakaṃ bhoktumanā rājyaṃ tasyānujasya ca ||

14.1१४.१

एवम् उक्तो भरद्वाजं भरतः प्रत्युवाच ह । (१४।१)

evam ukto bharadvājaṃ bharataḥ pratyuvāca ha |

14.2१४.२

पर्यश्रुनयनो दुःखाद् वाचा संसज्जमानया ॥ (१४।२)

paryaśrunayano duḥkhād vācā saṃsajjamānayā ||

15.1१५.१

हतो ऽस्मि यदि माम् एवं भगवान् अपि मन्यते । (१५।१)

hato 'smi yadi mām evaṃ bhagavān api manyate |

15.2१५.२

मत्तो न दोषम् आशङ्केर् नैवं माम् अनुशाधि हि ॥ (१५।२)

matto na doṣam āśaṅker naivaṃ mām anuśādhi hi ||

16.1१६.१

न चैतद् इष्टं माता मे यद् अवोचन् मदन्तरे । (१६।१)

na caitad iṣṭaṃ mātā me yad avocan madantare |

16.2१६.२

नाहम् एतेन तुष्टश् च न तद् वचनम् आददे ॥ (१६।२)

nāham etena tuṣṭaś ca na tad vacanam ādade ||

17.1१७.१

अहं तु तं नरव्याघ्रम् उपयातः प्रसादकः । (१७।१)

ahaṃ tu taṃ naravyāghram upayātaḥ prasādakaḥ |

17.2१७.२

प्रतिनेतुम् अयोध्यां च पादौ तस्याभिवन्दितुम् ॥ (१७।२)

pratinetum ayodhyāṃ ca pādau tasyābhivanditum ||

18.1१८.१

त्वं माम् एवं गतं मत्वा प्रसादं कर्तुम् अर्हसि । (१८।१)

tvaṃ mām evaṃ gataṃ matvā prasādaṃ kartum arhasi |

18.2१८.२

शंस मे भगवन् रामः क्व सम्प्रति महीपतिः ॥ (१८।२)

śaṃsa me bhagavan rāmaḥ kva samprati mahīpatiḥ ||

19.1१९.१

उवाच तं भरद्वाजः प्रसादाद् भरतं वचः । (१९।१)

uvāca taṃ bharadvājaḥ prasādād bharataṃ vacaḥ |

19.2१९.२

त्वय्य् एतत् पुरुषव्याघ्र युक्तं राघववंशजे । (१९।२)

tvayy etat puruṣavyāghra yuktaṃ rāghavavaṃśaje |

19.3१९.३

गुरुवृत्तिर् दमश् चैव साधूनां चानुयायिता ॥ (१९।३)

guruvṛttir damaś caiva sādhūnāṃ cānuyāyitā ||

20.1२०.१

जाने चैतन् मनःस्थं ते दृढीकरणम् अस्त्व् इति । (२०।१)

jāne caitan manaḥsthaṃ te dṛḍhīkaraṇam astv iti |

20.2२०.२

अपृच्छं त्वां तवात्यर्थं कीर्तिं समभिवर्धयन् ॥ (२०।२)

apṛcchaṃ tvāṃ tavātyarthaṃ kīrtiṃ samabhivardhayan ||

21.1२१.१

असौ वसति ते भ्राता चित्रकूटे महागिरौ । (२१।१)

asau vasati te bhrātā citrakūṭe mahāgirau |

21.2२१.२

श्वस् तु गन्तासि तं देशं वसाद्य सह मन्त्रिभिः । (२१।२)

śvas tu gantāsi taṃ deśaṃ vasādya saha mantribhiḥ |

21.3२१.३

एतं मे कुरु सुप्राज्ञ कामं कामार्थकोविद ॥ (२१।३)

etaṃ me kuru suprājña kāmaṃ kāmārthakovida ||

22.1२२.१

ततस् तथेत्य् एवम् उदारदर्शनः प्रतीतरूपो भरतो ऽब्रवीद् वचः । (२२।१)

tatas tathety evam udāradarśanaḥ pratītarūpo bharato 'bravīd vacaḥ |

22.2२२.२

चकार बुद्धिं च तदा महाश्रमे निशानिवासाय नराधिपात्मजः ॥ (२२।२)

cakāra buddhiṃ ca tadā mahāśrame niśānivāsāya narādhipātmajaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 84

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit