रामायणRāmāyaṇa

Rām, 5, 59

383 of 606 · 45 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततो जाम्बवतो वाक्यम् अगृह्णन्त वनौकसः । (१।१)

tato jāmbavato vākyam agṛhṇanta vanaukasaḥ |

1.2१.२

अङ्गदप्रमुखा वीरा हनूमांश्च महाकपिः ॥ (१।२)

aṅgadapramukhā vīrā hanūmāṃśca mahākapiḥ ||

2.1२.१

प्रीतिमन्तस्ततः सर्वे वायुपुत्रपुरःसराः । (२।१)

prītimantastataḥ sarve vāyuputrapuraḥsarāḥ |

2.2२.२

महेन्द्राग्रं परित्यज्य पुप्लुवुः प्लवगर्षभाः ॥ (२।२)

mahendrāgraṃ parityajya pupluvuḥ plavagarṣabhāḥ ||

3.1३.१

मेरुमन्दरसंकाशा मत्ता इव महागजाः । (३।१)

merumandarasaṃkāśā mattā iva mahāgajāḥ |

3.2३.२

छादयन्त इवाकाशं महाकाया महाबलाः ॥ (३।२)

chādayanta ivākāśaṃ mahākāyā mahābalāḥ ||

4.1४.१

सभाज्यमानं भूतैस्तम् आत्मवन्तं महाबलम् । (४।१)

sabhājyamānaṃ bhūtaistam ātmavantaṃ mahābalam |

4.2४.२

हनूमन्तं महावेगं वहन्त इव दृष्टिभिः ॥ (४।२)

hanūmantaṃ mahāvegaṃ vahanta iva dṛṣṭibhiḥ ||

5.1५.१

राघवे चार्थनिर्वृत्तिं भर्तुश्च परमं यशः । (५।१)

rāghave cārthanirvṛttiṃ bhartuśca paramaṃ yaśaḥ |

5.2५.२

समाधाय समृद्धार्थाः कर्मसिद्धिभिर् उन्नताः ॥ (५।२)

samādhāya samṛddhārthāḥ karmasiddhibhir unnatāḥ ||

6.1६.१

प्रियाख्यानोन्मुखाः सर्वे सर्वे युद्धाभिनन्दिनः । (६।१)

priyākhyānonmukhāḥ sarve sarve yuddhābhinandinaḥ |

6.2६.२

सर्वे रामप्रतीकारे निश्चितार्था मनस्विनः ॥ (६।२)

sarve rāmapratīkāre niścitārthā manasvinaḥ ||

7.1७.१

प्लवमानाः खम् आप्लुत्य ततस्ते काननौकसः । (७।१)

plavamānāḥ kham āplutya tataste kānanaukasaḥ |

7.2७.२

नन्दनोपमम् आसेदुर् वनं द्रुमलतायुतम् ॥ (७।२)

nandanopamam āsedur vanaṃ drumalatāyutam ||

8.1८.१

यत् तन्मधुवनं नाम सुग्रीवस्याभिरक्षितम् । (८।१)

yat tanmadhuvanaṃ nāma sugrīvasyābhirakṣitam |

8.2८.२

अधृष्यं सर्वभूतानां सर्वभूतमनोहरम् ॥ (८।२)

adhṛṣyaṃ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtamanoharam ||

9.1९.१

यद् रक्षति महावीर्यः सदा दधिमुखः कपिः । (९।१)

yad rakṣati mahāvīryaḥ sadā dadhimukhaḥ kapiḥ |

9.2९.२

मातुलः कपिमुख्यस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥ (९।२)

mātulaḥ kapimukhyasya sugrīvasya mahātmanaḥ ||

10.1१०.१

ते तद् वनम् उपागम्य बभूवुः परमोत्कटाः । (१०।१)

te tad vanam upāgamya babhūvuḥ paramotkaṭāḥ |

10.2१०.२

वानरा वानरेन्द्रस्य मनःकान्ततमं महत् ॥ (१०।२)

vānarā vānarendrasya manaḥkāntatamaṃ mahat ||

11.1११.१

ततस्ते वानरा हृष्टा दृष्ट्वा मधुवनं महत् । (११।१)

tataste vānarā hṛṣṭā dṛṣṭvā madhuvanaṃ mahat |

11.2११.२

कुमारम् अभ्ययाचन्त मधूनि मधुपिङ्गलाः ॥ (११।२)

kumāram abhyayācanta madhūni madhupiṅgalāḥ ||

12.1१२.१

ततः कुमारस्तान् वृद्धाञ्जाम्बवत्प्रमुखान् कपीन् । (१२।१)

tataḥ kumārastān vṛddhāñjāmbavatpramukhān kapīn |

12.2१२.२

अनुमान्य ददौ तेषां निसर्गं मधुभक्षणे ॥ (१२।२)

anumānya dadau teṣāṃ nisargaṃ madhubhakṣaṇe ||

13.1१३.१

ततश्चानुमताः सर्वे सम्प्रहृष्टा वनौकसः । (१३।१)

tataścānumatāḥ sarve samprahṛṣṭā vanaukasaḥ |

13.2१३.२

मुदिताश्च ततस्ते च प्रनृत्यन्ति ततस्ततः ॥ (१३।२)

muditāśca tataste ca pranṛtyanti tatastataḥ ||

14.1१४.१

गायन्ति केचित् प्रणमन्ति केचिन् नृत्यन्ति केचित् प्रहसन्ति केचित् । (१४।१)

gāyanti kecit praṇamanti kecin nṛtyanti kecit prahasanti kecit |

14.2१४.२

पतन्ति केचिद् विचरन्ति केचित् प्लवन्ति केचित् प्रलपन्ति केचित् ॥ (१४।२)

patanti kecid vicaranti kecit plavanti kecit pralapanti kecit ||

15.1१५.१

परस्परं केचिद् उपाश्रयन्ते परस्परं केचिद् अतिब्रुवन्ते । (१५।१)

parasparaṃ kecid upāśrayante parasparaṃ kecid atibruvante |

15.2१५.२

द्रुमाद् द्रुमं केचिद् अभिप्लवन्ते क्षितौ नगाग्रान्निपतन्ति केचित् ॥ (१५।२)

drumād drumaṃ kecid abhiplavante kṣitau nagāgrānnipatanti kecit ||

16.1१६.१

महीतलात् केचिद् उदीर्णवेगा महाद्रुमाग्राण्यभिसंपतन्ते । (१६।१)

mahītalāt kecid udīrṇavegā mahādrumāgrāṇyabhisaṃpatante |

16.2१६.२

गायन्तम् अन्यः प्रहसन्न् उपैति हसन्तम् अन्यः प्रहसन्न् उपैति ॥ (१६।२)

gāyantam anyaḥ prahasann upaiti hasantam anyaḥ prahasann upaiti ||

17.1१७.१

रुदन्तम् अन्यः प्ररुदन्न् उपैति नुदन्तम् अन्यः प्रणुदन्न् उपैति । (१७।१)

rudantam anyaḥ prarudann upaiti nudantam anyaḥ praṇudann upaiti |

17.2१७.२

समाकुलं तत् कपिसैन्यम् आसीन् मधुप्रपानोत्कटसत्त्वचेष्टम् । (१७।२)

samākulaṃ tat kapisainyam āsīn madhuprapānotkaṭasattvaceṣṭam |

17.3१७.३

न चात्र कश्चिन् न बभूव मत्तो न चात्र कश्चिन् न बभूव तृप्तः ॥ (१७।३)

na cātra kaścin na babhūva matto na cātra kaścin na babhūva tṛptaḥ ||

18.1१८.१

ततो वनं तत् परिभक्ष्यमाणं द्रुमांश्च विध्वंसितपत्रपुष्पान् । (१८।१)

tato vanaṃ tat paribhakṣyamāṇaṃ drumāṃśca vidhvaṃsitapatrapuṣpān |

18.2१८.२

समीक्ष्य कोपाद् दधिवक्त्रनामा निवारयामास कपिः कपींस्तान् ॥ (१८।२)

samīkṣya kopād dadhivaktranāmā nivārayāmāsa kapiḥ kapīṃstān ||

19.1१९.१

स तैः प्रवृद्धैः परिभर्त्स्यमानो वनस्य गोप्ता हरिवीरवृद्धः । (१९।१)

sa taiḥ pravṛddhaiḥ paribhartsyamāno vanasya goptā harivīravṛddhaḥ |

19.2१९.२

चकार भूयो मतिम् उग्रतेजा वनस्य रक्षां प्रति वानरेभ्यः ॥ (१९।२)

cakāra bhūyo matim ugratejā vanasya rakṣāṃ prati vānarebhyaḥ ||

20.1२०.१

उवाच कांश्चित् परुषाणि धृष्टम् असक्तम् अन्यांश्च तलैर् जघान । (२०।१)

uvāca kāṃścit paruṣāṇi dhṛṣṭam asaktam anyāṃśca talair jaghāna |

20.2२०.२

समेत्य कैश्चित् कलहं चकार तथैव साम्नोपजगाम कांश्चित् ॥ (२०।२)

sametya kaiścit kalahaṃ cakāra tathaiva sāmnopajagāma kāṃścit ||

21.1२१.१

स तैर् मदाच्चाप्रतिवार्यवेगैर् बलाच्च तेनाप्रतिवार्यमाणैः । (२१।१)

sa tair madāccāprativāryavegair balācca tenāprativāryamāṇaiḥ |

21.2२१.२

प्रधर्षितस्त्यक्तभयैः समेत्य प्रकृष्यते चाप्यनवेक्ष्य दोषम् ॥ (२१।२)

pradharṣitastyaktabhayaiḥ sametya prakṛṣyate cāpyanavekṣya doṣam ||

22.1२२.१

नखैस्तुदन्तो दशनैर् दशन्तस् तलैश्च पादैश्च समाप्नुवन्तः । (२२।१)

nakhaistudanto daśanair daśantas talaiśca pādaiśca samāpnuvantaḥ |

22.2२२.२

मदात् कपिं तं कपयः समग्रा महावनं निर्विषयं च चक्रुः ॥ (२२।२)

madāt kapiṃ taṃ kapayaḥ samagrā mahāvanaṃ nirviṣayaṃ ca cakruḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 5, 59

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit