रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 46

46 of 606 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सप्तधा तु कृते गर्भे दितिः परमदुःखिता । (१।१)

saptadhā tu kṛte garbhe ditiḥ paramaduḥkhitā |

1.2१.२

सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाब्रवीत् ॥ (१।२)

sahasrākṣaṃ durādharṣaṃ vākyaṃ sānunayābravīt ||

2.1२.१

ममापराधाद् गर्भो ऽयं सप्तधा विफलीकृतः । (२।१)

mamāparādhād garbho 'yaṃ saptadhā viphalīkṛtaḥ |

2.2२.२

नापराधो ऽस्ति देवेश तवात्र बलसूदन ॥ (२।२)

nāparādho 'sti deveśa tavātra balasūdana ||

3.1३.१

प्रियं तु कृतम् इच्छामि मम गर्भविपर्यये । (३।१)

priyaṃ tu kṛtam icchāmi mama garbhaviparyaye |

3.2३.२

मरुतां सप्त सप्तानां स्थानपाला भवन्त्व् इमे ॥ (३।२)

marutāṃ sapta saptānāṃ sthānapālā bhavantv ime ||

4.1४.१

वातस्कन्धा इमे सप्त चरन्तु दिवि पुत्रकाः । (४।१)

vātaskandhā ime sapta carantu divi putrakāḥ |

4.2४.२

मारुता इति विख्याता दिव्यरूपा ममात्मजाः ॥ (४।२)

mārutā iti vikhyātā divyarūpā mamātmajāḥ ||

5.1५.१

ब्रह्मलोकं चरत्व् एक इन्द्रलोकं तथापरः । (५।१)

brahmalokaṃ caratv eka indralokaṃ tathāparaḥ |

5.2५.२

दिवि वायुर् इति ख्यातस् तृतीयो ऽपि महायशाः ॥ (५।२)

divi vāyur iti khyātas tṛtīyo 'pi mahāyaśāḥ ||

6.1६.१

चत्वारस् तु सुरश्रेष्ठ दिशो वै तव शासनात् । (६।१)

catvāras tu suraśreṣṭha diśo vai tava śāsanāt |

6.2६.२

संचरिष्यन्ति भद्रं ते देवभूता ममात्मजाः । (६।२)

saṃcariṣyanti bhadraṃ te devabhūtā mamātmajāḥ |

6.3६.३

त्वत्कृतेनैव नाम्ना च मारुता इति विश्रुताः ॥ (६।३)

tvatkṛtenaiva nāmnā ca mārutā iti viśrutāḥ ||

7.1७.१

तस्यास् तद्वचनं श्रुत्वा सहस्राक्षः पुरंदरः । (७।१)

tasyās tadvacanaṃ śrutvā sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ |

7.2७.२

उवाच प्राञ्जलिर् वाक्यं दितिं बलनिषूदनः ॥ (७।२)

uvāca prāñjalir vākyaṃ ditiṃ balaniṣūdanaḥ ||

8.1८.१

सर्वम् एतद् यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः । (८।१)

sarvam etad yathoktaṃ te bhaviṣyati na saṃśayaḥ |

8.2८.२

विचरिष्यन्ति भद्रं ते देवभूतास् तवात्मजाः ॥ (८।२)

vicariṣyanti bhadraṃ te devabhūtās tavātmajāḥ ||

9.1९.१

एवं तौ निश्चयं कृत्वा मातापुत्रौ तपोवने । (९।१)

evaṃ tau niścayaṃ kṛtvā mātāputrau tapovane |

9.2९.२

जग्मतुस् त्रिदिवं राम कृतार्थाव् इति नः श्रुतम् ॥ (९।२)

jagmatus tridivaṃ rāma kṛtārthāv iti naḥ śrutam ||

10.1१०.१

एष देशः स काकुत्स्थ महेन्द्राध्युषितः पुरा । (१०।१)

eṣa deśaḥ sa kākutstha mahendrādhyuṣitaḥ purā |

10.2१०.२

दितिं यत्र तपः सिद्धाम् एवं परिचचार सः ॥ (१०।२)

ditiṃ yatra tapaḥ siddhām evaṃ paricacāra saḥ ||

11.1११.१

इक्ष्वाकोस् तु नरव्याघ्र पुत्रः परमधार्मिकः । (११।१)

ikṣvākos tu naravyāghra putraḥ paramadhārmikaḥ |

11.2११.२

अलम्बुषायाम् उत्पन्नो विशाल इति विश्रुतः ॥ (११।२)

alambuṣāyām utpanno viśāla iti viśrutaḥ ||

12.1१२.१

तेन चासीद् इह स्थाने विशालेति पुरी कृता ॥ (१२।१)

tena cāsīd iha sthāne viśāleti purī kṛtā ||

13.1१३.१

विशालस्य सुतो राम हेमचन्द्रो महाबलः । (१३।१)

viśālasya suto rāma hemacandro mahābalaḥ |

13.2१३.२

सुचन्द्र इति विख्यातो हेमचन्द्राद् अनन्तरः ॥ (१३।२)

sucandra iti vikhyāto hemacandrād anantaraḥ ||

14.1१४.१

सुचन्द्रतनयो राम धूम्राश्व इति विश्रुतः । (१४।१)

sucandratanayo rāma dhūmrāśva iti viśrutaḥ |

14.2१४.२

धूम्राश्वतनयश् चापि सृञ्जयः समपद्यत ॥ (१४।२)

dhūmrāśvatanayaś cāpi sṛñjayaḥ samapadyata ||

15.1१५.१

सृञ्जयस्य सुतः श्रीमान् सहदेवः प्रतापवान् । (१५।१)

sṛñjayasya sutaḥ śrīmān sahadevaḥ pratāpavān |

15.2१५.२

कुशाश्वः सहदेवस्य पुत्रः परमधार्मिकः ॥ (१५।२)

kuśāśvaḥ sahadevasya putraḥ paramadhārmikaḥ ||

16.1१६.१

कुशाश्वस्य महातेजाः सोमदत्तः प्रतापवान् । (१६।१)

kuśāśvasya mahātejāḥ somadattaḥ pratāpavān |

16.2१६.२

सोमदत्तस्य पुत्रस् तु काकुत्स्थ इति विश्रुतः ॥ (१६।२)

somadattasya putras tu kākutstha iti viśrutaḥ ||

17.1१७.१

तस्य पुत्रो महातेजाः सम्प्रत्य् एष पुरीम् इमाम् । (१७।१)

tasya putro mahātejāḥ sampraty eṣa purīm imām |

17.2१७.२

आवसत्य् अमरप्रख्यः सुमतिर् नाम दुर्जयः ॥ (१७।२)

āvasaty amaraprakhyaḥ sumatir nāma durjayaḥ ||

18.1१८.१

इक्ष्वाकोस् तु प्रसादेन सर्वे वैशालिका नृपाः । (१८।१)

ikṣvākos tu prasādena sarve vaiśālikā nṛpāḥ |

18.2१८.२

दीर्घायुषो महात्मानो वीर्यवन्तः सुधार्मिकाः ॥ (१८।२)

dīrghāyuṣo mahātmāno vīryavantaḥ sudhārmikāḥ ||

19.1१९.१

इहाद्य रजनीं राम सुखं वत्स्यामहे वयम् । (१९।१)

ihādya rajanīṃ rāma sukhaṃ vatsyāmahe vayam |

19.2१९.२

श्वः प्रभाते नरश्रेष्ठ जनकं द्रष्टुम् अर्हसि ॥ (१९।२)

śvaḥ prabhāte naraśreṣṭha janakaṃ draṣṭum arhasi ||

20.1२०.१

सुमतिस् तु महातेजा विश्वामित्रम् उपागतम् । (२०।१)

sumatis tu mahātejā viśvāmitram upāgatam |

20.2२०.२

श्रुत्वा नरवरश्रेष्ठः प्रत्युद्गच्छन् महायशाः ॥ (२०।२)

śrutvā naravaraśreṣṭhaḥ pratyudgacchan mahāyaśāḥ ||

21.1२१.१

पूजां च परमां कृत्वा सोपाध्यायः सबान्धवः । (२१।१)

pūjāṃ ca paramāṃ kṛtvā sopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ |

21.2२१.२

प्राञ्जलिः कुशलं पृष्ट्वा विश्वामित्रम् अथाब्रवीत् ॥ (२१।२)

prāñjaliḥ kuśalaṃ pṛṣṭvā viśvāmitram athābravīt ||

22.1२२.१

धन्यो ऽस्म्य् अनुगृहीतो ऽस्मि यस्य मे विषयं मुने । (२२।१)

dhanyo 'smy anugṛhīto 'smi yasya me viṣayaṃ mune |

22.2२२.२

सम्प्राप्तो दर्शनं चैव नास्ति धन्यतरो मम ॥ (२२।२)

samprāpto darśanaṃ caiva nāsti dhanyataro mama ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 46

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit