रामायणRāmāyaṇa

Rām, 3, 46

233 of 606 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

एवं ब्रुवत्यां सीतायां संरब्धः परुषाक्षरम् । (१।१)

evaṃ bruvatyāṃ sītāyāṃ saṃrabdhaḥ paruṣākṣaram |

1.2१.२

ललाटे भ्रुकुटीं कृत्वा रावणः प्रत्युवाच ह ॥ (१।२)

lalāṭe bhrukuṭīṃ kṛtvā rāvaṇaḥ pratyuvāca ha ||

2.1२.१

भ्राता वैश्रवणस्याहं सापत्न्यो वरवर्णिनि । (२।१)

bhrātā vaiśravaṇasyāhaṃ sāpatnyo varavarṇini |

2.2२.२

रावणो नाम भद्रं ते दशग्रीवः प्रतापवान् ॥ (२।२)

rāvaṇo nāma bhadraṃ te daśagrīvaḥ pratāpavān ||

3.1३.१

यस्य देवाः सगन्धर्वाः पिशाचपतगोरगाः । (३।१)

yasya devāḥ sagandharvāḥ piśācapatagoragāḥ |

3.2३.२

विद्रवन्ति भयाद् भीता मृत्योर् इव सदा प्रजाः ॥ (३।२)

vidravanti bhayād bhītā mṛtyor iva sadā prajāḥ ||

4.1४.१

येन वैश्रवणो भ्राता वैमात्रः कारणान्तरे । (४।१)

yena vaiśravaṇo bhrātā vaimātraḥ kāraṇāntare |

4.2४.२

द्वंद्वम् आसादितः क्रोधाद् रणे विक्रम्य निर्जितः ॥ (४।२)

dvaṃdvam āsāditaḥ krodhād raṇe vikramya nirjitaḥ ||

5.1५.१

मद्भयार्तः परित्यज्य स्वम् अधिष्ठानम् ऋद्धिमत् । (५।१)

madbhayārtaḥ parityajya svam adhiṣṭhānam ṛddhimat |

5.2५.२

कैलासं पर्वतश्रेष्ठम् अध्यास्ते नरवाहनः ॥ (५।२)

kailāsaṃ parvataśreṣṭham adhyāste naravāhanaḥ ||

6.1६.१

यस्य तत् पुष्पकं नाम विमानं कामगं शुभम् । (६।१)

yasya tat puṣpakaṃ nāma vimānaṃ kāmagaṃ śubham |

6.2६.२

वीर्याद् आवर्जितं भद्रे येन यामि विहायसम् ॥ (६।२)

vīryād āvarjitaṃ bhadre yena yāmi vihāyasam ||

7.1७.१

मम संजातरोषस्य मुखं दृष्ट्वैव मैथिलि । (७।१)

mama saṃjātaroṣasya mukhaṃ dṛṣṭvaiva maithili |

7.2७.२

विद्रवन्ति परित्रस्ताः सुराः शक्रपुरोगमाः ॥ (७।२)

vidravanti paritrastāḥ surāḥ śakrapurogamāḥ ||

8.1८.१

यत्र तिष्ठाम्य् अहं तत्र मारुतो वाति शङ्कितः । (८।१)

yatra tiṣṭhāmy ahaṃ tatra māruto vāti śaṅkitaḥ |

8.2८.२

तीव्रांशुः शिशिरांशुश् च भयात् सम्पद्यते रविः ॥ (८।२)

tīvrāṃśuḥ śiśirāṃśuś ca bhayāt sampadyate raviḥ ||

9.1९.१

निष्कम्पपत्त्रास् तरवो नद्यश् च स्तिमितोदकाः । (९।१)

niṣkampapattrās taravo nadyaś ca stimitodakāḥ |

9.2९.२

भवन्ति यत्र यत्राहं तिष्ठामि च चरामि च ॥ (९।२)

bhavanti yatra yatrāhaṃ tiṣṭhāmi ca carāmi ca ||

10.1१०.१

मम पारे समुद्रस्य लङ्का नाम पुरी शुभा । (१०।१)

mama pāre samudrasya laṅkā nāma purī śubhā |

10.2१०.२

सम्पूर्णा राक्षसैर् घोरैर् यथेन्द्रस्यामरावती ॥ (१०।२)

sampūrṇā rākṣasair ghorair yathendrasyāmarāvatī ||

11.1११.१

प्राकारेण परिक्षिप्ता पाण्डुरेण विराजिता । (११।१)

prākāreṇa parikṣiptā pāṇḍureṇa virājitā |

11.2११.२

हेमकक्ष्या पुरी रम्या वैडूर्यमयतोरणा ॥ (११।२)

hemakakṣyā purī ramyā vaiḍūryamayatoraṇā ||

12.1१२.१

हस्त्यश्वरथसम्बाधा तूर्यनादविनादिता । (१२।१)

hastyaśvarathasambādhā tūryanādavināditā |

12.2१२.२

सर्वकामफलैर् वृक्षैः संकुलोद्यानशोभिता ॥ (१२।२)

sarvakāmaphalair vṛkṣaiḥ saṃkulodyānaśobhitā ||

13.1१३.१

तत्र त्वं वसती सीते राजपुत्रि मया सह । (१३।१)

tatra tvaṃ vasatī sīte rājaputri mayā saha |

13.2१३.२

न स्मरिष्यसि नारीणां मानुषीणां मनस्विनि ॥ (१३।२)

na smariṣyasi nārīṇāṃ mānuṣīṇāṃ manasvini ||

14.1१४.१

भुञ्जाना मानुषान् भोगान् दिव्यांश् च वरवर्णिनि । (१४।१)

bhuñjānā mānuṣān bhogān divyāṃś ca varavarṇini |

14.2१४.२

न स्मरिष्यसि रामस्य मानुषस्य गतायुषः ॥ (१४।२)

na smariṣyasi rāmasya mānuṣasya gatāyuṣaḥ ||

15.1१५.१

स्थापयित्वा प्रियं पुत्रं राज्ञा दशरथेन यः । (१५।१)

sthāpayitvā priyaṃ putraṃ rājñā daśarathena yaḥ |

15.2१५.२

मन्दवीर्यः सुतो ज्येष्ठस् ततः प्रस्थापितो वनम् ॥ (१५।२)

mandavīryaḥ suto jyeṣṭhas tataḥ prasthāpito vanam ||

16.1१६.१

तेन किं भ्रष्टराज्येन रामेण गतचेतसा । (१६।१)

tena kiṃ bhraṣṭarājyena rāmeṇa gatacetasā |

16.2१६.२

करिष्यसि विशालाक्षि तापसेन तपस्विना ॥ (१६।२)

kariṣyasi viśālākṣi tāpasena tapasvinā ||

17.1१७.१

सर्वराक्षसभर्तारं कामात् स्वयम् इहागतम् । (१७।१)

sarvarākṣasabhartāraṃ kāmāt svayam ihāgatam |

17.2१७.२

न मन्मथशराविष्टं प्रत्याख्यातुं त्वम् अर्हसि ॥ (१७।२)

na manmathaśarāviṣṭaṃ pratyākhyātuṃ tvam arhasi ||

18.1१८.१

प्रत्याख्याय हि मां भीरुपरितापं गमिष्यसि । (१८।१)

pratyākhyāya hi māṃ bhīruparitāpaṃ gamiṣyasi |

18.2१८.२

चरणेनाभिहत्येव पुरूरवसम् उर्वशी ॥ (१८।२)

caraṇenābhihatyeva purūravasam urvaśī ||

19.1१९.१

एवम् उक्ता तु वैदेही क्रुद्धा संरक्तलोचना । (१९।१)

evam uktā tu vaidehī kruddhā saṃraktalocanā |

19.2१९.२

अब्रवीत् परुषं वाक्यं रहिते राक्षसाधिपम् ॥ (१९।२)

abravīt paruṣaṃ vākyaṃ rahite rākṣasādhipam ||

20.1२०.१

कथं वैश्रवणं देवं सर्वभूतनमस्कृतम् । (२०।१)

kathaṃ vaiśravaṇaṃ devaṃ sarvabhūtanamaskṛtam |

20.2२०.२

भ्रातरं व्यपदिश्य त्वम् अशुभं कर्तुम् इच्छसि ॥ (२०।२)

bhrātaraṃ vyapadiśya tvam aśubhaṃ kartum icchasi ||

21.1२१.१

अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः । (२१।१)

avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ |

21.2२१.२

येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिर् अजितेन्द्रियः ॥ (२१।२)

yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhir ajitendriyaḥ ||

22.1२२.१

अपहृत्य शचीं भार्यां शक्यम् इन्द्रस्य जीवितुम् । (२२।१)

apahṛtya śacīṃ bhāryāṃ śakyam indrasya jīvitum |

22.2२२.२

न तु रामस्य भार्यां माम् अपनीयास्ति जीवितम् ॥ (२२।२)

na tu rāmasya bhāryāṃ mām apanīyāsti jīvitam ||

23.1२३.१

जीवेच् चिरं वज्रधरस्य हस्ताच् छचीं प्रधृष्याप्रतिरूपरूपाम् । (२३।१)

jīvec ciraṃ vajradharasya hastāc chacīṃ pradhṛṣyāpratirūparūpām |

23.2२३.२

न मादृशीं राक्षस धर्षयित्वा पीतामृतस्यापि तवास्ति मोक्षः ॥ (२३।२)

na mādṛśīṃ rākṣasa dharṣayitvā pītāmṛtasyāpi tavāsti mokṣaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 3, 46

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit