रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 48

48 of 606 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अफलस् तु ततः शक्रो देवान् अग्निपुरोगमान् । (१।१)

aphalas tu tataḥ śakro devān agnipurogamān |

1.2१.२

अब्रवीत् त्रस्तवदनः सर्षिसंघान् सचारणान् ॥ (१।२)

abravīt trastavadanaḥ sarṣisaṃghān sacāraṇān ||

2.1२.१

कुर्वता तपसो विघ्नं गौतमस्य महात्मनः । (२।१)

kurvatā tapaso vighnaṃ gautamasya mahātmanaḥ |

2.2२.२

क्रोधम् उत्पाद्य हि मया सुरकार्यम् इदं कृतम् ॥ (२।२)

krodham utpādya hi mayā surakāryam idaṃ kṛtam ||

3.1३.१

अफलो ऽस्मि कृतस् तेन क्रोधात् सा च निराकृता । (३।१)

aphalo 'smi kṛtas tena krodhāt sā ca nirākṛtā |

3.2३.२

शापमोक्षेण महता तपो ऽस्यापहृतं मया ॥ (३।२)

śāpamokṣeṇa mahatā tapo 'syāpahṛtaṃ mayā ||

4.1४.१

तन् मां सुरवराः सर्वे सर्षिसंघाः सचारणाः । (४।१)

tan māṃ suravarāḥ sarve sarṣisaṃghāḥ sacāraṇāḥ |

4.2४.२

सुरसाह्यकरं सर्वे सफलं कर्तुम् अर्हथ ॥ (४।२)

surasāhyakaraṃ sarve saphalaṃ kartum arhatha ||

5.1५.१

शतक्रतोर् वचः श्रुत्वा देवाः साग्निपुरोगमाः । (५।१)

śatakrator vacaḥ śrutvā devāḥ sāgnipurogamāḥ |

5.2५.२

पितृदेवान् उपेत्याहुः सह सर्वैर् मरुद्गणैः ॥ (५।२)

pitṛdevān upetyāhuḥ saha sarvair marudgaṇaiḥ ||

6.1६.१

अयं मेषः सवृषणः शक्रो ह्य् अवृषणः कृतः । (६।१)

ayaṃ meṣaḥ savṛṣaṇaḥ śakro hy avṛṣaṇaḥ kṛtaḥ |

6.2६.२

मेषस्य वृषणौ गृह्य शक्रायाशु प्रयच्छत ॥ (६।२)

meṣasya vṛṣaṇau gṛhya śakrāyāśu prayacchata ||

7.1७.१

अफलस् तु कृतो मेषः परां तुष्टिं प्रदास्यति । (७।१)

aphalas tu kṛto meṣaḥ parāṃ tuṣṭiṃ pradāsyati |

7.2७.२

भवतां हर्षणार्थाय ये च दास्यन्ति मानवाः ॥ (७।२)

bhavatāṃ harṣaṇārthāya ye ca dāsyanti mānavāḥ ||

8.1८.१

अग्नेस् तु वचनं श्रुत्वा पितृदेवाः समागताः । (८।१)

agnes tu vacanaṃ śrutvā pitṛdevāḥ samāgatāḥ |

8.2८.२

उत्पाट्य मेषवृषणौ सहस्राक्षे न्यवेदयन् ॥ (८।२)

utpāṭya meṣavṛṣaṇau sahasrākṣe nyavedayan ||

9.1९.१

तदा प्रभृति काकुत्स्थ पितृदेवाः समागताः । (९।१)

tadā prabhṛti kākutstha pitṛdevāḥ samāgatāḥ |

9.2९.२

अफलान् भुञ्जते मेषान् फलैस् तेषाम् अयोजयन् ॥ (९।२)

aphalān bhuñjate meṣān phalais teṣām ayojayan ||

10.1१०.१

इन्द्रस् तु मेषवृषणस् तदा प्रभृति राघव । (१०।१)

indras tu meṣavṛṣaṇas tadā prabhṛti rāghava |

10.2१०.२

गौतमस्य प्रभावेन तपसश् च महात्मनः ॥ (१०।२)

gautamasya prabhāvena tapasaś ca mahātmanaḥ ||

11.1११.१

तदागच्छ महातेज आश्रमं पुण्यकर्मणः । (११।१)

tadāgaccha mahāteja āśramaṃ puṇyakarmaṇaḥ |

11.2११.२

तारयैनां महाभागाम् अहल्यां देवरूपिणीम् ॥ (११।२)

tārayaināṃ mahābhāgām ahalyāṃ devarūpiṇīm ||

12.1१२.१

विश्वामित्रवचः श्रुत्वा राघवः सहलक्ष्मणः । (१२।१)

viśvāmitravacaḥ śrutvā rāghavaḥ sahalakṣmaṇaḥ |

12.2१२.२

विश्वामित्रं पुरस्कृत्य आश्रमं प्रविवेश ह ॥ (१२।२)

viśvāmitraṃ puraskṛtya āśramaṃ praviveśa ha ||

13.1१३.१

ददर्श च महाभागां तपसा द्योतितप्रभाम् । (१३।१)

dadarśa ca mahābhāgāṃ tapasā dyotitaprabhām |

13.2१३.२

लोकैर् अपि समागम्य दुर्निरीक्ष्यां सुरासुरैः ॥ (१३।२)

lokair api samāgamya durnirīkṣyāṃ surāsuraiḥ ||

14.1१४.१

प्रयत्नान् निर्मितां धात्रा दिव्यां मायामयीम् इव । (१४।१)

prayatnān nirmitāṃ dhātrā divyāṃ māyāmayīm iva |

14.2१४.२

धूमेनाभिपरीताङ्गीं पूर्णचन्द्रप्रभाम् इव ॥ (१४।२)

dhūmenābhiparītāṅgīṃ pūrṇacandraprabhām iva ||

15.1१५.१

सतुषारावृतां साभ्रां पूर्णचन्द्रप्रभाम् इव । (१५।१)

satuṣārāvṛtāṃ sābhrāṃ pūrṇacandraprabhām iva |

15.2१५.२

मध्ये ऽम्भसो दुराधर्षां दीप्तां सूर्यप्रभाम् इव ॥ (१५।२)

madhye 'mbhaso durādharṣāṃ dīptāṃ sūryaprabhām iva ||

16.1१६.१

सा हि गौतमवाक्येन दुर्निरीक्ष्या बभूव ह । (१६।१)

sā hi gautamavākyena durnirīkṣyā babhūva ha |

16.2१६.२

त्रयाणाम् अपि लोकानां यावद् रामस्य दर्शनम् ॥ (१६।२)

trayāṇām api lokānāṃ yāvad rāmasya darśanam ||

17.1१७.१

राघवौ तु ततस् तस्याः पादौ जगृहतुस् तदा । (१७।१)

rāghavau tu tatas tasyāḥ pādau jagṛhatus tadā |

17.2१७.२

स्मरन्ती गौतमवचः प्रतिजग्राह सा च तौ ॥ (१७।२)

smarantī gautamavacaḥ pratijagrāha sā ca tau ||

18.1१८.१

पाद्यम् अर्घ्यं तथातिथ्यं चकार सुसमाहिता । (१८।१)

pādyam arghyaṃ tathātithyaṃ cakāra susamāhitā |

18.2१८.२

प्रतिजग्राह काकुत्स्थो विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ (१८।२)

pratijagrāha kākutstho vidhidṛṣṭena karmaṇā ||

19.1१९.१

पुष्पवृष्टिर् महत्य् आसीद् देवदुन्दुभिनिस्वनैः । (१९।१)

puṣpavṛṣṭir mahaty āsīd devadundubhinisvanaiḥ |

19.2१९.२

गन्धर्वाप्सरसां चापि महान् आसीत् समागमः ॥ (१९।२)

gandharvāpsarasāṃ cāpi mahān āsīt samāgamaḥ ||

20.1२०.१

साधु साध्व् इति देवास् ताम् अहल्यां समपूजयन् । (२०।१)

sādhu sādhv iti devās tām ahalyāṃ samapūjayan |

20.2२०.२

तपोबलविशुद्धाङ्गीं गौतमस्य वशानुगाम् ॥ (२०।२)

tapobalaviśuddhāṅgīṃ gautamasya vaśānugām ||

21.1२१.१

गौतमो ऽपि महातेजा अहल्यासहितः सुखी । (२१।१)

gautamo 'pi mahātejā ahalyāsahitaḥ sukhī |

21.2२१.२

रामं सम्पूज्य विधिवत् तपस् तेपे महातपाः ॥ (२१।२)

rāmaṃ sampūjya vidhivat tapas tepe mahātapāḥ ||

22.1२२.१

रामो ऽपि परमां पूजां गौतमस्य महामुनेः । (२२।१)

rāmo 'pi paramāṃ pūjāṃ gautamasya mahāmuneḥ |

22.2२२.२

सकाशाद् विधिवत् प्राप्य जगाम मिथिलां ततः ॥ (२२।२)

sakāśād vidhivat prāpya jagāma mithilāṃ tataḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 48

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit