रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 18

524 of 606 · 67 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

प्रविष्टायां हुताशं तु वेदवत्यां स रावणः । (१।१)

praviṣṭāyāṃ hutāśaṃ tu vedavatyāṃ sa rāvaṇaḥ |

1.2१.२

पुष्पकं तत् समारुह्य परिचक्राम मेदिनीम् ॥ (१।२)

puṣpakaṃ tat samāruhya paricakrāma medinīm ||

2.1२.१

रावण wइल्ल् मित् मरुत्त क्¦म्प्ड़ेन्ततो मरुत्तं नृपतिं यजन्तं सह दैवतैः । (२।१)

Rāvaṇa will mit Marutta k¦mpfentato maruttaṃ nṛpatiṃ yajantaṃ saha daivataiḥ |

2.2२.२

उशीरबीजम् आसाद्य ददर्श स तु राक्षसः ॥ (२।२)

uśīrabījam āsādya dadarśa sa tu rākṣasaḥ ||

3.1३.१

संवर्तो नाम ब्रह्मर्षिर् भ्राता साक्षाद् बृहस्पतेः । (३।१)

saṃvarto nāma brahmarṣir bhrātā sākṣād bṛhaspateḥ |

3.2३.२

याजयामास धर्मज्ञः सर्वैर् ब्रह्मगणैर् वृतः ॥ (३।२)

yājayāmāsa dharmajñaḥ sarvair brahmagaṇair vṛtaḥ ||

4.1४.१

दृष्ट्वा देवास्तु तद् रक्षो वरदानेन दुर्जयम् । (४।१)

dṛṣṭvā devāstu tad rakṣo varadānena durjayam |

4.2४.२

तां तां योनिं समापन्नास्तस्य धर्षणभीरवः ॥ (४।२)

tāṃ tāṃ yoniṃ samāpannāstasya dharṣaṇabhīravaḥ ||

5.1५.१

इन्द्रो मयूरः संवृत्तो धर्मराजस्तु वायसः । (५।१)

indro mayūraḥ saṃvṛtto dharmarājastu vāyasaḥ |

5.2५.२

कृकलासो धनाध्यक्षो हंसो वै वरुणो ऽभवत् ॥ (५।२)

kṛkalāso dhanādhyakṣo haṃso vai varuṇo 'bhavat ||

6.1६.१

तं च राजानम् आसाद्य रावणो राक्षसाधिपः । (६।१)

taṃ ca rājānam āsādya rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |

6.2६.२

प्राह युद्धं प्रयच्छेति निर्जितो ऽस्मीति वा वद ॥ (६।२)

prāha yuddhaṃ prayaccheti nirjito 'smīti vā vada ||

7.1७.१

ततो मरुत्तो नृपतिः को भवान् इत्युवाच तम् । (७।१)

tato marutto nṛpatiḥ ko bhavān ityuvāca tam |

7.2७.२

अवहासं ततो मुक्त्वा राक्षसो वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (७।२)

avahāsaṃ tato muktvā rākṣaso vākyam abravīt ||

8.1८.१

अकुतूहलभावेन प्रीतो ऽस्मि तव पार्थिव । (८।१)

akutūhalabhāvena prīto 'smi tava pārthiva |

8.2८.२

धनदस्यानुजं यो मां नावगच्छसि रावणम् ॥ (८।२)

dhanadasyānujaṃ yo māṃ nāvagacchasi rāvaṇam ||

9.1९.१

त्रिषु लोकेषु कः सो ऽस्ति यो न जानाति मे बलम् । (९।१)

triṣu lokeṣu kaḥ so 'sti yo na jānāti me balam |

9.2९.२

भ्रातरं येन निर्जित्य विमानम् इदम् आहृतम् ॥ (९।२)

bhrātaraṃ yena nirjitya vimānam idam āhṛtam ||

10.1१०.१

ततो मरुत्तो नृपतिस्तं राक्षसम् अथाब्रवीत् । (१०।१)

tato marutto nṛpatistaṃ rākṣasam athābravīt |

10.2१०.२

धन्यः खलु भवान् येन ज्येष्ठो भ्राता रणे जितः ॥ (१०।२)

dhanyaḥ khalu bhavān yena jyeṣṭho bhrātā raṇe jitaḥ ||

11.1११.१

नाधर्मसहितं श्लाघ्यं न लोकप्रतिसंहितम् । (११।१)

nādharmasahitaṃ ślāghyaṃ na lokapratisaṃhitam |

11.2११.२

कर्म दौरात्म्यकं कृत्वा श्लाघसे भ्रातृनिर्जयात् ॥ (११।२)

karma daurātmyakaṃ kṛtvā ślāghase bhrātṛnirjayāt ||

12.1१२.१

किं त्वं प्राक् केवलं धर्मं चरित्वा लब्धवान् वरम् । (१२।१)

kiṃ tvaṃ prāk kevalaṃ dharmaṃ caritvā labdhavān varam |

12.2१२.२

श्रुतपूर्वं हि न मया यादृशं भाषसे स्वयम् ॥ (१२।२)

śrutapūrvaṃ hi na mayā yādṛśaṃ bhāṣase svayam ||

13.1१३.१

ततः शरासनं गृह्य सायकांश्च स पार्थिवः । (१३।१)

tataḥ śarāsanaṃ gṛhya sāyakāṃśca sa pārthivaḥ |

13.2१३.२

रणाय निर्ययौ क्रुद्धः संवर्तो मार्गम् आवृणोत् ॥ (१३।२)

raṇāya niryayau kruddhaḥ saṃvarto mārgam āvṛṇot ||

14.1१४.१

सो ऽब्रवीत् स्नेहसंयुक्तं मरुत्तं तं महान् ऋषिः । (१४।१)

so 'bravīt snehasaṃyuktaṃ maruttaṃ taṃ mahān ṛṣiḥ |

14.2१४.२

श्रोतव्यं यदि मद्वाक्यं संप्रहारो न ते क्षमः ॥ (१४।२)

śrotavyaṃ yadi madvākyaṃ saṃprahāro na te kṣamaḥ ||

15.1१५.१

माहेश्वरम् इदं सत्रम् असमाप्तं कुलं दहेत् । (१५।१)

māheśvaram idaṃ satram asamāptaṃ kulaṃ dahet |

15.2१५.२

दीक्षितस्य कुतो युद्धं क्रूरत्वं दीक्षिते कुतः ॥ (१५।२)

dīkṣitasya kuto yuddhaṃ krūratvaṃ dīkṣite kutaḥ ||

16.1१६.१

संशयश्च रणे नित्यं राक्षसश्चैष दुर्जयः । (१६।१)

saṃśayaśca raṇe nityaṃ rākṣasaścaiṣa durjayaḥ |

16.2१६.२

स निवृत्तो गुरोर् वाक्यान्मरुत्तः पृथिवीपतिः । (१६।२)

sa nivṛtto guror vākyānmaruttaḥ pṛthivīpatiḥ |

16.3१६.३

विसृज्य सशरं चापं स्वस्थो मखमुखो ऽभवत् ॥ (१६।३)

visṛjya saśaraṃ cāpaṃ svastho makhamukho 'bhavat ||

17.1१७.१

ततस्तं निर्जितं मत्वा घोषयामास वै शुकः । (१७।१)

tatastaṃ nirjitaṃ matvā ghoṣayāmāsa vai śukaḥ |

17.2१७.२

रावणो जितवांश्चेति हर्षान्नादं च मुक्तवान् ॥ (१७।२)

rāvaṇo jitavāṃśceti harṣānnādaṃ ca muktavān ||

18.1१८.१

तान् भक्षयित्वा तत्रस्थान्महर्षीन् यज्ञम् आगतान् । (१८।१)

tān bhakṣayitvā tatrasthānmaharṣīn yajñam āgatān |

18.2१८.२

वितृप्तो रुधिरैस्तेषां पुनः सम्प्रययौ महीम् ॥ (१८।२)

vitṛpto rudhiraisteṣāṃ punaḥ samprayayau mahīm ||

19.1१९.१

ग्￶त्तेर् बेस्छेन्केन् दिए व्￶गेल्रावणे तु गते देवाः सेन्द्राश्चैव दिवौकसः । (१९।१)

G￶tter beschenken die V￶gelrāvaṇe tu gate devāḥ sendrāścaiva divaukasaḥ |

19.2१९.२

ततः स्वां योनिम् आसाद्य तानि सत्त्वान्यथाब्रुवन् ॥ (१९।२)

tataḥ svāṃ yonim āsādya tāni sattvānyathābruvan ||

20.1२०.१

हर्षात् तदाब्रवीद् इन्द्रो मयूरं नीलबर्हिणम् । (२०।१)

harṣāt tadābravīd indro mayūraṃ nīlabarhiṇam |

20.2२०.२

प्रीतो ऽस्मि तव धर्मज्ञ उपकाराद् विहंगम ॥ (२०।२)

prīto 'smi tava dharmajña upakārād vihaṃgama ||

21.1२१.१

मम नेत्रसहस्रं यत् तत् ते बर्हे भविष्यति । (२१।१)

mama netrasahasraṃ yat tat te barhe bhaviṣyati |

21.2२१.२

वर्षमाणे मयि मुदं प्राप्स्यसे प्रीतिलक्षणम् ॥ (२१।२)

varṣamāṇe mayi mudaṃ prāpsyase prītilakṣaṇam ||

22.1२२.१

नीलाः किल पुरा बर्हा मयूराणां नराधिप । (२२।१)

nīlāḥ kila purā barhā mayūrāṇāṃ narādhipa |

22.2२२.२

सुराधिपाद् वरं प्राप्य गताः सर्वे विचित्रताम् ॥ (२२।२)

surādhipād varaṃ prāpya gatāḥ sarve vicitratām ||

23.1२३.१

धर्मराजो ऽब्रवीद् राम प्राग्वंशे वायसं स्थितम् । (२३।१)

dharmarājo 'bravīd rāma prāgvaṃśe vāyasaṃ sthitam |

23.2२३.२

पक्षिंस्तवास्मि सुप्रीतः प्रीतस्य च वचः शृणु ॥ (२३।२)

pakṣiṃstavāsmi suprītaḥ prītasya ca vacaḥ śṛṇu ||

24.1२४.१

यथान्ये विविधै रोगैः पीड्यन्ते प्राणिनो मया । (२४।१)

yathānye vividhai rogaiḥ pīḍyante prāṇino mayā |

24.2२४.२

ते न ते प्रभविष्यन्ति मयि प्रीते न संशयः ॥ (२४।२)

te na te prabhaviṣyanti mayi prīte na saṃśayaḥ ||

25.1२५.१

मृत्युतस्ते भयं नास्ति वरान्मम विहंगम । (२५।१)

mṛtyutaste bhayaṃ nāsti varānmama vihaṃgama |

25.2२५.२

यावत् त्वां न वधिष्यन्ति नरास्तावद् भविष्यसि ॥ (२५।२)

yāvat tvāṃ na vadhiṣyanti narāstāvad bhaviṣyasi ||

26.1२६.१

ये च मद्विषयस्थास्तु मानवाः क्षुधयार्दिताः । (२६।१)

ye ca madviṣayasthāstu mānavāḥ kṣudhayārditāḥ |

26.2२६.२

त्वयि भुक्ते तु तृप्तास्ते भविष्यन्ति सबान्धवाः ॥ (२६।२)

tvayi bhukte tu tṛptāste bhaviṣyanti sabāndhavāḥ ||

27.1२७.१

वरुणस्त्वब्रवीद्धंसं गङ्गातोयविचारिणम् । (२७।१)

varuṇastvabravīddhaṃsaṃ gaṅgātoyavicāriṇam |

27.2२७.२

श्रूयतां प्रीतिसंयुक्तं वचः पत्त्ररथेश्वर ॥ (२७।२)

śrūyatāṃ prītisaṃyuktaṃ vacaḥ pattraratheśvara ||

28.1२८.१

वर्णो मनोहरः सौम्यश्चन्द्रमण्डलसंनिभः । (२८।१)

varṇo manoharaḥ saumyaścandramaṇḍalasaṃnibhaḥ |

28.2२८.२

भविष्यति तवोदग्रः शुक्लफेनसमप्रभः ॥ (२८।२)

bhaviṣyati tavodagraḥ śuklaphenasamaprabhaḥ ||

29.1२९.१

मच्छरीरं समासाद्य कान्तो नित्यं भविष्यसि । (२९।१)

maccharīraṃ samāsādya kānto nityaṃ bhaviṣyasi |

29.2२९.२

प्राप्स्यसे चातुलां प्रीतिम् एतन्मे प्रीतिलक्षणम् ॥ (२९।२)

prāpsyase cātulāṃ prītim etanme prītilakṣaṇam ||

30.1३०.१

हंसानां हि पुरा राम न वर्णः सर्वपाण्डुरः । (३०।१)

haṃsānāṃ hi purā rāma na varṇaḥ sarvapāṇḍuraḥ |

30.2३०.२

पक्षा नीलाग्रसंवीताः क्रोडाः शष्पाग्रनिर्मलाः ॥ (३०।२)

pakṣā nīlāgrasaṃvītāḥ kroḍāḥ śaṣpāgranirmalāḥ ||

31.1३१.१

अथाब्रवीद् वैश्रवणः कृकलासं गिरौ स्थितम् । (३१।१)

athābravīd vaiśravaṇaḥ kṛkalāsaṃ girau sthitam |

31.2३१.२

हैरण्यं सम्प्रयच्छामि वर्णं प्रीतिस्तवाप्यहम् ॥ (३१।२)

hairaṇyaṃ samprayacchāmi varṇaṃ prītistavāpyaham ||

32.1३२.१

सद्रव्यं च शिरो नित्यं भविष्यति तवाक्षयम् । (३२।१)

sadravyaṃ ca śiro nityaṃ bhaviṣyati tavākṣayam |

32.2३२.२

एष काञ्चनको वर्णो मत्प्रीत्या ते भविष्यति ॥ (३२।२)

eṣa kāñcanako varṇo matprītyā te bhaviṣyati ||

33.1३३.१

एवं दत्त्वा वरांस्तेभ्यस्तस्मिन् यज्ञोत्सवे सुराः । (३३।१)

evaṃ dattvā varāṃstebhyastasmin yajñotsave surāḥ |

33.2३३.२

निवृत्ते सह राज्ञा वै पुनः स्वभवनं गताः ॥ (३३।२)

nivṛtte saha rājñā vai punaḥ svabhavanaṃ gatāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 18

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit