रामायणRāmāyaṇa

Rām, 5, 7

331 of 606 · 139 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तस्यालयवरिष्ठस्य मध्ये विपुलम् आयतम् । (१।१)

tasyālayavariṣṭhasya madhye vipulam āyatam |

1.2१.२

ददर्श भवनश्रेष्ठं हनूमान्मारुतात्मजः ॥ (१।२)

dadarśa bhavanaśreṣṭhaṃ hanūmānmārutātmajaḥ ||

2.1२.१

अर्धयोजनविस्तीर्णम् आयतं योजनं हि तत् । (२।१)

ardhayojanavistīrṇam āyataṃ yojanaṃ hi tat |

2.2२.२

भवनं राक्षसेन्द्रस्य बहुप्रासादसंकुलम् ॥ (२।२)

bhavanaṃ rākṣasendrasya bahuprāsādasaṃkulam ||

3.1३.१

मार्गमाणस्तु वैदेहीं सीताम् आयतलोचनाम् । (३।१)

mārgamāṇastu vaidehīṃ sītām āyatalocanām |

3.2३.२

सर्वतः परिचक्राम हनूमान् अरिसूदनः ॥ (३।२)

sarvataḥ paricakrāma hanūmān arisūdanaḥ ||

4.1४.१

चतुर्विषाणैर् द्विरदैस्त्रिविषाणैस्तथैव च । (४।१)

caturviṣāṇair dviradaistriviṣāṇaistathaiva ca |

4.2४.२

परिक्षिप्तम् असंबाधं रक्ष्यमाणम् उदायुधैः ॥ (४।२)

parikṣiptam asaṃbādhaṃ rakṣyamāṇam udāyudhaiḥ ||

5.1५.१

राक्षसीभिश्च पत्नीभी रावणस्य निवेशनम् । (५।१)

rākṣasībhiśca patnībhī rāvaṇasya niveśanam |

5.2५.२

आहृताभिश्च विक्रम्य राजकन्याभिर् आवृतम् ॥ (५।२)

āhṛtābhiśca vikramya rājakanyābhir āvṛtam ||

6.1६.१

तन्नक्रमकराकीर्णं तिमिंगिलझषाकुलम् । (६।१)

tannakramakarākīrṇaṃ timiṃgilajhaṣākulam |

6.2६.२

वायुवेगसमाधूतं पन्नगैर् इव सागरम् ॥ (६।२)

vāyuvegasamādhūtaṃ pannagair iva sāgaram ||

7.1७.१

या हि वैश्रवणे लक्ष्मीर् या चेन्द्रे हरिवाहने । (७।१)

yā hi vaiśravaṇe lakṣmīr yā cendre harivāhane |

7.2७.२

सा रावणगृहे सर्वा नित्यम् एवानपायिनी ॥ (७।२)

sā rāvaṇagṛhe sarvā nityam evānapāyinī ||

8.1८.१

या च राज्ञः कुबेरस्य यमस्य वरुणस्य च । (८।१)

yā ca rājñaḥ kuberasya yamasya varuṇasya ca |

8.2८.२

तादृशी तद्विशिष्टा वा ऋद्धी रक्षोगृहेष्विह ॥ (८।२)

tādṛśī tadviśiṣṭā vā ṛddhī rakṣogṛheṣviha ||

9.1९.१

तस्य हर्म्यस्य मध्यस्थं वेश्म चान्यत् सुनिर्मितम् । (९।१)

tasya harmyasya madhyasthaṃ veśma cānyat sunirmitam |

9.2९.२

बहुनिर्यूहसंकीर्णं ददर्श पवनात्मजः ॥ (९।२)

bahuniryūhasaṃkīrṇaṃ dadarśa pavanātmajaḥ ||

10.1१०.१

ब्रह्मणो ऽर्थे कृतं दिव्यं दिवि यद् विश्वकर्मणा । (१०।१)

brahmaṇo 'rthe kṛtaṃ divyaṃ divi yad viśvakarmaṇā |

10.2१०.२

विमानं पुष्पकं नाम सर्वरत्नविभूषितम् ॥ (१०।२)

vimānaṃ puṣpakaṃ nāma sarvaratnavibhūṣitam ||

11.1११.१

परेण तपसा लेभे यत् कुबेरः पितामहात् । (११।१)

pareṇa tapasā lebhe yat kuberaḥ pitāmahāt |

11.2११.२

कुबेरम् ओजसा जित्वा लेभे तद् राक्षसेश्वरः ॥ (११।२)

kuberam ojasā jitvā lebhe tad rākṣaseśvaraḥ ||

12.1१२.१

ईहामृगसमायुक्तैः कार्तस्वरहिरण्मयैः । (१२।१)

īhāmṛgasamāyuktaiḥ kārtasvarahiraṇmayaiḥ |

12.2१२.२

सुकृतैर् आचितं स्तम्भैः प्रदीप्तम् इव च श्रिया ॥ (१२।२)

sukṛtair ācitaṃ stambhaiḥ pradīptam iva ca śriyā ||

13.1१३.१

मेरुमन्दरसंकाशैर् उल्लिखद्भिर् इवाम्बरम् । (१३।१)

merumandarasaṃkāśair ullikhadbhir ivāmbaram |

13.2१३.२

कूटागारैः शुभाकारैः सर्वतः समलंकृतम् ॥ (१३।२)

kūṭāgāraiḥ śubhākāraiḥ sarvataḥ samalaṃkṛtam ||

14.1१४.१

ज्वलनार्कप्रतीकाशं सुकृतं विश्वकर्मणा । (१४।१)

jvalanārkapratīkāśaṃ sukṛtaṃ viśvakarmaṇā |

14.2१४.२

हेमसोपानसंयुक्तं चारुप्रवरवेदिकम् ॥ (१४।२)

hemasopānasaṃyuktaṃ cārupravaravedikam ||

15.1१५.१

जालवातायनैर् युक्तं काञ्चनैः स्फाटिकैर् अपि । (१५।१)

jālavātāyanair yuktaṃ kāñcanaiḥ sphāṭikair api |

15.2१५.२

इन्द्रनीलमहानीलमणिप्रवरवेदिकम् । (१५।२)

indranīlamahānīlamaṇipravaravedikam |

15.3१५.३

विमानं पुष्पकं दिव्यम् आरुरोह महाकपिः ॥ (१५।३)

vimānaṃ puṣpakaṃ divyam āruroha mahākapiḥ ||

16.1१६.१

तत्रस्थः स तदा गन्धं पानभक्ष्यान्नसंभवम् । (१६।१)

tatrasthaḥ sa tadā gandhaṃ pānabhakṣyānnasaṃbhavam |

16.2१६.२

दिव्यं संमूर्छितं जिघ्रन् रूपवन्तम् इवानिलम् ॥ (१६।२)

divyaṃ saṃmūrchitaṃ jighran rūpavantam ivānilam ||

17.1१७.१

स गन्धस्तं महासत्त्वं बन्धुर् बन्धुम् इवोत्तमम् । (१७।१)

sa gandhastaṃ mahāsattvaṃ bandhur bandhum ivottamam |

17.2१७.२

इत एहीत्युवाचेव तत्र यत्र स रावणः ॥ (१७।२)

ita ehītyuvāceva tatra yatra sa rāvaṇaḥ ||

18.1१८.१

ततस्तां प्रस्थितः शालां ददर्श महतीं शुभाम् । (१८।१)

tatastāṃ prasthitaḥ śālāṃ dadarśa mahatīṃ śubhām |

18.2१८.२

रावणस्य मनःकान्तां कान्ताम् इव वरस्त्रियम् ॥ (१८।२)

rāvaṇasya manaḥkāntāṃ kāntām iva varastriyam ||

19.1१९.१

मणिसोपानविकृतां हेमजालविराजिताम् । (१९।१)

maṇisopānavikṛtāṃ hemajālavirājitām |

19.2१९.२

स्फाटिकैर् आवृततलां दन्तान्तरितरूपिकाम् ॥ (१९।२)

sphāṭikair āvṛtatalāṃ dantāntaritarūpikām ||

20.1२०.१

मुक्ताभिश्च प्रवालैश्च रूप्यचामीकरैर् अपि । (२०।१)

muktābhiśca pravālaiśca rūpyacāmīkarair api |

20.2२०.२

विभूषितां मणिस्तम्भैः सुबहुस्तम्भभूषिताम् ॥ (२०।२)

vibhūṣitāṃ maṇistambhaiḥ subahustambhabhūṣitām ||

21.1२१.१

समैर् ऋजुभिर् अत्युच्चैः समन्तात् सुविभूषितैः । (२१।१)

samair ṛjubhir atyuccaiḥ samantāt suvibhūṣitaiḥ |

21.2२१.२

स्तम्भैः पक्षैर् इवात्युच्चैर् दिवं सम्प्रस्थिताम् इव ॥ (२१।२)

stambhaiḥ pakṣair ivātyuccair divaṃ samprasthitām iva ||

22.1२२.१

महत्या कुथयास्तीर्णां पृथिवीलक्षणाङ्कया । (२२।१)

mahatyā kuthayāstīrṇāṃ pṛthivīlakṣaṇāṅkayā |

22.2२२.२

पृथिवीम् इव विस्तीर्णां सराष्ट्रगृहमालिनीम् ॥ (२२।२)

pṛthivīm iva vistīrṇāṃ sarāṣṭragṛhamālinīm ||

23.1२३.१

नादितां मत्तविहगैर् दिव्यगन्धाधिवासिताम् । (२३।१)

nāditāṃ mattavihagair divyagandhādhivāsitām |

23.2२३.२

परार्ध्यास्तरणोपेतां रक्षोऽधिपनिषेविताम् ॥ (२३।२)

parārdhyāstaraṇopetāṃ rakṣo'dhipaniṣevitām ||

24.1२४.१

धूम्राम् अगरुधूपेन विमलां हंसपाण्डुराम् । (२४।१)

dhūmrām agarudhūpena vimalāṃ haṃsapāṇḍurām |

24.2२४.२

चित्रां पुष्पोपहारेण कल्माषीम् इव सुप्रभाम् ॥ (२४।२)

citrāṃ puṣpopahāreṇa kalmāṣīm iva suprabhām ||

25.1२५.१

मनःसंह्लादजननीं वर्णस्यापि प्रसादिनीम् । (२५।१)

manaḥsaṃhlādajananīṃ varṇasyāpi prasādinīm |

25.2२५.२

तां शोकनाशिनीं दिव्यां श्रियः संजननीम् इव ॥ (२५।२)

tāṃ śokanāśinīṃ divyāṃ śriyaḥ saṃjananīm iva ||

26.1२६.१

इन्द्रियाणीन्द्रियार्थैस्तु पञ्च पञ्चभिर् उत्तमैः । (२६।१)

indriyāṇīndriyārthaistu pañca pañcabhir uttamaiḥ |

26.2२६.२

तर्पयामास मातेव तदा रावणपालिता ॥ (२६।२)

tarpayāmāsa māteva tadā rāvaṇapālitā ||

27.1२७.१

स्वर्गो ऽयं देवलोको ऽयम् इन्द्रस्येयं पुरी भवेत् । (२७।१)

svargo 'yaṃ devaloko 'yam indrasyeyaṃ purī bhavet |

27.2२७.२

सिद्धिर् वेयं परा हि स्याद् इत्यमन्यत मारुतिः ॥ (२७।२)

siddhir veyaṃ parā hi syād ityamanyata mārutiḥ ||

28.1२८.१

प्रध्यायत इवापश्यत् प्रदीपांस्तत्र काञ्चनान् । (२८।१)

pradhyāyata ivāpaśyat pradīpāṃstatra kāñcanān |

28.2२८.२

धूर्तान् इव महाधूर्तैर् देवनेन पराजितान् ॥ (२८।२)

dhūrtān iva mahādhūrtair devanena parājitān ||

29.1२९.१

दीपानां च प्रकाशेन तेजसा रावणस्य च । (२९।१)

dīpānāṃ ca prakāśena tejasā rāvaṇasya ca |

29.2२९.२

अर्चिर्भिर् भूषणानां च प्रदीप्तेत्यभ्यमन्यत ॥ (२९।२)

arcirbhir bhūṣaṇānāṃ ca pradīptetyabhyamanyata ||

30.1३०.१

ततो ऽपश्यत् कुथासीनं नानावर्णाम्बरस्रजम् । (३०।१)

tato 'paśyat kuthāsīnaṃ nānāvarṇāmbarasrajam |

30.2३०.२

सहस्रं वरनारीणां नानावेषविभूषितम् ॥ (३०।२)

sahasraṃ varanārīṇāṃ nānāveṣavibhūṣitam ||

31.1३१.१

परिवृत्ते ऽर्धरात्रे तु पाननिद्रावशं गतम् । (३१।१)

parivṛtte 'rdharātre tu pānanidrāvaśaṃ gatam |

31.2३१.२

क्रीडित्वोपरतं रात्रौ सुष्वाप बलवत् तदा ॥ (३१।२)

krīḍitvoparataṃ rātrau suṣvāpa balavat tadā ||

32.1३२.१

तत् प्रसुप्तं विरुरुचे निःशब्दान्तरभूषणम् । (३२।१)

tat prasuptaṃ viruruce niḥśabdāntarabhūṣaṇam |

32.2३२.२

निःशब्दहंसभ्रमरं यथा पद्मवनं महत् ॥ (३२।२)

niḥśabdahaṃsabhramaraṃ yathā padmavanaṃ mahat ||

33.1३३.१

तासां संवृतदन्तानि मीलिताक्षाणि मारुतिः । (३३।१)

tāsāṃ saṃvṛtadantāni mīlitākṣāṇi mārutiḥ |

33.2३३.२

अपश्यत् पद्मगन्धीनि वदनानि सुयोषिताम् ॥ (३३।२)

apaśyat padmagandhīni vadanāni suyoṣitām ||

34.1३४.१

प्रबुद्धानीव पद्मानि तासां भूत्वा क्षपाक्षये । (३४।१)

prabuddhānīva padmāni tāsāṃ bhūtvā kṣapākṣaye |

34.2३४.२

पुनःसंवृतपत्राणि रात्राविव बभुस्तदा ॥ (३४।२)

punaḥsaṃvṛtapatrāṇi rātrāviva babhustadā ||

35.1३५.१

इमानि मुखपद्मानि नियतं मत्तषट्पदाः । (३५।१)

imāni mukhapadmāni niyataṃ mattaṣaṭpadāḥ |

35.2३५.२

अम्बुजानीव फुल्लानि प्रार्थयन्ति पुनः पुनः ॥ (३५।२)

ambujānīva phullāni prārthayanti punaḥ punaḥ ||

36.1३६.१

इति वामन्यत श्रीमान् उपपत्त्या महाकपिः । (३६।१)

iti vāmanyata śrīmān upapattyā mahākapiḥ |

36.2३६.२

मेने हि गुणतस्तानि समानि सलिलोद्भवैः ॥ (३६।२)

mene hi guṇatastāni samāni salilodbhavaiḥ ||

37.1३७.१

सा तस्य शुशुभे शाला ताभिः स्त्रीभिर् विराजिता । (३७।१)

sā tasya śuśubhe śālā tābhiḥ strībhir virājitā |

37.2३७.२

शारदीव प्रसन्ना द्यौस्ताराभिर् अभिशोभिता ॥ (३७।२)

śāradīva prasannā dyaustārābhir abhiśobhitā ||

38.1३८.१

स च ताभिः परिवृतः शुशुभे राक्षसाधिपः । (३८।१)

sa ca tābhiḥ parivṛtaḥ śuśubhe rākṣasādhipaḥ |

38.2३८.२

यथा ह्युडुपतिः श्रीमांस्ताराभिर् अभिसंवृतः ॥ (३८।२)

yathā hyuḍupatiḥ śrīmāṃstārābhir abhisaṃvṛtaḥ ||

39.1३९.१

याश्च्यवन्ते ऽम्बरात् ताराः पुण्यशेषसमावृताः । (३९।१)

yāścyavante 'mbarāt tārāḥ puṇyaśeṣasamāvṛtāḥ |

39.2३९.२

इमास्ताः संगताः कृत्स्ना इति मेने हरिस्तदा ॥ (३९।२)

imāstāḥ saṃgatāḥ kṛtsnā iti mene haristadā ||

40.1४०.१

ताराणाम् इव सुव्यक्तं महतीनां शुभार्चिषाम् । (४०।१)

tārāṇām iva suvyaktaṃ mahatīnāṃ śubhārciṣām |

40.2४०.२

प्रभावर्णप्रसादाश्च विरेजुस्तत्र योषिताम् ॥ (४०।२)

prabhāvarṇaprasādāśca virejustatra yoṣitām ||

41.1४१.१

व्यावृत्तगुरुपीनस्रक्प्रकीर्णवरभूषणाः । (४१।१)

vyāvṛttagurupīnasrakprakīrṇavarabhūṣaṇāḥ |

41.2४१.२

पानव्यायामकालेषु निद्रापहृतचेतसः ॥ (४१।२)

pānavyāyāmakāleṣu nidrāpahṛtacetasaḥ ||

42.1४२.१

व्यावृत्ततिलकाः काश्चित् काश्चिद् उद्भ्रान्तनूपुराः । (४२।१)

vyāvṛttatilakāḥ kāścit kāścid udbhrāntanūpurāḥ |

42.2४२.२

पार्श्वे गलितहाराश्च काश्चित् परमयोषितः ॥ (४२।२)

pārśve galitahārāśca kāścit paramayoṣitaḥ ||

43.1४३.१

मुक्ताहारवृताश्चान्याः काश्चित् प्रस्रस्तवाससः । (४३।१)

muktāhāravṛtāścānyāḥ kāścit prasrastavāsasaḥ |

43.2४३.२

व्याविद्धरशनादामाः किशोर्य इव वाहिताः ॥ (४३।२)

vyāviddharaśanādāmāḥ kiśorya iva vāhitāḥ ||

44.1४४.१

सुकुण्डलधराश्चान्या विच्छिन्नमृदितस्रजः । (४४।१)

sukuṇḍaladharāścānyā vicchinnamṛditasrajaḥ |

44.2४४.२

गजेन्द्रमृदिताः फुल्ला लता इव महावने ॥ (४४।२)

gajendramṛditāḥ phullā latā iva mahāvane ||

45.1४५.१

चन्द्रांशुकिरणाभाश्च हाराः कासांचिद् उत्कटाः । (४५।१)

candrāṃśukiraṇābhāśca hārāḥ kāsāṃcid utkaṭāḥ |

45.2४५.२

हंसा इव बभुः सुप्ताः स्तनमध्येषु योषिताम् ॥ (४५।२)

haṃsā iva babhuḥ suptāḥ stanamadhyeṣu yoṣitām ||

46.1४६.१

अपरासां च वैदूर्याः कादम्बा इव पक्षिणः । (४६।१)

aparāsāṃ ca vaidūryāḥ kādambā iva pakṣiṇaḥ |

46.2४६.२

हेमसूत्राणि चान्यासां चक्रवाका इवाभवन् ॥ (४६।२)

hemasūtrāṇi cānyāsāṃ cakravākā ivābhavan ||

47.1४७.१

हंसकारण्डवाकीर्णाश्चक्रवाकोपशोभिताः । (४७।१)

haṃsakāraṇḍavākīrṇāścakravākopaśobhitāḥ |

47.2४७.२

आपगा इव ता रेजुर् जघनैः पुलिनैर् इव ॥ (४७।२)

āpagā iva tā rejur jaghanaiḥ pulinair iva ||

48.1४८.१

किङ्किणीजालसंकाशास्ता हेमविपुलाम्बुजाः । (४८।१)

kiṅkiṇījālasaṃkāśāstā hemavipulāmbujāḥ |

48.2४८.२

भावग्राहा यशस्तीराः सुप्ता नद्य इवाबभुः ॥ (४८।२)

bhāvagrāhā yaśastīrāḥ suptā nadya ivābabhuḥ ||

49.1४९.१

मृदुष्वङ्गेषु कासांचित् कुचाग्रेषु च संस्थिताः । (४९।१)

mṛduṣvaṅgeṣu kāsāṃcit kucāgreṣu ca saṃsthitāḥ |

49.2४९.२

बभूवुर् भूषणानीव शुभा भूषणराजयः ॥ (४९।२)

babhūvur bhūṣaṇānīva śubhā bhūṣaṇarājayaḥ ||

50.1५०.१

अंशुकान्ताश्च कासांचिन् मुखमारुतकम्पिताः । (५०।१)

aṃśukāntāśca kāsāṃcin mukhamārutakampitāḥ |

50.2५०.२

उपर्युपरि वक्त्राणां व्याधूयन्ते पुनः पुनः ॥ (५०।२)

uparyupari vaktrāṇāṃ vyādhūyante punaḥ punaḥ ||

51.1५१.१

ताः पताका इवोद्धूताः पत्नीनां रुचिरप्रभाः । (५१।१)

tāḥ patākā ivoddhūtāḥ patnīnāṃ ruciraprabhāḥ |

51.2५१.२

नानावर्णसुवर्णानां वक्त्रमूलेषु रेजिरे ॥ (५१।२)

nānāvarṇasuvarṇānāṃ vaktramūleṣu rejire ||

52.1५२.१

ववल्गुश्चात्र कासांचित् कुण्डलानि शुभार्चिषाम् । (५२।१)

vavalguścātra kāsāṃcit kuṇḍalāni śubhārciṣām |

52.2५२.२

मुखमारुतसंसर्गान्मन्दं मन्दं सुयोषिताम् ॥ (५२।२)

mukhamārutasaṃsargānmandaṃ mandaṃ suyoṣitām ||

53.1५३.१

शर्करासवगन्धः स प्रकृत्या सुरभिः सुखः । (५३।१)

śarkarāsavagandhaḥ sa prakṛtyā surabhiḥ sukhaḥ |

53.2५३.२

तासां वदननिःश्वासः सिषेवे रावणं तदा ॥ (५३।२)

tāsāṃ vadananiḥśvāsaḥ siṣeve rāvaṇaṃ tadā ||

54.1५४.१

रावणाननशङ्काश्च काश्चिद् रावणयोषितः । (५४।१)

rāvaṇānanaśaṅkāśca kāścid rāvaṇayoṣitaḥ |

54.2५४.२

मुखानि स्म सपत्नीनाम् उपाजिघ्रन् पुनः पुनः ॥ (५४।२)

mukhāni sma sapatnīnām upājighran punaḥ punaḥ ||

55.1५५.१

अत्यर्थं सक्तमनसो रावणे ता वरस्त्रियः । (५५।१)

atyarthaṃ saktamanaso rāvaṇe tā varastriyaḥ |

55.2५५.२

अस्वतन्त्राः सपत्नीनां प्रियम् एवाचरंस्तदा ॥ (५५।२)

asvatantrāḥ sapatnīnāṃ priyam evācaraṃstadā ||

56.1५६.१

बाहून् उपनिधायान्याः पारिहार्यविभूषिताः । (५६।१)

bāhūn upanidhāyānyāḥ pārihāryavibhūṣitāḥ |

56.2५६.२

अंशुकानि च रम्याणि प्रमदास्तत्र शिश्यिरे ॥ (५६।२)

aṃśukāni ca ramyāṇi pramadāstatra śiśyire ||

57.1५७.१

अन्या वक्षसि चान्यस्यास्तस्याः काचित् पुनर् भुजम् । (५७।१)

anyā vakṣasi cānyasyāstasyāḥ kācit punar bhujam |

57.2५७.२

अपरा त्वङ्कम् अन्यस्यास्तस्याश्चाप्यपरा भुजौ ॥ (५७।२)

aparā tvaṅkam anyasyāstasyāścāpyaparā bhujau ||

58.1५८.१

ऊरुपार्श्वकटीपृष्ठम् अन्योन्यस्य समाश्रिताः । (५८।१)

ūrupārśvakaṭīpṛṣṭham anyonyasya samāśritāḥ |

58.2५८.२

परस्परनिविष्टाङ्ग्यो मदस्नेहवशानुगाः ॥ (५८।२)

parasparaniviṣṭāṅgyo madasnehavaśānugāḥ ||

59.1५९.१

अन्योन्यस्याङ्गसंस्पर्शात् प्रीयमाणाः सुमध्यमाः । (५९।१)

anyonyasyāṅgasaṃsparśāt prīyamāṇāḥ sumadhyamāḥ |

59.2५९.२

एकीकृतभुजाः सर्वाः सुषुपुस्तत्र योषितः ॥ (५९।२)

ekīkṛtabhujāḥ sarvāḥ suṣupustatra yoṣitaḥ ||

60.1६०.१

अन्योन्यभुजसूत्रेण स्त्रीमाला ग्रथिता हि सा । (६०।१)

anyonyabhujasūtreṇa strīmālā grathitā hi sā |

60.2६०.२

मालेव ग्रथिता सूत्रे शुशुभे मत्तषट्पदा ॥ (६०।२)

māleva grathitā sūtre śuśubhe mattaṣaṭpadā ||

61.1६१.१

लतानां माधवे मासि फुल्लानां वायुसेवनात् । (६१।१)

latānāṃ mādhave māsi phullānāṃ vāyusevanāt |

61.2६१.२

अन्योन्यमालाग्रथितं संसक्तकुसुमोच्चयम् ॥ (६१।२)

anyonyamālāgrathitaṃ saṃsaktakusumoccayam ||

62.1६२.१

व्यतिवेष्टितसुस्कन्धम् अन्योन्यभ्रमराकुलम् । (६२।१)

vyativeṣṭitasuskandham anyonyabhramarākulam |

62.2६२.२

आसीद् वनम् इवोद्धूतं स्त्रीवनं रावणस्य तत् ॥ (६२।२)

āsīd vanam ivoddhūtaṃ strīvanaṃ rāvaṇasya tat ||

63.1६३.१

उचितेष्वपि सुव्यक्तं न तासां योषितां तदा । (६३।१)

uciteṣvapi suvyaktaṃ na tāsāṃ yoṣitāṃ tadā |

63.2६३.२

विवेकः शक्य आधातुं भूषणाङ्गाम्बरस्रजाम् ॥ (६३।२)

vivekaḥ śakya ādhātuṃ bhūṣaṇāṅgāmbarasrajām ||

64.1६४.१

रावणे सुखसंविष्टे ताः स्त्रियो विविधप्रभाः । (६४।१)

rāvaṇe sukhasaṃviṣṭe tāḥ striyo vividhaprabhāḥ |

64.2६४.२

ज्वलन्तः काञ्चना दीपाः प्रेक्षन्तानिमिषा इव ॥ (६४।२)

jvalantaḥ kāñcanā dīpāḥ prekṣantānimiṣā iva ||

65.1६५.१

राजर्षिपितृदैत्यानां गन्धर्वाणां च योषितः । (६५।१)

rājarṣipitṛdaityānāṃ gandharvāṇāṃ ca yoṣitaḥ |

65.2६५.२

रक्षसां चाभवन् कन्यास्तस्य कामवशं गताः ॥ (६५।२)

rakṣasāṃ cābhavan kanyāstasya kāmavaśaṃ gatāḥ ||

66.1६६.१

न तत्र काचित् प्रमदा प्रसह्य वीर्योपपन्नेन गुणेन लब्धा । (६६।१)

na tatra kācit pramadā prasahya vīryopapannena guṇena labdhā |

66.2६६.२

न चान्यकामापि न चान्यपूर्वा विना वरार्हां जनकात्मजां तु ॥ (६६।२)

na cānyakāmāpi na cānyapūrvā vinā varārhāṃ janakātmajāṃ tu ||

67.1६७.१

न चाकुलीना न च हीनरूपा नादक्षिणा नानुपचारयुक्ता । (६७।१)

na cākulīnā na ca hīnarūpā nādakṣiṇā nānupacārayuktā |

67.2६७.२

भार्याभवत् तस्य न हीनसत्त्वा न चापि कान्तस्य न कामनीया ॥ (६७।२)

bhāryābhavat tasya na hīnasattvā na cāpi kāntasya na kāmanīyā ||

68.1६८.१

बभूव बुद्धिस्तु हरीश्वरस्य यदीदृशी राघवधर्मपत्नी । (६८।१)

babhūva buddhistu harīśvarasya yadīdṛśī rāghavadharmapatnī |

68.2६८.२

इमा यथा राक्षसराजभार्याः सुजातम् अस्येति हि साधुबुद्धेः ॥ (६८।२)

imā yathā rākṣasarājabhāryāḥ sujātam asyeti hi sādhubuddheḥ ||

69.1६९.१

पुनश्च सो ऽचिन्तयद् आर्तरूपो ध्रुवं विशिष्टा गुणतो हि सीता । (६९।१)

punaśca so 'cintayad ārtarūpo dhruvaṃ viśiṣṭā guṇato hi sītā |

69.2६९.२

अथायम् अस्यां कृतवान्महात्मा लङ्केश्वरः कष्टम् अनार्यकर्म ॥ (६९।२)

athāyam asyāṃ kṛtavānmahātmā laṅkeśvaraḥ kaṣṭam anāryakarma ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 5, 7

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit