रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 71

461 of 606 · 45 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

रामम् आश्वासयाने तु लक्ष्मणे भ्रातृवत्सले । (१।१)

rāmam āśvāsayāne tu lakṣmaṇe bhrātṛvatsale |

1.2१.२

निक्षिप्य गुल्मान् स्वस्थाने तत्रागच्छद् विभीषणः ॥ (१।२)

nikṣipya gulmān svasthāne tatrāgacchad vibhīṣaṇaḥ ||

2.1२.१

नानाप्रहरणैर् वीरैश्चतुर्भिः सचिवैर् वृतः । (२।१)

nānāpraharaṇair vīraiścaturbhiḥ sacivair vṛtaḥ |

2.2२.२

नीलाञ्जनचयाकारैर् मातंगैर् इव यूथपः ॥ (२।२)

nīlāñjanacayākārair mātaṃgair iva yūthapaḥ ||

3.1३.१

सो ऽभिगम्य महात्मानं राघवं शोकलालसम् । (३।१)

so 'bhigamya mahātmānaṃ rāghavaṃ śokalālasam |

3.2३.२

वानरांश्चैव ददृशे बाष्पपर्याकुलेक्षणान् ॥ (३।२)

vānarāṃścaiva dadṛśe bāṣpaparyākulekṣaṇān ||

4.1४.१

राघवं च महात्मानम् इक्ष्वाकुकुलनन्दनम् । (४।१)

rāghavaṃ ca mahātmānam ikṣvākukulanandanam |

4.2४.२

ददर्श मोहम् आपन्नं लक्ष्मणस्याङ्कम् आश्रितम् ॥ (४।२)

dadarśa moham āpannaṃ lakṣmaṇasyāṅkam āśritam ||

5.1५.१

व्रीडितं शोकसंतप्तं दृष्ट्वा रामं विभीषणः । (५।१)

vrīḍitaṃ śokasaṃtaptaṃ dṛṣṭvā rāmaṃ vibhīṣaṇaḥ |

5.2५.२

अन्तर्दुःखेन दीनात्मा किम् एतद् इति सो ऽब्रवीत् ॥ (५।२)

antarduḥkhena dīnātmā kim etad iti so 'bravīt ||

6.1६.१

विभीषणमुखं दृष्ट्वा सुग्रीवं तांश्च वानरान् । (६।१)

vibhīṣaṇamukhaṃ dṛṣṭvā sugrīvaṃ tāṃśca vānarān |

6.2६.२

उवाच लक्ष्मणो वाक्यम् इदं बाष्पपरिप्लुतः ॥ (६।२)

uvāca lakṣmaṇo vākyam idaṃ bāṣpapariplutaḥ ||

7.1७.१

हताम् इन्द्रजिता सीताम् इह श्रुत्वैव राघवः । (७।१)

hatām indrajitā sītām iha śrutvaiva rāghavaḥ |

7.2७.२

हनूमद्वचनात् सौम्य ततो मोहम् उपागतः ॥ (७।२)

hanūmadvacanāt saumya tato moham upāgataḥ ||

8.1८.१

कथयन्तं तु सौमित्रिं संनिवार्य विभीषणः । (८।१)

kathayantaṃ tu saumitriṃ saṃnivārya vibhīṣaṇaḥ |

8.2८.२

पुष्कलार्थम् इदं वाक्यं विसंज्ञं रामम् अब्रवीत् ॥ (८।२)

puṣkalārtham idaṃ vākyaṃ visaṃjñaṃ rāmam abravīt ||

9.1९.१

मनुजेन्द्रार्तरूपेण यद् उक्तस्त्वं हनूमता । (९।१)

manujendrārtarūpeṇa yad uktastvaṃ hanūmatā |

9.2९.२

तद् अयुक्तम् अहं मन्ये सागरस्येव शोषणम् ॥ (९।२)

tad ayuktam ahaṃ manye sāgarasyeva śoṣaṇam ||

10.1१०.१

अभिप्रायं तु जानामि रावणस्य दुरात्मनः । (१०।१)

abhiprāyaṃ tu jānāmi rāvaṇasya durātmanaḥ |

10.2१०.२

सीतां प्रति महाबाहो न च घातं करिष्यति ॥ (१०।२)

sītāṃ prati mahābāho na ca ghātaṃ kariṣyati ||

11.1११.१

याच्यमानः सुबहुशो मया हितचिकीर्षुणा । (११।१)

yācyamānaḥ subahuśo mayā hitacikīrṣuṇā |

11.2११.२

वैदेहीम् उत्सृजस्वेति न च तत् कृतवान् वचः ॥ (११।२)

vaidehīm utsṛjasveti na ca tat kṛtavān vacaḥ ||

12.1१२.१

नैव साम्ना न भेदेन न दानेन कुतो युधा । (१२।१)

naiva sāmnā na bhedena na dānena kuto yudhā |

12.2१२.२

सा द्रष्टुम् अपि शक्येत नैव चान्येन केनचित् ॥ (१२।२)

sā draṣṭum api śakyeta naiva cānyena kenacit ||

13.1१३.१

वानरान्मोहयित्वा तु प्रतियातः स राक्षसः । (१३।१)

vānarānmohayitvā tu pratiyātaḥ sa rākṣasaḥ |

13.2१३.२

चैत्यं निकुम्भिलां नाम यत्र होमं करिष्यति ॥ (१३।२)

caityaṃ nikumbhilāṃ nāma yatra homaṃ kariṣyati ||

14.1१४.१

हुतवान् उपयातो हि देवैर् अपि सवासवैः । (१४।१)

hutavān upayāto hi devair api savāsavaiḥ |

14.2१४.२

दुराधर्षो भवत्येष संग्रामे रावणात्मजः ॥ (१४।२)

durādharṣo bhavatyeṣa saṃgrāme rāvaṇātmajaḥ ||

15.1१५.१

तेन मोहयता नूनम् एषा माया प्रयोजिता । (१५।१)

tena mohayatā nūnam eṣā māyā prayojitā |

15.2१५.२

विघ्नम् अन्विच्छता तात वानराणां पराक्रमे । (१५।२)

vighnam anvicchatā tāta vānarāṇāṃ parākrame |

15.3१५.३

ससैन्यास्तत्र गच्छामो यावत् तन्न समाप्यते ॥ (१५।३)

sasainyāstatra gacchāmo yāvat tanna samāpyate ||

16.1१६.१

त्यजेमं नरशार्दूल मिथ्यासंतापम् आगतम् । (१६।१)

tyajemaṃ naraśārdūla mithyāsaṃtāpam āgatam |

16.2१६.२

सीदते हि बलं सर्वं दृष्ट्वा त्वां शोककर्शितम् ॥ (१६।२)

sīdate hi balaṃ sarvaṃ dṛṣṭvā tvāṃ śokakarśitam ||

17.1१७.१

इह त्वं स्वस्थहृदयस्तिष्ठ सत्त्वसमुच्छ्रितः । (१७।१)

iha tvaṃ svasthahṛdayastiṣṭha sattvasamucchritaḥ |

17.2१७.२

लक्ष्मणं प्रेषयास्माभिः सह सैन्यानुकर्षिभिः ॥ (१७।२)

lakṣmaṇaṃ preṣayāsmābhiḥ saha sainyānukarṣibhiḥ ||

18.1१८.१

एष तं नरशार्दूलो रावणिं निशितैः शरैः । (१८।१)

eṣa taṃ naraśārdūlo rāvaṇiṃ niśitaiḥ śaraiḥ |

18.2१८.२

त्याजयिष्यति तत् कर्म ततो वध्यो भविष्यति ॥ (१८।२)

tyājayiṣyati tat karma tato vadhyo bhaviṣyati ||

19.1१९.१

तस्यैते निशितास्तीक्ष्णाः पत्रिपत्राङ्गवाजिनः । (१९।१)

tasyaite niśitāstīkṣṇāḥ patripatrāṅgavājinaḥ |

19.2१९.२

पतत्रिण इवासौम्याः शराः पास्यन्ति शोणितम् ॥ (१९।२)

patatriṇa ivāsaumyāḥ śarāḥ pāsyanti śoṇitam ||

20.1२०.१

तत् संदिश महाबाहो लक्ष्मणं शुभलक्षणम् । (२०।१)

tat saṃdiśa mahābāho lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam |

20.2२०.२

राक्षसस्य विनाशाय वज्रं वज्रधरो यथा ॥ (२०।२)

rākṣasasya vināśāya vajraṃ vajradharo yathā ||

21.1२१.१

मनुजवर न कालविप्रकर्षो रिपुनिधनं प्रति यत् क्षमो ऽद्य कर्तुम् । (२१।१)

manujavara na kālaviprakarṣo ripunidhanaṃ prati yat kṣamo 'dya kartum |

21.2२१.२

त्वम् अतिसृज रिपोर् वधाय वाणीम् असुरपुरोन्मथने यथा महेन्द्रः ॥ (२१।२)

tvam atisṛja ripor vadhāya vāṇīm asurapuronmathane yathā mahendraḥ ||

22.1२२.१

समाप्तकर्मा हि स राक्षसेन्द्रो भवत्यदृश्यः समरे सुरासुरैः । (२२।१)

samāptakarmā hi sa rākṣasendro bhavatyadṛśyaḥ samare surāsuraiḥ |

22.2२२.२

युयुत्सता तेन समाप्तकर्मणा भवेत् सुराणाम् अपि संशयो महान् ॥ (२२।२)

yuyutsatā tena samāptakarmaṇā bhavet surāṇām api saṃśayo mahān ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 71

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit