Rām, 7, 90
Select a line for its word-by-word analysis.
गार्ग्यम् अङ्गिरसः पुत्रं ब्रह्मर्षिम् अमितप्रभम् । (२।१)
gārgyam aṅgirasaḥ putraṃ brahmarṣim amitaprabham |
कम्बलानि च रत्नानि चित्रवस्त्रम् अथोत्तमम् । (३।१)
kambalāni ca ratnāni citravastram athottamam |
श्रुत्वा तु राघवो गार्ग्यं महर्षिं समुपागतम् । (४।१)
śrutvā tu rāghavo gārgyaṃ maharṣiṃ samupāgatam |
प्रत्युद्गम्य च काकुत्स्थः क्रोशमात्रं सहानुगः । (५।१)
pratyudgamya ca kākutsthaḥ krośamātraṃ sahānugaḥ |
गार्ग्यं संपूजयामास धनं तत् प्रतिगृह्य च ॥ (५।२)
gārgyaṃ saṃpūjayāmāsa dhanaṃ tat pratigṛhya ca ||
पृष्ट्वा च प्रीतिदं सर्वं कुशलं मातुलस्य च । (६।१)
pṛṣṭvā ca prītidaṃ sarvaṃ kuśalaṃ mātulasya ca |
उपविष्टं महाभागं रामः प्रष्टुं प्रचक्रमे ॥ (६।२)
upaviṣṭaṃ mahābhāgaṃ rāmaḥ praṣṭuṃ pracakrame ||
प्राप्तो वाक्यविदां श्रेष्ठ साक्षाद् इव बृहस्पतिः ॥ (७।२)
prāpto vākyavidāṃ śreṣṭha sākṣād iva bṛhaspatiḥ ||
रामस्य भाषितं श्रुत्वा ब्रह्मर्षिः कार्यविस्तरम् । (८।१)
rāmasya bhāṣitaṃ śrutvā brahmarṣiḥ kāryavistaram |
युधाजित् प्रीतिसंयुक्तं श्रूयतां यदि रोचते ॥ (९।२)
yudhājit prītisaṃyuktaṃ śrūyatāṃ yadi rocate ||
सिन्धोर् उभयतः पार्श्वे देशः परमशोभनः ॥ (१०।२)
sindhor ubhayataḥ pārśve deśaḥ paramaśobhanaḥ ||
तं च रक्षन्ति गन्धर्वाः सायुधा युद्धकोविदाः । (११।१)
taṃ ca rakṣanti gandharvāḥ sāyudhā yuddhakovidāḥ |
शैलूषस्य सुता वीरास्तिस्रः कोट्यो महाबलाः ॥ (११।२)
śailūṣasya sutā vīrāstisraḥ koṭyo mahābalāḥ ||
तान् विनिर्जित्य काकुत्स्थ गन्धर्वविषयं शुभम् । (१२।१)
tān vinirjitya kākutstha gandharvaviṣayaṃ śubham |
रोचतां ते महाबाहो नाहं त्वाम् अनृतं वदे ॥ (१३।२)
rocatāṃ te mahābāho nāhaṃ tvām anṛtaṃ vade ||
तच्छ्रुत्वा राघवः प्रीतो महर्षेर्मातुलस्य च । (१४।१)
tacchrutvā rāghavaḥ prīto maharṣermātulasya ca |
सो ऽब्रवीद् राघवः प्रीतः प्राञ्जलिप्रग्रहो द्विजम् । (१५।१)
so 'bravīd rāghavaḥ prītaḥ prāñjalipragraho dvijam |
इमौ कुमारौ तं देशं ब्रह्मर्षे विजयिष्यतः ॥ (१५।२)
imau kumārau taṃ deśaṃ brahmarṣe vijayiṣyataḥ ||
निहत्य गन्धर्वसुतान् द्वे पुरे विभजिष्यतः ॥ (१७।२)
nihatya gandharvasutān dve pure vibhajiṣyataḥ ||
ब्रह्मर्षिम् एवम् उक्त्वा तु भरतं सबलानुगम् । (१९।१)
brahmarṣim evam uktvā tu bharataṃ sabalānugam |
नक्षत्रेण च सौम्येन पुरस्कृत्याङ्गिरःसुतम् । (२०।१)
nakṣatreṇa ca saumyena puraskṛtyāṅgiraḥsutam |
भरतः सह सैन्येन कुमाराभ्यां च निर्ययौ ॥ (२०।२)
bharataḥ saha sainyena kumārābhyāṃ ca niryayau ||
मांसाशीनि च सत्त्वानि रक्षांसि सुमहान्ति च । (२२।१)
māṃsāśīni ca sattvāni rakṣāṃsi sumahānti ca |
भूतग्रामाश्च बहवो मांसभक्षाः सुदारुणाः । (२३।१)
bhūtagrāmāśca bahavo māṃsabhakṣāḥ sudāruṇāḥ |
गन्धर्वपुत्रमांसानि भोक्तुकामाः सहस्रशः ॥ (२३।२)
gandharvaputramāṃsāni bhoktukāmāḥ sahasraśaḥ ||
सिंहव्याघ्रसृगालानां खेचराणां च पक्षिणाम् । (२४।१)
siṃhavyāghrasṛgālānāṃ khecarāṇāṃ ca pakṣiṇām |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.