रामायणRāmāyaṇa

Rām, 3, 68

255 of 606 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

एवम् उक्तौ तु तौ वीरौ कबन्धेन नरेश्वरौ । (१।१)

evam uktau tu tau vīrau kabandhena nareśvarau |

1.2१.२

गिरिप्रदरम् आसाद्य पावकं विससर्जतुः ॥ (१।२)

giripradaram āsādya pāvakaṃ visasarjatuḥ ||

2.1२.१

लक्ष्मणस् तु महोल्काभिर् ज्वलिताभिः समन्ततः । (२।१)

lakṣmaṇas tu maholkābhir jvalitābhiḥ samantataḥ |

2.2२.२

चिताम् आदीपयामास सा प्रजज्वाल सर्वतः ॥ (२।२)

citām ādīpayāmāsa sā prajajvāla sarvataḥ ||

3.1३.१

तच् छरीरं कबन्धस्य घृतपिण्डोपमं महत् । (३।१)

tac charīraṃ kabandhasya ghṛtapiṇḍopamaṃ mahat |

3.2३.२

मेदसा पच्यमानस्य मन्दं दहति पावकः ॥ (३।२)

medasā pacyamānasya mandaṃ dahati pāvakaḥ ||

4.1४.१

स विधूय चिताम् आशु विधूमो ऽग्निर् इवोत्थितः । (४।१)

sa vidhūya citām āśu vidhūmo 'gnir ivotthitaḥ |

4.2४.२

अरजे वाससी बिभ्रन् मालां दिव्यां महाबलः ॥ (४।२)

araje vāsasī bibhran mālāṃ divyāṃ mahābalaḥ ||

5.1५.१

ततश् चिताया वेगेन भास्वरो विरजाम्बरः । (५।१)

tataś citāyā vegena bhāsvaro virajāmbaraḥ |

5.2५.२

उत्पपाताशु संहृष्टः सर्वप्रत्यङ्गभूषणः ॥ (५।२)

utpapātāśu saṃhṛṣṭaḥ sarvapratyaṅgabhūṣaṇaḥ ||

6.1६.१

विमाने भास्वरे तिष्ठन् हंसयुक्ते यशस्करे । (६।१)

vimāne bhāsvare tiṣṭhan haṃsayukte yaśaskare |

6.2६.२

प्रभया च महातेजा दिशो दश विराजयन् ॥ (६।२)

prabhayā ca mahātejā diśo daśa virājayan ||

7.1७.१

सो ऽन्तरिक्षगतो रामं कबन्धो वाक्यम् अब्रवीत् । (७।१)

so 'ntarikṣagato rāmaṃ kabandho vākyam abravīt |

7.2७.२

शृणु राघव तत्त्वेन यथा सीमाम् अवाप्स्यसि ॥ (७।२)

śṛṇu rāghava tattvena yathā sīmām avāpsyasi ||

8.1८.१

राम षड् युक्तयो लोके याभिः सर्वं विमृश्यते । (८।१)

rāma ṣaḍ yuktayo loke yābhiḥ sarvaṃ vimṛśyate |

8.2८.२

परिमृष्टो दशान्तेन दशाभागेन सेव्यते ॥ (८।२)

parimṛṣṭo daśāntena daśābhāgena sevyate ||

9.1९.१

दशाभागगतो हीनस् त्वं राम सहलक्ष्मणः । (९।१)

daśābhāgagato hīnas tvaṃ rāma sahalakṣmaṇaḥ |

9.2९.२

यत् कृते व्यसनं प्राप्तं त्वया दारप्रधर्षणम् ॥ (९।२)

yat kṛte vyasanaṃ prāptaṃ tvayā dārapradharṣaṇam ||

10.1१०.१

तद् अवश्यं त्वया कार्यः स सुहृत् सुहृदां वर । (१०।१)

tad avaśyaṃ tvayā kāryaḥ sa suhṛt suhṛdāṃ vara |

10.2१०.२

अकृत्वा न हि ते सिद्धिम् अहं पश्यामि चिन्तयन् ॥ (१०।२)

akṛtvā na hi te siddhim ahaṃ paśyāmi cintayan ||

11.1११.१

श्रूयतां राम वक्ष्यामि सुग्रीवो नाम वानरः । (११।१)

śrūyatāṃ rāma vakṣyāmi sugrīvo nāma vānaraḥ |

11.2११.२

भ्रात्रा निरस्तः क्रुद्धेन वालिना शक्रसूनुना ॥ (११।२)

bhrātrā nirastaḥ kruddhena vālinā śakrasūnunā ||

12.1१२.१

ऋष्यमूके गिरिवरे पम्पापर्यन्तशोभिते । (१२।१)

ṛṣyamūke girivare pampāparyantaśobhite |

12.2१२.२

निवसत्य् आत्मवान् वीरश् चतुर्भिः सह वानरैः ॥ (१२।२)

nivasaty ātmavān vīraś caturbhiḥ saha vānaraiḥ ||

13.1१३.१

वयस्यं तं कुरु क्षिप्रम् इतो गत्वाद्य राघव । (१३।१)

vayasyaṃ taṃ kuru kṣipram ito gatvādya rāghava |

13.2१३.२

अद्रोहाय समागम्य दीप्यमाने विभावसौ ॥ (१३।२)

adrohāya samāgamya dīpyamāne vibhāvasau ||

14.1१४.१

न च ते सो ऽवमन्तव्यः सुग्रीवो वानराधिपः । (१४।१)

na ca te so 'vamantavyaḥ sugrīvo vānarādhipaḥ |

14.2१४.२

कृतज्ञः कामरूपी च सहायार्थी च वीर्यवान् ॥ (१४।२)

kṛtajñaḥ kāmarūpī ca sahāyārthī ca vīryavān ||

15.1१५.१

शक्तौ ह्य् अद्य युवां कर्तुं कार्यं तस्य चिकीर्षितम् । (१५।१)

śaktau hy adya yuvāṃ kartuṃ kāryaṃ tasya cikīrṣitam |

15.2१५.२

कृतार्थो वाकृतार्थो वा कृत्यं तव करिष्यति ॥ (१५।२)

kṛtārtho vākṛtārtho vā kṛtyaṃ tava kariṣyati ||

16.1१६.१

स ऋक्षरजसः पुत्रः पम्पाम् अटति शङ्कितः । (१६।१)

sa ṛkṣarajasaḥ putraḥ pampām aṭati śaṅkitaḥ |

16.2१६.२

भास्करस्यौरसः पुत्रो वालिना कृतकिल्बिषः ॥ (१६।२)

bhāskarasyaurasaḥ putro vālinā kṛtakilbiṣaḥ ||

17.1१७.१

संनिधायायुधं क्षिप्रम् ऋष्यमूकालयं कपिम् । (१७।१)

saṃnidhāyāyudhaṃ kṣipram ṛṣyamūkālayaṃ kapim |

17.2१७.२

कुरु राघव सत्येन वयस्यं वनचारिणम् ॥ (१७।२)

kuru rāghava satyena vayasyaṃ vanacāriṇam ||

18.1१८.१

स हि स्थानानि सर्वाणि कार्त्स्न्येन कपिकुञ्जरः । (१८।१)

sa hi sthānāni sarvāṇi kārtsnyena kapikuñjaraḥ |

18.2१८.२

नरमांसाशिनां लोके नैपुण्याद् अधिगच्छति ॥ (१८।२)

naramāṃsāśināṃ loke naipuṇyād adhigacchati ||

19.1१९.१

न तस्याविदितं लोके किंचिद् अस्ति हि राघव । (१९।१)

na tasyāviditaṃ loke kiṃcid asti hi rāghava |

19.2१९.२

यावत् सूर्यः प्रतपति सहस्रांशुर् अरिंदम ॥ (१९।२)

yāvat sūryaḥ pratapati sahasrāṃśur ariṃdama ||

20.1२०.१

स नदीर् विपुलाञ् शैलान् गिरिदुर्गाणि कन्दरान् । (२०।१)

sa nadīr vipulāñ śailān giridurgāṇi kandarān |

20.2२०.२

अन्विष्य वानरैः सार्धं पत्नीं ते ऽधिगमिष्यति ॥ (२०।२)

anviṣya vānaraiḥ sārdhaṃ patnīṃ te 'dhigamiṣyati ||

21.1२१.१

वानरांश् च महाकायान् प्रेषयिष्यति राघव । (२१।१)

vānarāṃś ca mahākāyān preṣayiṣyati rāghava |

21.2२१.२

दिशो विचेतुं तां सीतां त्वद्वियोगेन शोचतीम् ॥ (२१।२)

diśo vicetuṃ tāṃ sītāṃ tvadviyogena śocatīm ||

22.1२२.१

स मेरुशृङ्गाग्रगताम् अनिन्दितां प्रविश्य पातालतले ऽपि वाश्रिताम् । (२२।१)

sa meruśṛṅgāgragatām aninditāṃ praviśya pātālatale 'pi vāśritām |

22.2२२.२

प्लवंगमानां प्रवरस् तव प्रियां निहत्य रक्षांसि पुनः प्रदास्यति ॥ (२२।२)

plavaṃgamānāṃ pravaras tava priyāṃ nihatya rakṣāṃsi punaḥ pradāsyati ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 3, 68

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit