Rām, 1, 46
Select a line for its word-by-word analysis.
सहस्राक्षं दुराधर्षं वाक्यं सानुनयाब्रवीत् ॥ (१।२)
sahasrākṣaṃ durādharṣaṃ vākyaṃ sānunayābravīt ||
मरुतां सप्त सप्तानां स्थानपाला भवन्त्व् इमे ॥ (३।२)
marutāṃ sapta saptānāṃ sthānapālā bhavantv ime ||
दिवि वायुर् इति ख्यातस् तृतीयो ऽपि महायशाः ॥ (५।२)
divi vāyur iti khyātas tṛtīyo 'pi mahāyaśāḥ ||
चत्वारस् तु सुरश्रेष्ठ दिशो वै तव शासनात् । (६।१)
catvāras tu suraśreṣṭha diśo vai tava śāsanāt |
संचरिष्यन्ति भद्रं ते देवभूता ममात्मजाः । (६।२)
saṃcariṣyanti bhadraṃ te devabhūtā mamātmajāḥ |
त्वत्कृतेनैव नाम्ना च मारुता इति विश्रुताः ॥ (६।३)
tvatkṛtenaiva nāmnā ca mārutā iti viśrutāḥ ||
तस्यास् तद्वचनं श्रुत्वा सहस्राक्षः पुरंदरः । (७।१)
tasyās tadvacanaṃ śrutvā sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ |
सर्वम् एतद् यथोक्तं ते भविष्यति न संशयः । (८।१)
sarvam etad yathoktaṃ te bhaviṣyati na saṃśayaḥ |
विचरिष्यन्ति भद्रं ते देवभूतास् तवात्मजाः ॥ (८।२)
vicariṣyanti bhadraṃ te devabhūtās tavātmajāḥ ||
जग्मतुस् त्रिदिवं राम कृतार्थाव् इति नः श्रुतम् ॥ (९।२)
jagmatus tridivaṃ rāma kṛtārthāv iti naḥ śrutam ||
एष देशः स काकुत्स्थ महेन्द्राध्युषितः पुरा । (१०।१)
eṣa deśaḥ sa kākutstha mahendrādhyuṣitaḥ purā |
दितिं यत्र तपः सिद्धाम् एवं परिचचार सः ॥ (१०।२)
ditiṃ yatra tapaḥ siddhām evaṃ paricacāra saḥ ||
इक्ष्वाकोस् तु नरव्याघ्र पुत्रः परमधार्मिकः । (११।१)
ikṣvākos tu naravyāghra putraḥ paramadhārmikaḥ |
सुचन्द्र इति विख्यातो हेमचन्द्राद् अनन्तरः ॥ (१३।२)
sucandra iti vikhyāto hemacandrād anantaraḥ ||
सुचन्द्रतनयो राम धूम्राश्व इति विश्रुतः । (१४।१)
sucandratanayo rāma dhūmrāśva iti viśrutaḥ |
सृञ्जयस्य सुतः श्रीमान् सहदेवः प्रतापवान् । (१५।१)
sṛñjayasya sutaḥ śrīmān sahadevaḥ pratāpavān |
कुशाश्वस्य महातेजाः सोमदत्तः प्रतापवान् । (१६।१)
kuśāśvasya mahātejāḥ somadattaḥ pratāpavān |
सोमदत्तस्य पुत्रस् तु काकुत्स्थ इति विश्रुतः ॥ (१६।२)
somadattasya putras tu kākutstha iti viśrutaḥ ||
तस्य पुत्रो महातेजाः सम्प्रत्य् एष पुरीम् इमाम् । (१७।१)
tasya putro mahātejāḥ sampraty eṣa purīm imām |
आवसत्य् अमरप्रख्यः सुमतिर् नाम दुर्जयः ॥ (१७।२)
āvasaty amaraprakhyaḥ sumatir nāma durjayaḥ ||
इक्ष्वाकोस् तु प्रसादेन सर्वे वैशालिका नृपाः । (१८।१)
ikṣvākos tu prasādena sarve vaiśālikā nṛpāḥ |
दीर्घायुषो महात्मानो वीर्यवन्तः सुधार्मिकाः ॥ (१८।२)
dīrghāyuṣo mahātmāno vīryavantaḥ sudhārmikāḥ ||
श्वः प्रभाते नरश्रेष्ठ जनकं द्रष्टुम् अर्हसि ॥ (१९।२)
śvaḥ prabhāte naraśreṣṭha janakaṃ draṣṭum arhasi ||
श्रुत्वा नरवरश्रेष्ठः प्रत्युद्गच्छन् महायशाः ॥ (२०।२)
śrutvā naravaraśreṣṭhaḥ pratyudgacchan mahāyaśāḥ ||
पूजां च परमां कृत्वा सोपाध्यायः सबान्धवः । (२१।१)
pūjāṃ ca paramāṃ kṛtvā sopādhyāyaḥ sabāndhavaḥ |
प्राञ्जलिः कुशलं पृष्ट्वा विश्वामित्रम् अथाब्रवीत् ॥ (२१।२)
prāñjaliḥ kuśalaṃ pṛṣṭvā viśvāmitram athābravīt ||
धन्यो ऽस्म्य् अनुगृहीतो ऽस्मि यस्य मे विषयं मुने । (२२।१)
dhanyo 'smy anugṛhīto 'smi yasya me viṣayaṃ mune |
सम्प्राप्तो दर्शनं चैव नास्ति धन्यतरो मम ॥ (२२।२)
samprāpto darśanaṃ caiva nāsti dhanyataro mama ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.