रामस्य तु वचः श्रुत्वा मुनिवेषधरं च तम् । (१।१)

समीक्ष्य सह भार्याभी राजा विगतचेतनः ॥ (१।२)

नैनं दुःखेन संतप्तः प्रत्यवैक्षत राघवम् । (२।१)

न चैनम् अभिसम्प्रेक्ष्य प्रत्यभाषत दुर्मनाः ॥ (२।२)

स मुहूर्तम् इवासंज्ञो दुःखितश् च महीपतिः । (३।१)

विललाप महाबाहू रामम् एवानुचिन्तयन् ॥ (३।२)

मन्ये खलु मया पूर्वं विवत्सा बहवः कृताः । (४।१)

प्राणिनो हिंसिता वापि तस्माद् इदम् उपस्थितम् ॥ (४।२)

न त्व् एवानागते काले देहाच् च्यवति जीवितम् । (५।१)

कैकेय्या क्लिश्यमानस्य मृत्युर् मम न विद्यते ॥ (५।२)

यो ऽहं पावकसंकाशं पश्यामि पुरतः स्थितम् । (६।१)

विहाय वसने सूक्ष्मे तापसाच्छादम् आत्मजम् ॥ (६।२)

एकस्याः खलु कैकेय्याः कृते ऽयं क्लिश्यते जनः । (७।१)

स्वार्थे प्रयतमानायाः संश्रित्य निकृतिं त्व् इमाम् ॥ (७।२)

एवम् उक्त्वा तु वचनं बाष्पेण पिहितेन्द्रियः । (८।१)

रामेति सकृद् एवोक्त्वा व्याहर्तुं न शशाक ह ॥ (८।२)

संज्ञां तु प्रतिलभ्यैव मुहूर्तात् स महीपतिः । (९।१)

नेत्राभ्याम् अश्रुपूर्णाभ्यां सुमन्त्रम् इदम् अब्रवीत् ॥ (९।२)

औपवाह्यं रथं युक्त्वा त्वम् आयाहि हयोत्तमैः । (१०।१)

प्रापयैनं महाभागम् इतो जनपदात् परम् ॥ (१०।२)

एवं मन्ये गुणवतां गुणानां फलम् उच्यते । (११।१)

पित्रा मात्रा च यत् साधुर् वीरो निर्वास्यते वनम् ॥ (११।२)

राज्ञो वचनम् आज्ञाय सुमन्त्रः शीघ्रविक्रमः । (१२।१)

योजयित्वाययौ तत्र रथम् अश्वैर् अलंकृतम् ॥ (१२।२)

तं रथं राजपुत्राय सूतः कनकभूषितम् । (१३।१)

आचचक्षे ऽञ्जलिं कृत्वा युक्तं परमवाजिभिः ॥ (१३।२)

राजा सत्वरम् आहूय व्यापृतं वित्तसंचये । (१४।१)

उवाच देशकालज्ञो निश्चितं सर्वतः शुचि ॥ (१४।२)

वासांसि च महार्हाणि भूषणानि वराणि च । (१५।१)

वर्षाण्य् एतानि संख्याय वैदेह्याः क्षिप्रम् आनय ॥ (१५।२)

नरेन्द्रेणैवम् उक्तस् तु गत्वा कोशगृहं ततः । (१६।१)

प्रायच्छत् सर्वम् आहृत्य सीतायै क्षिप्रम् एव तत् ॥ (१६।२)

सा सुजाता सुजातानि वैदेही प्रस्थिता वनम् । (१७।१)

भूषयामास गात्राणि तैर् विचित्रैर् विभूषणैः ॥ (१७।२)

व्यराजयत वैदेही वेश्म तत् सुविभूषिता । (१८।१)

उद्यतो ऽंशुमतः काले खं प्रभेव विवस्वतः ॥ (१८।२)

तां भुजाभ्यां परिष्वज्य श्वश्रूर् वचनम् अब्रवीत् । (१९।१)

अनाचरन्तीं कृपणं मूर्ध्न्य् उपाघ्राय मैथिलीम् ॥ (१९।२)

असत्यः सर्वलोके ऽस्मिन् सततं सत्कृताः प्रियैः । (२०।१)

भर्तारं नानुमन्यन्ते विनिपातगतं स्त्रियः ॥ (२०।२)

स त्वया नावमन्तव्यः पुत्रः प्रव्राजितो मम । (२१।१)

तव दैवतम् अस्त्व् एष निर्धनः सधनो ऽपि वा ॥ (२१।२)

विज्ञाय वचनं सीता तस्या धर्मार्थसंहितम् । (२२।१)

कृताञ्जलिर् उवाचेदं श्वश्रूम् अभिमुखे स्थिता ॥ (२२।२)

करिष्ये सर्वम् एवाहम् आर्या यद् अनुशास्ति माम् । (२३।१)

अभिज्ञास्मि यथा भर्तुर् वर्तितव्यं श्रुतं च मे ॥ (२३।२)

न माम् असज्जनेनार्या समानयितुम् अर्हति । (२४।१)

धर्माद् विचलितुं नाहम् अलं चन्द्राद् इव प्रभा ॥ (२४।२)

नातन्त्री वाद्यते वीणा नाचक्रो वर्तते रथः । (२५।१)

नापतिः सुखम् एधते या स्याद् अपि शतात्मजा ॥ (२५।२)

मितं ददाति हि पिता मितं माता मितं सुतः । (२६।१)

अमितस्य हि दातारं भर्तारं का न पूजयेत् ॥ (२६।२)

साहम् एवंगता श्रेष्ठा श्रुतधर्मपरावरा । (२७।१)

आर्ये किम् अवमन्येयं स्त्रीणां भर्ता हि दैवतम् ॥ (२७।२)

सीताया वचनं श्रुत्वा कौसल्या हृदयंगमम् । (२८।१)

शुद्धसत्त्वा मुमोचाश्रु सहसा दुःखहर्षजम् ॥ (२८।२)

तां प्राञ्जलिर् अभिक्रम्य मातृमध्ये ऽतिसत्कृताम् । (२९।१)

रामः परमधर्मज्ञो मातरं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (२९।२)

अम्ब मा दुःखिता भूस् त्वं पश्य त्वं पितरं मम । (३०।१)

क्षयो हि वनवासस्य क्षिप्रम् एव भविष्यति ॥ (३०।२)

सुप्तायास् ते गमिष्यन्ति नववर्षाणि पञ्च च । (३१।१)

सा समग्रम् इह प्राप्तं मां द्रक्ष्यसि सुहृद्वृतम् ॥ (३१।२)

एतावद् अभिनीतार्थम् उक्त्वा स जननीं वचः । (३२।१)

त्रयः शतशतार्धा हि ददर्शावेक्ष्य मातरः ॥ (३२।२)

ताश् चापि स तथैवार्ता मातॄन् दशरथात्मजः । (३३।१)

धर्मयुक्तम् इदं वाक्यं निजगाद कृताञ्जलिः ॥ (३३।२)

संवासात् परुषं किंचिद् अज्ञानाद् वापि यत् कृतम् । (३४।१)

तन् मे समनुजानीत सर्वाश् चामन्त्रयामि वः ॥ (३४।२)

जज्ञे ऽथ तासां संनादः क्रौञ्चीनाम् इव निःस्वनः । (३५।१)

मानवेन्द्रस्य भार्याणाम् एवं वदति राघवे ॥ (३५।२)

मुरजपणवमेघघोषवद् दशरथवेश्म बभूव यत् पुरा । (३६।१)

विलपितपरिदेवनाकुलं व्यसनगतं तद् अभूत् सुदुःखितम् ॥ (३६।२)