रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 51

309 of 606 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ तान् अब्रवीत् सर्वान् विश्रान्तान् हरियूथपान् । (१।१)

atha tān abravīt sarvān viśrāntān hariyūthapān |

1.2१.२

इदं वचनम् एकाग्रा तापसी धर्मचारिणी ॥ (१।२)

idaṃ vacanam ekāgrā tāpasī dharmacāriṇī ||

2.1२.१

वानरा यदि वः खेदः प्रनष्टः फलभक्षणात् । (२।१)

vānarā yadi vaḥ khedaḥ pranaṣṭaḥ phalabhakṣaṇāt |

2.2२.२

यदि चैतन् मया श्राव्यं श्रोतुम् इच्छामि कथ्यताम् ॥ (२।२)

yadi caitan mayā śrāvyaṃ śrotum icchāmi kathyatām ||

3.1३.१

तस्यास् तद् वचनं श्रुत्वा हनुमान् मारुतात्मजः । (३।१)

tasyās tad vacanaṃ śrutvā hanumān mārutātmajaḥ |

3.2३.२

आर्जवेन यथातत्त्वम् आख्यातुम् उपचक्रमे ॥ (३।२)

ārjavena yathātattvam ākhyātum upacakrame ||

4.1४.१

राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्रवरुणोपमः । (४।१)

rājā sarvasya lokasya mahendravaruṇopamaḥ |

4.2४.२

रामो दाशरथिः श्रीमान् प्रविष्टो दण्डकावनम् ॥ (४।२)

rāmo dāśarathiḥ śrīmān praviṣṭo daṇḍakāvanam ||

5.1५.१

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया । (५।१)

lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā |

5.2५.२

तस्य भार्या जनस्थानाद् रावणेन हृता बलात् ॥ (५।२)

tasya bhāryā janasthānād rāvaṇena hṛtā balāt ||

6.1६.१

वीरस् तस्य सखा राज्ञः सुग्रीवो नाम वानरः । (६।१)

vīras tasya sakhā rājñaḥ sugrīvo nāma vānaraḥ |

6.2६.२

राजा वानरमुख्यानां येन प्रस्थापिता वयम् ॥ (६।२)

rājā vānaramukhyānāṃ yena prasthāpitā vayam ||

7.1७.१

अगस्त्यचरिताम् आशां दक्षिणां यमरक्षिताम् । (७।१)

agastyacaritām āśāṃ dakṣiṇāṃ yamarakṣitām |

7.2७.२

सहैभिर् वानरैर् मुख्यैर् अङ्गदप्रमुखैर् वयम् ॥ (७।२)

sahaibhir vānarair mukhyair aṅgadapramukhair vayam ||

8.1८.१

रावणं सहिताः सर्वे राक्षसं कामरूपिणम् । (८।१)

rāvaṇaṃ sahitāḥ sarve rākṣasaṃ kāmarūpiṇam |

8.2८.२

सीतया सह वैदेह्या मार्गध्वम् इति चोदिताः ॥ (८।२)

sītayā saha vaidehyā mārgadhvam iti coditāḥ ||

9.1९.१

विचित्य तु वयं सर्वे समग्रां दक्षिणां दिशम् । (९।१)

vicitya tu vayaṃ sarve samagrāṃ dakṣiṇāṃ diśam |

9.2९.२

बुभुक्षिताः परिश्रान्ता वृक्षमूलम् उपाश्रिताः ॥ (९।२)

bubhukṣitāḥ pariśrāntā vṛkṣamūlam upāśritāḥ ||

10.1१०.१

विवर्णवदनाः सर्वे सर्वे ध्यानपरायणाः । (१०।१)

vivarṇavadanāḥ sarve sarve dhyānaparāyaṇāḥ |

10.2१०.२

नाधिगच्छामहे पारं मग्नाश् चिन्तामहार्णवे ॥ (१०।२)

nādhigacchāmahe pāraṃ magnāś cintāmahārṇave ||

11.1११.१

चारयन्तस् ततश् चक्षुर् दृष्टवन्तो महद् बिलम् । (११।१)

cārayantas tataś cakṣur dṛṣṭavanto mahad bilam |

11.2११.२

लतापादपसंछन्नं तिमिरेण समावृतम् ॥ (११।२)

latāpādapasaṃchannaṃ timireṇa samāvṛtam ||

12.1१२.१

अस्माद्धंसा जलक्लिन्नाः पक्षैः सलिलरेणुभिः । (१२।१)

asmāddhaṃsā jalaklinnāḥ pakṣaiḥ salilareṇubhiḥ |

12.2१२.२

कुरराः सारसाश् चैव निष्पतन्ति पतत्रिणः । (१२।२)

kurarāḥ sārasāś caiva niṣpatanti patatriṇaḥ |

12.3१२.३

साध्व् अत्र प्रविशामेति मया तूक्ताः प्लवंगमाः ॥ (१२।३)

sādhv atra praviśāmeti mayā tūktāḥ plavaṃgamāḥ ||

13.1१३.१

तेषाम् अपि हि सर्वेषाम् अनुमानम् उपागतम् । (१३।१)

teṣām api hi sarveṣām anumānam upāgatam |

13.2१३.२

गच्छामः प्रविशामेति भर्तृकार्यत्वरान्विताः ॥ (१३।२)

gacchāmaḥ praviśāmeti bhartṛkāryatvarānvitāḥ ||

14.1१४.१

ततो गाढं निपतिता गृह्य हस्तौ परस्परम् । (१४।१)

tato gāḍhaṃ nipatitā gṛhya hastau parasparam |

14.2१४.२

इदं प्रविष्टाः सहसा बिलं तिमिरसंवृतम् ॥ (१४।२)

idaṃ praviṣṭāḥ sahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam ||

15.1१५.१

एतन् नः कार्यम् एतेन कृत्येन वयम् आगताः । (१५।१)

etan naḥ kāryam etena kṛtyena vayam āgatāḥ |

15.2१५.२

त्वां चैवोपगताः सर्वे परिद्यूना बुभुक्षिताः ॥ (१५।२)

tvāṃ caivopagatāḥ sarve paridyūnā bubhukṣitāḥ ||

16.1१६.१

आतिथ्यधर्मदत्तानि मूलानि च फलानि च । (१६।१)

ātithyadharmadattāni mūlāni ca phalāni ca |

16.2१६.२

अस्माभिर् उपभुक्तानि बुभुक्षापरिपीडितैः ॥ (१६।२)

asmābhir upabhuktāni bubhukṣāparipīḍitaiḥ ||

17.1१७.१

यत् त्वया रक्षिताः सर्वे म्रियमाणा बुभुक्षया । (१७।१)

yat tvayā rakṣitāḥ sarve mriyamāṇā bubhukṣayā |

17.2१७.२

ब्रूहि प्रत्युपकारार्थं किं ते कुर्वन्तु वानराः ॥ (१७।२)

brūhi pratyupakārārthaṃ kiṃ te kurvantu vānarāḥ ||

18.1१८.१

एवम् उक्ता तु सर्वज्ञा वानरैस् तैः स्वयंप्रभा । (१८।१)

evam uktā tu sarvajñā vānarais taiḥ svayaṃprabhā |

18.2१८.२

प्रत्युवाच ततः सर्वान् इदं वानरयूथपान् ॥ (१८।२)

pratyuvāca tataḥ sarvān idaṃ vānarayūthapān ||

19.1१९.१

सर्वेषां परितुष्टास्मि वानराणां तरस्विनाम् । (१९।१)

sarveṣāṃ parituṣṭāsmi vānarāṇāṃ tarasvinām |

19.2१९.२

चरन्त्या मम धर्मेण न कार्यम् इह केनचित् ॥ (१९।२)

carantyā mama dharmeṇa na kāryam iha kenacit ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 51

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit