रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 106

496 of 606 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं पितामहसमीरितम् । (१।१)

etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ pitāmahasamīritam |

1.2१.२

अङ्केनादाय वैदेहीम् उत्पपात विभावसुः ॥ (१।२)

aṅkenādāya vaidehīm utpapāta vibhāvasuḥ ||

2.1२.१

तरुणादित्यसंकाशां तप्तकाञ्चनभूषणाम् । (२।१)

taruṇādityasaṃkāśāṃ taptakāñcanabhūṣaṇām |

2.2२.२

रक्ताम्बरधरां बालां नीलकुञ्चितमूर्धजाम् ॥ (२।२)

raktāmbaradharāṃ bālāṃ nīlakuñcitamūrdhajām ||

3.1३.१

अक्लिष्टमाल्याभरणां तथारूपां मनस्विनीम् । (३।१)

akliṣṭamālyābharaṇāṃ tathārūpāṃ manasvinīm |

3.2३.२

ददौ रामाय वैदेहीम् अङ्के कृत्वा विभावसुः ॥ (३।२)

dadau rāmāya vaidehīm aṅke kṛtvā vibhāvasuḥ ||

4.1४.१

अब्रवीच्च तदा रामं साक्षी लोकस्य पावकः । (४।१)

abravīcca tadā rāmaṃ sākṣī lokasya pāvakaḥ |

4.2४.२

एषा ते राम वैदेही पापम् अस्या न विद्यते ॥ (४।२)

eṣā te rāma vaidehī pāpam asyā na vidyate ||

5.1५.१

नैव वाचा न मनसा नानुध्यानान्न चक्षुषा । (५।१)

naiva vācā na manasā nānudhyānānna cakṣuṣā |

5.2५.२

सुवृत्ता वृत्तशौण्डीरा न त्वाम् अतिचचार ह ॥ (५।२)

suvṛttā vṛttaśauṇḍīrā na tvām aticacāra ha ||

6.1६.१

रावणेनापनीतैषा वीर्योत्सिक्तेन रक्षसा । (६।१)

rāvaṇenāpanītaiṣā vīryotsiktena rakṣasā |

6.2६.२

त्वया विरहिता दीना विवशा निर्जनाद् वनात् ॥ (६।२)

tvayā virahitā dīnā vivaśā nirjanād vanāt ||

7.1७.१

रुद्धा चान्तःपुरे गुप्ता त्वच्चित्ता त्वत्परायणा । (७।१)

ruddhā cāntaḥpure guptā tvaccittā tvatparāyaṇā |

7.2७.२

रक्षिता राक्षसीसंघैर् विकृतैर् घोरदर्शनैः ॥ (७।२)

rakṣitā rākṣasīsaṃghair vikṛtair ghoradarśanaiḥ ||

8.1८.१

प्रलोभ्यमाना विविधं भर्त्स्यमाना च मैथिली । (८।१)

pralobhyamānā vividhaṃ bhartsyamānā ca maithilī |

8.2८.२

नाचिन्तयत तद् रक्षस्त्वद्गतेनान्तरात्मना ॥ (८।२)

nācintayata tad rakṣastvadgatenāntarātmanā ||

9.1९.१

विशुद्धभावां निष्पापां प्रतिगृह्णीष्व राघव । (९।१)

viśuddhabhāvāṃ niṣpāpāṃ pratigṛhṇīṣva rāghava |

9.2९.२

न किंचिद् अभिधातव्यम् अहम् आज्ञापयामि ते ॥ (९।२)

na kiṃcid abhidhātavyam aham ājñāpayāmi te ||

10.1१०.१

एवम् उक्तो महातेजा धृतिमान् दृढविक्रमः । (१०।१)

evam ukto mahātejā dhṛtimān dṛḍhavikramaḥ |

10.2१०.२

अब्रवीत् त्रिदशश्रेष्ठं रामो धर्मभृतां वरः ॥ (१०।२)

abravīt tridaśaśreṣṭhaṃ rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ ||

11.1११.१

अवश्यं त्रिषु लोकेषु सीता पावनम् अर्हति । (११।१)

avaśyaṃ triṣu lokeṣu sītā pāvanam arhati |

11.2११.२

दीर्घकालोषिता चेयं रावणान्तःपुरे शुभा ॥ (११।२)

dīrghakāloṣitā ceyaṃ rāvaṇāntaḥpure śubhā ||

12.1१२.१

बालिशः खलु कामात्मा रामो दशरथात्मजः । (१२।१)

bāliśaḥ khalu kāmātmā rāmo daśarathātmajaḥ |

12.2१२.२

इति वक्ष्यन्ति मां सन्तो जानकीम् अविशोध्य हि ॥ (१२।२)

iti vakṣyanti māṃ santo jānakīm aviśodhya hi ||

13.1१३.१

अनन्यहृदयां भक्तां मच्चित्तपरिरक्षणीम् । (१३।१)

ananyahṛdayāṃ bhaktāṃ maccittaparirakṣaṇīm |

13.2१३.२

अहम् अप्यवगच्छामि मैथिलीं जनकात्मजाम् ॥ (१३।२)

aham apyavagacchāmi maithilīṃ janakātmajām ||

14.1१४.१

प्रत्ययार्थं तु लोकानां त्रयाणां सत्यसंश्रयः । (१४।१)

pratyayārthaṃ tu lokānāṃ trayāṇāṃ satyasaṃśrayaḥ |

14.2१४.२

उपेक्षे चापि वैदेहीं प्रविशन्तीं हुताशनम् ॥ (१४।२)

upekṣe cāpi vaidehīṃ praviśantīṃ hutāśanam ||

15.1१५.१

इमाम् अपि विशालाक्षीं रक्षितां स्वेन तेजसा । (१५।१)

imām api viśālākṣīṃ rakṣitāṃ svena tejasā |

15.2१५.२

रावणो नातिवर्तेत वेलाम् इव महोदधिः ॥ (१५।२)

rāvaṇo nātivarteta velām iva mahodadhiḥ ||

16.1१६.१

न हि शक्तः स दुष्टात्मा मनसापि हि मैथिलीम् । (१६।१)

na hi śaktaḥ sa duṣṭātmā manasāpi hi maithilīm |

16.2१६.२

प्रधर्षयितुम् अप्राप्तां दीप्ताम् अग्निशिखाम् इव ॥ (१६।२)

pradharṣayitum aprāptāṃ dīptām agniśikhām iva ||

17.1१७.१

नेयम् अर्हति चैश्वर्यं रावणान्तःपुरे शुभा । (१७।१)

neyam arhati caiśvaryaṃ rāvaṇāntaḥpure śubhā |

17.2१७.२

अनन्या हि मया सीतां भास्करेण प्रभा यथा ॥ (१७।२)

ananyā hi mayā sītāṃ bhāskareṇa prabhā yathā ||

18.1१८.१

विशुद्धा त्रिषु लोकेषु मैथिली जनकात्मजा । (१८।१)

viśuddhā triṣu lokeṣu maithilī janakātmajā |

18.2१८.२

न हि हातुम् इयं शक्या कीर्तिर् आत्मवता यथा ॥ (१८।२)

na hi hātum iyaṃ śakyā kīrtir ātmavatā yathā ||

19.1१९.१

अवश्यं च मया कार्यं सर्वेषां वो वचो हितम् । (१९।१)

avaśyaṃ ca mayā kāryaṃ sarveṣāṃ vo vaco hitam |

19.2१९.२

स्निग्धानां लोकमान्यानाम् एवं च ब्रुवतां हितम् ॥ (१९।२)

snigdhānāṃ lokamānyānām evaṃ ca bruvatāṃ hitam ||

20.1२०.१

इतीदम् उक्त्वा वचनं महाबलैः प्रशस्यमानः स्वकृतेन कर्मणा । (२०।१)

itīdam uktvā vacanaṃ mahābalaiḥ praśasyamānaḥ svakṛtena karmaṇā |

20.2२०.२

समेत्य रामः प्रियया महाबलः सुखं सुखार्हो ऽनुबभूव राघवः ॥ (२०।२)

sametya rāmaḥ priyayā mahābalaḥ sukhaṃ sukhārho 'nubabhūva rāghavaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 106

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit