रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 18

408 of 606 · 87 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तांस्तु ते ऽहं प्रवक्ष्यामि प्रेक्षमाणस्य यूथपान् । (१।१)

tāṃstu te 'haṃ pravakṣyāmi prekṣamāṇasya yūthapān |

1.2१.२

राघवार्थे पराक्रान्ता ये न रक्षन्ति जीवितम् ॥ (१।२)

rāghavārthe parākrāntā ye na rakṣanti jīvitam ||

2.1२.१

स्निग्धा यस्य बहुश्यामा वाला लाङ्गूलम् आश्रिताः । (२।१)

snigdhā yasya bahuśyāmā vālā lāṅgūlam āśritāḥ |

2.2२.२

ताम्राः पीताः सिताः श्वेताः प्रकीर्णा घोरकर्मणः ॥ (२।२)

tāmrāḥ pītāḥ sitāḥ śvetāḥ prakīrṇā ghorakarmaṇaḥ ||

3.1३.१

प्रगृहीताः प्रकाशन्ते सूर्यस्येव मरीचयः । (३।१)

pragṛhītāḥ prakāśante sūryasyeva marīcayaḥ |

3.2३.२

पृथिव्यां चानुकृष्यन्ते हरो नामैष यूथपः ॥ (३।२)

pṛthivyāṃ cānukṛṣyante haro nāmaiṣa yūthapaḥ ||

4.1४.१

यं पृष्ठतो ऽनुगच्छन्ति शतशो ऽथ सहस्रशः । (४।१)

yaṃ pṛṣṭhato 'nugacchanti śataśo 'tha sahasraśaḥ |

4.2४.२

द्रुमान् उद्यम्य सहिता लङ्कारोहणतत्पराः ॥ (४।२)

drumān udyamya sahitā laṅkārohaṇatatparāḥ ||

5.1५.१

एष कोटीसहस्रेण वानराणां महौजसाम् । (५।१)

eṣa koṭīsahasreṇa vānarāṇāṃ mahaujasām |

5.2५.२

आकाङ्क्षते त्वां संग्रामे जेतुं परपुरंजय ॥ (५।२)

ākāṅkṣate tvāṃ saṃgrāme jetuṃ parapuraṃjaya ||

6.1६.१

नीलान् इव महामेघांस्तिष्ठतो यांस्तु पश्यसि । (६।१)

nīlān iva mahāmeghāṃstiṣṭhato yāṃstu paśyasi |

6.2६.२

असिताञ्जनसंकाशान् युद्धे सत्यपराक्रमान् ॥ (६।२)

asitāñjanasaṃkāśān yuddhe satyaparākramān ||

7.1७.१

नखदंष्ट्रायुधान् वीरांस्तीक्ष्णकोपान् भयावहान् । (७।१)

nakhadaṃṣṭrāyudhān vīrāṃstīkṣṇakopān bhayāvahān |

7.2७.२

असंख्येयान् अनिर्देश्यान् परं पारम् इवोदधेः ॥ (७।२)

asaṃkhyeyān anirdeśyān paraṃ pāram ivodadheḥ ||

8.1८.१

पर्वतेषु च ये केचिद् विषमेषु नदीषु च । (८।१)

parvateṣu ca ye kecid viṣameṣu nadīṣu ca |

8.2८.२

एते त्वाम् अभिवर्तन्ते राजन्न् ऋक्षाः सुदारुणाः ॥ (८।२)

ete tvām abhivartante rājann ṛkṣāḥ sudāruṇāḥ ||

9.1९.१

एषां मध्ये स्थितो राजन् भीमाक्षो भीमदर्शनः । (९।१)

eṣāṃ madhye sthito rājan bhīmākṣo bhīmadarśanaḥ |

9.2९.२

पर्जन्य इव जीमूतैः समन्तात् परिवारितः ॥ (९।२)

parjanya iva jīmūtaiḥ samantāt parivāritaḥ ||

10.1१०.१

ऋक्षवन्तं गिरिश्रेष्ठम् अध्यास्ते नर्मदां पिबन् । (१०।१)

ṛkṣavantaṃ giriśreṣṭham adhyāste narmadāṃ piban |

10.2१०.२

सर्वर्क्षाणाम् अधिपतिर् धूम्रो नामैष यूथपः ॥ (१०।२)

sarvarkṣāṇām adhipatir dhūmro nāmaiṣa yūthapaḥ ||

11.1११.१

यवीयान् अस्य तु भ्राता पश्यैनं पर्वतोपमम् । (११।१)

yavīyān asya tu bhrātā paśyainaṃ parvatopamam |

11.2११.२

भ्रात्रा समानो रूपेण विशिष्टस्तु पराक्रमे ॥ (११।२)

bhrātrā samāno rūpeṇa viśiṣṭastu parākrame ||

12.1१२.१

स एष जाम्बवान्नाम महायूथपयूथपः । (१२।१)

sa eṣa jāmbavānnāma mahāyūthapayūthapaḥ |

12.2१२.२

प्रशान्तो गुरुवर्ती च सम्प्रहारेष्वमर्षणः ॥ (१२।२)

praśānto guruvartī ca samprahāreṣvamarṣaṇaḥ ||

13.1१३.१

एतेन साह्यं सुमहत् कृतं शक्रस्य धीमता । (१३।१)

etena sāhyaṃ sumahat kṛtaṃ śakrasya dhīmatā |

13.2१३.२

देवासुरे जाम्बवता लब्धाश्च बहवो वराः ॥ (१३।२)

devāsure jāmbavatā labdhāśca bahavo varāḥ ||

14.1१४.१

आरुह्य पर्वताग्रेभ्यो महाभ्रविपुलाः शिलाः । (१४।१)

āruhya parvatāgrebhyo mahābhravipulāḥ śilāḥ |

14.2१४.२

मुञ्चन्ति विपुलाकारा न मृत्योर् उद्विजन्ति च ॥ (१४।२)

muñcanti vipulākārā na mṛtyor udvijanti ca ||

15.1१५.१

राक्षसानां च सदृशाः पिशाचानां च रोमशाः । (१५।१)

rākṣasānāṃ ca sadṛśāḥ piśācānāṃ ca romaśāḥ |

15.2१५.२

एतस्य सैन्ये बहवो विचरन्त्यग्नितेजसः ॥ (१५।२)

etasya sainye bahavo vicarantyagnitejasaḥ ||

16.1१६.१

यं त्वेनम् अभिसंरब्धं प्लवमानम् इव स्थितम् । (१६।१)

yaṃ tvenam abhisaṃrabdhaṃ plavamānam iva sthitam |

16.2१६.२

प्रेक्षन्ते वानराः सर्वे स्थितं यूथपयूथपम् ॥ (१६।२)

prekṣante vānarāḥ sarve sthitaṃ yūthapayūthapam ||

17.1१७.१

एष राजन् सहस्राक्षं पर्युपास्ते हरीश्वरः । (१७।१)

eṣa rājan sahasrākṣaṃ paryupāste harīśvaraḥ |

17.2१७.२

बलेन बलसम्पन्नो रम्भो नामैष यूथपः ॥ (१७।२)

balena balasampanno rambho nāmaiṣa yūthapaḥ ||

18.1१८.१

यः स्थितं योजने शैलं गच्छन् पार्श्वेन सेवते । (१८।१)

yaḥ sthitaṃ yojane śailaṃ gacchan pārśvena sevate |

18.2१८.२

ऊर्ध्वं तथैव कायेन गतः प्राप्नोति योजनम् ॥ (१८।२)

ūrdhvaṃ tathaiva kāyena gataḥ prāpnoti yojanam ||

19.1१९.१

यस्मान्न परमं रूपं चतुष्पादेषु विद्यते । (१९।१)

yasmānna paramaṃ rūpaṃ catuṣpādeṣu vidyate |

19.2१९.२

श्रुतः संनादनो नाम वानराणां पितामहः ॥ (१९।२)

śrutaḥ saṃnādano nāma vānarāṇāṃ pitāmahaḥ ||

20.1२०.१

येन युद्धं तदा दत्तं रणे शक्रस्य धीमता । (२०।१)

yena yuddhaṃ tadā dattaṃ raṇe śakrasya dhīmatā |

20.2२०.२

पराजयश्च न प्राप्तः सो ऽयं यूथपयूथपः । (२०।२)

parājayaśca na prāptaḥ so 'yaṃ yūthapayūthapaḥ |

20.3२०.३

यस्य विक्रममाणस्य शक्रस्येव पराक्रमः ॥ (२०।३)

yasya vikramamāṇasya śakrasyeva parākramaḥ ||

21.1२१.१

एष गन्धर्वकन्यायाम् उत्पन्नः कृष्णवर्त्मना । (२१।१)

eṣa gandharvakanyāyām utpannaḥ kṛṣṇavartmanā |

21.2२१.२

पुरा देवासुरे युद्धे साह्यार्थं त्रिदिवौकसाम् ॥ (२१।२)

purā devāsure yuddhe sāhyārthaṃ tridivaukasām ||

22.1२२.१

यस्य वैश्रवणो राजा जम्बूम् उपनिषेवते । (२२।१)

yasya vaiśravaṇo rājā jambūm upaniṣevate |

22.2२२.२

यो राजा पर्वतेन्द्राणां बहुकिंनरसेविनाम् ॥ (२२।२)

yo rājā parvatendrāṇāṃ bahukiṃnarasevinām ||

23.1२३.१

विहारसुखदो नित्यं भ्रातुस्ते राक्षसाधिप । (२३।१)

vihārasukhado nityaṃ bhrātuste rākṣasādhipa |

23.2२३.२

तत्रैष वसति श्रीमान् बलवान् वानरर्षभः । (२३।२)

tatraiṣa vasati śrīmān balavān vānararṣabhaḥ |

23.3२३.३

युद्धेष्वकत्थनो नित्यं क्रथनो नाम यूथपः ॥ (२३।३)

yuddheṣvakatthano nityaṃ krathano nāma yūthapaḥ ||

24.1२४.१

वृतः कोटिसहस्रेण हरीणां समुपस्थितः । (२४।१)

vṛtaḥ koṭisahasreṇa harīṇāṃ samupasthitaḥ |

24.2२४.२

एषैवाशंसते लङ्कां स्वेनानीकेन मर्दितुम् ॥ (२४।२)

eṣaivāśaṃsate laṅkāṃ svenānīkena marditum ||

25.1२५.१

यो गङ्गाम् अनु पर्येति त्रासयन् हस्तियूथपान् । (२५।१)

yo gaṅgām anu paryeti trāsayan hastiyūthapān |

25.2२५.२

हस्तिनां वानराणां च पूर्ववैरम् अनुस्मरन् ॥ (२५।२)

hastināṃ vānarāṇāṃ ca pūrvavairam anusmaran ||

26.1२६.१

एष यूथपतिर् नेता गच्छन् गिरिगुहाशयः । (२६।१)

eṣa yūthapatir netā gacchan giriguhāśayaḥ |

26.2२६.२

हरीणां वाहिनीमुख्यो नदीं हैमवतीम् अनु ॥ (२६।२)

harīṇāṃ vāhinīmukhyo nadīṃ haimavatīm anu ||

27.1२७.१

उशीरबीजम् आश्रित्य पर्वतं मन्दरोपमम् । (२७।१)

uśīrabījam āśritya parvataṃ mandaropamam |

27.2२७.२

रमते वानरश्रेष्ठो दिवि शक्र इव स्वयम् ॥ (२७।२)

ramate vānaraśreṣṭho divi śakra iva svayam ||

28.1२८.१

एनं शतसहस्राणां सहस्रम् अभिवर्तते । (२८।१)

enaṃ śatasahasrāṇāṃ sahasram abhivartate |

28.2२८.२

एष दुर्मर्षणो राजन् प्रमाथी नाम यूथपः ॥ (२८।२)

eṣa durmarṣaṇo rājan pramāthī nāma yūthapaḥ ||

29.1२९.१

वातेनेवोद्धतं मेघं यम् एनम् अनुपश्यसि । (२९।१)

vātenevoddhataṃ meghaṃ yam enam anupaśyasi |

29.2२९.२

विवर्तमानं बहुशो यत्रैतद् बहुलं रजः ॥ (२९।२)

vivartamānaṃ bahuśo yatraitad bahulaṃ rajaḥ ||

30.1३०.१

एते ऽसितमुखा घोरा गोलाङ्गूला महाबलाः । (३०।१)

ete 'sitamukhā ghorā golāṅgūlā mahābalāḥ |

30.2३०.२

शतं शतसहस्राणि दृष्ट्वा वै सेतुबन्धनम् ॥ (३०।२)

śataṃ śatasahasrāṇi dṛṣṭvā vai setubandhanam ||

31.1३१.१

गोलाङ्गूलं महावेगं गवाक्षं नाम यूथपम् । (३१।१)

golāṅgūlaṃ mahāvegaṃ gavākṣaṃ nāma yūthapam |

31.2३१.२

परिवार्याभिवर्तन्ते लङ्कां मर्दितुम् ओजसा ॥ (३१।२)

parivāryābhivartante laṅkāṃ marditum ojasā ||

32.1३२.१

भ्रमराचरिता यत्र सर्वकामफलद्रुमाः । (३२।१)

bhramarācaritā yatra sarvakāmaphaladrumāḥ |

32.2३२.२

यं सूर्यतुल्यवर्णाभम् अनुपर्येति पर्वतम् ॥ (३२।२)

yaṃ sūryatulyavarṇābham anuparyeti parvatam ||

33.1३३.१

यस्य भासा सदा भान्ति तद्वर्णा मृगपक्षिणः । (३३।१)

yasya bhāsā sadā bhānti tadvarṇā mṛgapakṣiṇaḥ |

33.2३३.२

यस्य प्रस्थं महात्मानो न त्यजन्ति महर्षयः ॥ (३३।२)

yasya prasthaṃ mahātmāno na tyajanti maharṣayaḥ ||

34.1३४.१

तत्रैष रमते राजन् रम्ये काञ्चनपर्वते । (३४।१)

tatraiṣa ramate rājan ramye kāñcanaparvate |

34.2३४.२

मुख्यो वानरमुख्यानां केसरी नाम यूथपः ॥ (३४।२)

mukhyo vānaramukhyānāṃ kesarī nāma yūthapaḥ ||

35.1३५.१

षष्टिर् गिरिसहस्राणां रम्याः काञ्चनपर्वताः । (३५।१)

ṣaṣṭir girisahasrāṇāṃ ramyāḥ kāñcanaparvatāḥ |

35.2३५.२

तेषां मध्ये गिरिवरस्त्वम् इवानघ रक्षसाम् ॥ (३५।२)

teṣāṃ madhye girivarastvam ivānagha rakṣasām ||

36.1३६.१

तत्रैते कपिलाः श्वेतास्ताम्रास्या मधुपिङ्गलाः । (३६।१)

tatraite kapilāḥ śvetāstāmrāsyā madhupiṅgalāḥ |

36.2३६.२

निवसन्त्युत्तमगिरौ तीक्ष्णदंष्ट्रानखायुधाः ॥ (३६।२)

nivasantyuttamagirau tīkṣṇadaṃṣṭrānakhāyudhāḥ ||

37.1३७.१

सिंहा इव चतुर्दंष्ट्रा व्याघ्रा इव दुरासदाः । (३७।१)

siṃhā iva caturdaṃṣṭrā vyāghrā iva durāsadāḥ |

37.2३७.२

सर्वे वैश्वानरसमा ज्वलिताशीविषोपमाः ॥ (३७।२)

sarve vaiśvānarasamā jvalitāśīviṣopamāḥ ||

38.1३८.१

सुदीर्घाञ्चितलाङ्गूला मत्तमातंगसंनिभाः । (३८।१)

sudīrghāñcitalāṅgūlā mattamātaṃgasaṃnibhāḥ |

38.2३८.२

महापर्वतसंकाशा महाजीमूतनिस्वनाः ॥ (३८।२)

mahāparvatasaṃkāśā mahājīmūtanisvanāḥ ||

39.1३९.१

एष चैषाम् अधिपतिर् मध्ये तिष्ठति वीर्यवान् । (३९।१)

eṣa caiṣām adhipatir madhye tiṣṭhati vīryavān |

39.2३९.२

नाम्ना पृथिव्यां विख्यातो राजञ् शतबलीति यः । (३९।२)

nāmnā pṛthivyāṃ vikhyāto rājañ śatabalīti yaḥ |

39.3३९.३

एषैवाशंसते लङ्कां स्वेनानीकेन मर्दितुम् ॥ (३९।३)

eṣaivāśaṃsate laṅkāṃ svenānīkena marditum ||

40.1४०.१

गजो गवाक्षो गवयो नलो नीलश्च वानरः । (४०।१)

gajo gavākṣo gavayo nalo nīlaśca vānaraḥ |

40.2४०.२

एकैक एव यूथानां कोटिभिर् दशभिर् वृतः ॥ (४०।२)

ekaika eva yūthānāṃ koṭibhir daśabhir vṛtaḥ ||

41.1४१.१

तथान्ये वानरश्रेष्ठा विन्ध्यपर्वतवासिनः । (४१।१)

tathānye vānaraśreṣṭhā vindhyaparvatavāsinaḥ |

41.2४१.२

न शक्यन्ते बहुत्वात् तु संख्यातुं लघुविक्रमाः ॥ (४१।२)

na śakyante bahutvāt tu saṃkhyātuṃ laghuvikramāḥ ||

42.1४२.१

सर्वे महाराज महाप्रभावाः सर्वे महाशैलनिकाशकायाः । (४२।१)

sarve mahārāja mahāprabhāvāḥ sarve mahāśailanikāśakāyāḥ |

42.2४२.२

सर्वे समर्थाः पृथिवीं क्षणेन कर्तुं प्रविध्वस्तविकीर्णशैलाम् ॥ (४२।२)

sarve samarthāḥ pṛthivīṃ kṣaṇena kartuṃ pravidhvastavikīrṇaśailām ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 18

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit