Rām, 7, 75
Select a line for its word-by-word analysis.
लक्ष्मणो ऽपि शुभं वाक्यम् उवाच रघुनन्दनम् ॥ (१।२)
lakṣmaṇo 'pi śubhaṃ vākyam uvāca raghunandanam ||
विस्तीर्णो योजनशतम् उच्छ्रितस्त्रिगुणं ततः । (५।१)
vistīrṇo yojanaśatam ucchritastriguṇaṃ tataḥ |
अनुरागेण लोकांस्त्रीन् स्नेहात् पश्यति सर्वतः ॥ (५।२)
anurāgeṇa lokāṃstrīn snehāt paśyati sarvataḥ ||
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च बुद्ध्या च परिनिष्ठितः । (६।१)
dharmajñaśca kṛtajñaśca buddhyā ca pariniṣṭhitaḥ |
स राज्यं तादृशं भुङ्क्ते स्फीतम् अद्भुतदर्शनम् ॥ (८।२)
sa rājyaṃ tādṛśaṃ bhuṅkte sphītam adbhutadarśanam ||
तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना तपः कुर्याम् अनुत्तमम् । (९।१)
tasya buddhiḥ samutpannā tapaḥ kuryām anuttamam |
स निक्षिप्य सुतं ज्येष्ठं पौरेषु परमेश्वरम् । (१०।१)
sa nikṣipya sutaṃ jyeṣṭhaṃ paureṣu parameśvaram |
तप उग्रम् उपातिष्ठत् तापयन् सर्वदेवताः ॥ (१०।२)
tapa ugram upātiṣṭhat tāpayan sarvadevatāḥ ||
विष्णुं समुपसंक्रम्य वाक्यम् एतद् उवाच ह ॥ (११।२)
viṣṇuṃ samupasaṃkramya vākyam etad uvāca ha ||
बलवान् स हि धर्मात्मा नैनं शक्ष्यामि बाधितुम् ॥ (१२।२)
balavān sa hi dharmātmā nainaṃ śakṣyāmi bādhitum ||
यावल्लोका धरिष्यन्ति तावद् अस्य वशानुगाः ॥ (१३।२)
yāvallokā dhariṣyanti tāvad asya vaśānugāḥ ||
क्षणं हि न भवेद् वृत्रः क्रुद्धे त्वयि सुरेश्वर ॥ (१४।२)
kṣaṇaṃ hi na bhaved vṛtraḥ kruddhe tvayi sureśvara ||
यदा हि प्रीतिसंयोगं त्वया विष्णो समागतः । (१५।१)
yadā hi prītisaṃyogaṃ tvayā viṣṇo samāgataḥ |
तदा प्रभृति लोकानां नाथत्वम् उपलब्धवान् ॥ (१५।२)
tadā prabhṛti lokānāṃ nāthatvam upalabdhavān ||
स त्वं प्रसादं लोकानां कुरुष्व सुमहायशः । (१६।१)
sa tvaṃ prasādaṃ lokānāṃ kuruṣva sumahāyaśaḥ |
त्वत्कृतेन हि सर्वं स्यात् प्रशान्तम् अजरं जगत् ॥ (१६।२)
tvatkṛtena hi sarvaṃ syāt praśāntam ajaraṃ jagat ||
इमे हि सर्वे विष्णो त्वां निरीक्षन्ते दिवौकसः । (१७।१)
ime hi sarve viṣṇo tvāṃ nirīkṣante divaukasaḥ |
त्वया हि नित्यशः साह्यं कृतम् एषां महात्मनाम् । (१८।१)
tvayā hi nityaśaḥ sāhyaṃ kṛtam eṣāṃ mahātmanām |
असह्यम् इदम् अन्येषाम् अगतीनां गतिर् भवान् ॥ (१८।२)
asahyam idam anyeṣām agatīnāṃ gatir bhavān ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.