रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 13

403 of 606 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

राघवेणाभये दत्ते संनतो रावणानुजः । (१।१)

rāghaveṇābhaye datte saṃnato rāvaṇānujaḥ |

1.2१.२

खात् पपातावनिं हृष्टो भक्तैर् अनुचरैः सह ॥ (१।२)

khāt papātāvaniṃ hṛṣṭo bhaktair anucaraiḥ saha ||

2.1२.१

स तु रामस्य धर्मात्मा निपपात विभीषणः । (२।१)

sa tu rāmasya dharmātmā nipapāta vibhīṣaṇaḥ |

2.2२.२

पादयोः शरणान्वेषी चतुर्भिः सह राक्षसैः ॥ (२।२)

pādayoḥ śaraṇānveṣī caturbhiḥ saha rākṣasaiḥ ||

3.1३.१

अब्रवीच्च तदा रामं वाक्यं तत्र विभीषणः । (३।१)

abravīcca tadā rāmaṃ vākyaṃ tatra vibhīṣaṇaḥ |

3.2३.२

धर्मयुक्तं च युक्तं च साम्प्रतं संप्रहर्षणम् ॥ (३।२)

dharmayuktaṃ ca yuktaṃ ca sāmprataṃ saṃpraharṣaṇam ||

4.1४.१

अनुजो रावणस्याहं तेन चास्म्यवमानितः । (४।१)

anujo rāvaṇasyāhaṃ tena cāsmyavamānitaḥ |

4.2४.२

भवन्तं सर्वभूतानां शरण्यं शरणं गतः ॥ (४।२)

bhavantaṃ sarvabhūtānāṃ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gataḥ ||

5.1५.१

परित्यक्ता मया लङ्का मित्राणि च धनानि च । (५।१)

parityaktā mayā laṅkā mitrāṇi ca dhanāni ca |

5.2५.२

भवद्गतं मे राज्यं च जीवितं च सुखानि च ॥ (५।२)

bhavadgataṃ me rājyaṃ ca jīvitaṃ ca sukhāni ca ||

6.1६.१

राक्षसानां वधे साह्यं लङ्कायाश्च प्रधर्षणे । (६।१)

rākṣasānāṃ vadhe sāhyaṃ laṅkāyāśca pradharṣaṇe |

6.2६.२

करिष्यामि यथाप्राणं प्रवेक्ष्यामि च वाहिनीम् ॥ (६।२)

kariṣyāmi yathāprāṇaṃ pravekṣyāmi ca vāhinīm ||

7.1७.१

इति ब्रुवाणं रामस्तु परिष्वज्य विभीषणम् । (७।१)

iti bruvāṇaṃ rāmastu pariṣvajya vibhīṣaṇam |

7.2७.२

अब्रवील् लक्ष्मणं प्रीतः समुद्राज्जलम् आनय ॥ (७।२)

abravīl lakṣmaṇaṃ prītaḥ samudrājjalam ānaya ||

8.1८.१

तेन चेमं महाप्राज्ञम् अभिषिञ्च विभीषणम् । (८।१)

tena cemaṃ mahāprājñam abhiṣiñca vibhīṣaṇam |

8.2८.२

राजानं रक्षसां क्षिप्रं प्रसन्ने मयि मानद ॥ (८।२)

rājānaṃ rakṣasāṃ kṣipraṃ prasanne mayi mānada ||

9.1९.१

एवम् उक्तस्तु सौमित्रिर् अभ्यषिञ्चद् विभीषणम् । (९।१)

evam uktastu saumitrir abhyaṣiñcad vibhīṣaṇam |

9.2९.२

मध्ये वानरमुख्यानां राजानं रामशासनात् ॥ (९।२)

madhye vānaramukhyānāṃ rājānaṃ rāmaśāsanāt ||

10.1१०.१

तं प्रसादं तु रामस्य दृष्ट्वा सद्यः प्लवंगमाः । (१०।१)

taṃ prasādaṃ tu rāmasya dṛṣṭvā sadyaḥ plavaṃgamāḥ |

10.2१०.२

प्रचुक्रुशुर् महानादान् साधु साध्विति चाब्रुवन् ॥ (१०।२)

pracukruśur mahānādān sādhu sādhviti cābruvan ||

11.1११.१

अब्रवीच्च हनूमांश्च सुग्रीवश्च विभीषणम् । (११।१)

abravīcca hanūmāṃśca sugrīvaśca vibhīṣaṇam |

11.2११.२

कथं सागरम् अक्षोभ्यं तराम वरुणालयम् ॥ (११।२)

kathaṃ sāgaram akṣobhyaṃ tarāma varuṇālayam ||

12.1१२.१

उपायैर् अभिगच्छामो यथा नदनदीपतिम् । (१२।१)

upāyair abhigacchāmo yathā nadanadīpatim |

12.2१२.२

तराम तरसा सर्वे ससैन्या वरुणालयम् ॥ (१२।२)

tarāma tarasā sarve sasainyā varuṇālayam ||

13.1१३.१

एवम् उक्तस्तु धर्मज्ञः प्रत्युवाच विभीषणः । (१३।१)

evam uktastu dharmajñaḥ pratyuvāca vibhīṣaṇaḥ |

13.2१३.२

समुद्रं राघवो राजा शरणं गन्तुम् अर्हति ॥ (१३।२)

samudraṃ rāghavo rājā śaraṇaṃ gantum arhati ||

14.1१४.१

खानितः सगरेणायम् अप्रमेयो महोदधिः । (१४।१)

khānitaḥ sagareṇāyam aprameyo mahodadhiḥ |

14.2१४.२

कर्तुम् अर्हति रामस्य ज्ञातेः कार्यं महोदधिः ॥ (१४।२)

kartum arhati rāmasya jñāteḥ kāryaṃ mahodadhiḥ ||

15.1१५.१

एवं विभीषणेनोक्ते राक्षसेन विपश्चिता । (१५।१)

evaṃ vibhīṣaṇenokte rākṣasena vipaścitā |

15.2१५.२

प्रकृत्या धर्मशीलस्य राघवस्याप्यरोचत ॥ (१५।२)

prakṛtyā dharmaśīlasya rāghavasyāpyarocata ||

16.1१६.१

स लक्ष्मणं महातेजाः सुग्रीवं च हरीश्वरम् । (१६।१)

sa lakṣmaṇaṃ mahātejāḥ sugrīvaṃ ca harīśvaram |

16.2१६.२

सत्क्रियार्थं क्रियादक्षः स्मितपूर्वम् उवाच ह ॥ (१६।२)

satkriyārthaṃ kriyādakṣaḥ smitapūrvam uvāca ha ||

17.1१७.१

विभीषणस्य मन्त्रो ऽयं मम लक्ष्मण रोचते । (१७।१)

vibhīṣaṇasya mantro 'yaṃ mama lakṣmaṇa rocate |

17.2१७.२

ब्रूहि त्वं सहसुग्रीवस्तवापि यदि रोचते ॥ (१७।२)

brūhi tvaṃ sahasugrīvastavāpi yadi rocate ||

18.1१८.१

सुग्रीवः पण्डितो नित्यं भवान्मन्त्रविचक्षणः । (१८।१)

sugrīvaḥ paṇḍito nityaṃ bhavānmantravicakṣaṇaḥ |

18.2१८.२

उभाभ्यां सम्प्रधार्यार्यं रोचते यत् तद् उच्यताम् ॥ (१८।२)

ubhābhyāṃ sampradhāryāryaṃ rocate yat tad ucyatām ||

19.1१९.१

एवम् उक्तौ तु तौ वीरावुभौ सुग्रीवलक्ष्मणौ । (१९।१)

evam uktau tu tau vīrāvubhau sugrīvalakṣmaṇau |

19.2१९.२

समुदाचारसंयुक्तम् इदं वचनम् ऊचतुः ॥ (१९।२)

samudācārasaṃyuktam idaṃ vacanam ūcatuḥ ||

20.1२०.१

किमर्थं नो नरव्याघ्र न रोचिष्यति राघव । (२०।१)

kimarthaṃ no naravyāghra na rociṣyati rāghava |

20.2२०.२

विभीषणेन यत् तूक्तम् अस्मिन् काले सुखावहम् ॥ (२०।२)

vibhīṣaṇena yat tūktam asmin kāle sukhāvaham ||

21.1२१.१

अबद्ध्वा सागरे सेतुं घोरे ऽस्मिन् वरुणालये । (२१।१)

abaddhvā sāgare setuṃ ghore 'smin varuṇālaye |

21.2२१.२

लङ्का नासादितुं शक्या सेन्द्रैर् अपि सुरासुरैः ॥ (२१।२)

laṅkā nāsādituṃ śakyā sendrair api surāsuraiḥ ||

22.1२२.१

विभीषणस्य शूरस्य यथार्थं क्रियतां वचः । (२२।१)

vibhīṣaṇasya śūrasya yathārthaṃ kriyatāṃ vacaḥ |

22.2२२.२

अलं कालात्ययं कृत्वा समुद्रो ऽयं नियुज्यताम् ॥ (२२।२)

alaṃ kālātyayaṃ kṛtvā samudro 'yaṃ niyujyatām ||

23.1२३.१

एवम् उक्तः कुशास्तीर्णे तीरे नदनदीपतेः । (२३।१)

evam uktaḥ kuśāstīrṇe tīre nadanadīpateḥ |

23.2२३.२

संविवेश तदा रामो वेद्याम् इव हुताशनः ॥ (२३।२)

saṃviveśa tadā rāmo vedyām iva hutāśanaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 13

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit