रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 7

513 of 606 · 101 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारायणगिरिं ते तु गर्जन्तो राक्षसाम्बुदाः । (१।१)

nārāyaṇagiriṃ te tu garjanto rākṣasāmbudāḥ |

1.2१.२

अवर्षन्न् इषुवर्षेण वर्षेणाद्रिम् इवाम्बुदाः ॥ (१।२)

avarṣann iṣuvarṣeṇa varṣeṇādrim ivāmbudāḥ ||

2.1२.१

श्यामावदातस्तैर् विष्णुर् नीलैर् नक्तंचरोत्तमैः । (२।१)

śyāmāvadātastair viṣṇur nīlair naktaṃcarottamaiḥ |

2.2२.२

वृतो ऽञ्जनगिरीवासीद् वर्षमाणैः पयोधरैः ॥ (२।२)

vṛto 'ñjanagirīvāsīd varṣamāṇaiḥ payodharaiḥ ||

3.1३.१

शलभा इव केदारं मशका इव पर्वतम् । (३।१)

śalabhā iva kedāraṃ maśakā iva parvatam |

3.2३.२

यथामृतघटं जीवा मकरा इव चार्णवम् ॥ (३।२)

yathāmṛtaghaṭaṃ jīvā makarā iva cārṇavam ||

4.1४.१

तथा रक्षोधनुर्मुक्ता वज्रानिलमनोजवाः । (४।१)

tathā rakṣodhanurmuktā vajrānilamanojavāḥ |

4.2४.२

हरिं विशन्ति स्म शरा लोकास्तम् इव पर्यये ॥ (४।२)

hariṃ viśanti sma śarā lokāstam iva paryaye ||

5.1५.१

स्यन्दनैः स्यन्दनगता गजैश्च गजधूर्गताः । (५।१)

syandanaiḥ syandanagatā gajaiśca gajadhūrgatāḥ |

5.2५.२

अश्वारोहाः सदश्वैश्च पादाताश्चाम्बरे चराः ॥ (५।२)

aśvārohāḥ sadaśvaiśca pādātāścāmbare carāḥ ||

6.1६.१

राक्षसेन्द्रा गिरिनिभाः शरशक्त्यृष्टितोमरैः । (६।१)

rākṣasendrā girinibhāḥ śaraśaktyṛṣṭitomaraiḥ |

6.2६.२

निरुच्छ्वासं हरिं चक्रुः प्राणायाम इव द्विजम् ॥ (६।२)

nirucchvāsaṃ hariṃ cakruḥ prāṇāyāma iva dvijam ||

7.1७.१

निशाचरैस्तुद्यमानो मीनैर् इव महातिमिः । (७।१)

niśācaraistudyamāno mīnair iva mahātimiḥ |

7.2७.२

शार्ङ्गम् आयम्य गात्राणि राक्षसानां महाहवे ॥ (७।२)

śārṅgam āyamya gātrāṇi rākṣasānāṃ mahāhave ||

8.1८.१

शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैर् वज्रवक्त्रैर् मनोजवैः । (८।१)

śaraiḥ pūrṇāyatotsṛṣṭair vajravaktrair manojavaiḥ |

8.2८.२

चिछेद तिलशो विष्णुः शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (८।२)

cicheda tilaśo viṣṇuḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ ||

9.1९.१

विद्राव्य शरवर्षं तं वर्षं वायुर् इवोत्थितम् । (९।१)

vidrāvya śaravarṣaṃ taṃ varṣaṃ vāyur ivotthitam |

9.2९.२

पाञ्चजन्यं महाशङ्खं प्रदध्मौ पुरुषोत्तमः ॥ (९।२)

pāñcajanyaṃ mahāśaṅkhaṃ pradadhmau puruṣottamaḥ ||

10.1१०.१

सो ऽम्बुजो हरिणा ध्मातः सर्वप्राणेन शङ्खराट् । (१०।१)

so 'mbujo hariṇā dhmātaḥ sarvaprāṇena śaṅkharāṭ |

10.2१०.२

ररास भीमनिह्रादो युगान्ते जलदो यथा ॥ (१०।२)

rarāsa bhīmanihrādo yugānte jalado yathā ||

11.1११.१

शङ्खराजरवः सो ऽथ त्रासयामास राक्षसान् । (११।१)

śaṅkharājaravaḥ so 'tha trāsayāmāsa rākṣasān |

11.2११.२

मृगराज इवारण्ये समदान् इव कुञ्जरान् ॥ (११।२)

mṛgarāja ivāraṇye samadān iva kuñjarān ||

12.1१२.१

न शेकुर् अश्वाः संस्थातुं विमदाः कुञ्जराभवन् । (१२।१)

na śekur aśvāḥ saṃsthātuṃ vimadāḥ kuñjarābhavan |

12.2१२.२

स्यन्दनेभ्यश्च्युता योधाः शङ्खरावितदुर्बलाः ॥ (१२।२)

syandanebhyaścyutā yodhāḥ śaṅkharāvitadurbalāḥ ||

13.1१३.१

शार्ङ्गचापविनिर्मुक्ता वज्रतुल्याननाः शराः । (१३।१)

śārṅgacāpavinirmuktā vajratulyānanāḥ śarāḥ |

13.2१३.२

विदार्य तानि रक्षांसि सुपुङ्खा विविशुः क्षितिम् ॥ (१३।२)

vidārya tāni rakṣāṃsi supuṅkhā viviśuḥ kṣitim ||

14.1१४.१

भिद्यमानाः शरैश्चान्ये नारायणधनुश्च्युतैः । (१४।१)

bhidyamānāḥ śaraiścānye nārāyaṇadhanuścyutaiḥ |

14.2१४.२

निपेतू राक्षसा भीमाः शैला वज्रहता इव ॥ (१४।२)

nipetū rākṣasā bhīmāḥ śailā vajrahatā iva ||

15.1१५.१

व्रणैर् व्रणकरारीणाम् अधोक्षजशरोद्भवैः । (१५।१)

vraṇair vraṇakarārīṇām adhokṣajaśarodbhavaiḥ |

15.2१५.२

असृक् क्षरन्ति धाराभिः स्वर्णधाराम् इवाचलाः ॥ (१५।२)

asṛk kṣaranti dhārābhiḥ svarṇadhārām ivācalāḥ ||

16.1१६.१

शङ्खराजरवश् चापि शार्ङ्गचापरवस्तथा । (१६।१)

śaṅkharājaravaś cāpi śārṅgacāparavastathā |

16.2१६.२

राक्षसानां रवांश्चापि ग्रसते वैष्णवो रवः ॥ (१६।२)

rākṣasānāṃ ravāṃścāpi grasate vaiṣṇavo ravaḥ ||

17.1१७.१

सूर्याद् इव करा घोरा ऊर्मयः सागराद् इव । (१७।१)

sūryād iva karā ghorā ūrmayaḥ sāgarād iva |

17.2१७.२

पर्वताद् इव नागेन्द्रा वार्योघा इव चाम्बुदात् ॥ (१७।२)

parvatād iva nāgendrā vāryoghā iva cāmbudāt ||

18.1१८.१

तथा बाणा विनिर्मुक्ताः शार्ङ्गान्नारायणेरिताः । (१८।१)

tathā bāṇā vinirmuktāḥ śārṅgānnārāyaṇeritāḥ |

18.2१८.२

निर्धावन्तीषवस्तूर्णं शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (१८।२)

nirdhāvantīṣavastūrṇaṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ ||

19.1१९.१

शरभेण यथा सिंहाः सिंहेन द्विरदा यथा । (१९।१)

śarabheṇa yathā siṃhāḥ siṃhena dviradā yathā |

19.2१९.२

द्विरदेन यथा व्याघ्रा व्याघ्रेण द्वीपिनो यथा ॥ (१९।२)

dviradena yathā vyāghrā vyāghreṇa dvīpino yathā ||

20.1२०.१

द्वीपिना च यथा श्वानः शुना मार्जारका यथा । (२०।१)

dvīpinā ca yathā śvānaḥ śunā mārjārakā yathā |

20.2२०.२

मार्जारेण यथा सर्पाः सर्पेण च यथाखवः ॥ (२०।२)

mārjāreṇa yathā sarpāḥ sarpeṇa ca yathākhavaḥ ||

21.1२१.१

तथा ते राक्षसा युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना । (२१।१)

tathā te rākṣasā yuddhe viṣṇunā prabhaviṣṇunā |

21.2२१.२

द्रवन्ति द्राविताश्चैव शायिताश्च महीतले ॥ (२१।२)

dravanti drāvitāścaiva śāyitāśca mahītale ||

22.1२२.१

राक्षसानां सहस्राणि निहत्य मधुसूदनः । (२२।१)

rākṣasānāṃ sahasrāṇi nihatya madhusūdanaḥ |

22.2२२.२

वारिजं नादयामास तोयदं सुरराड् इव ॥ (२२।२)

vārijaṃ nādayāmāsa toyadaṃ surarāḍ iva ||

23.1२३.१

नारायणशरग्रस्तं शङ्खनादसुविह्वलम् । (२३।१)

nārāyaṇaśaragrastaṃ śaṅkhanādasuvihvalam |

23.2२३.२

ययौ लङ्काम् अभिमुखं प्रभग्नं राक्षसं बलम् ॥ (२३।२)

yayau laṅkām abhimukhaṃ prabhagnaṃ rākṣasaṃ balam ||

24.1२४.१

प्रभग्ने राक्षसबले नारायणशराहते । (२४।१)

prabhagne rākṣasabale nārāyaṇaśarāhate |

24.2२४.२

सुमाली शरवर्षेण आववार रणे हरिम् ॥ (२४।२)

sumālī śaravarṣeṇa āvavāra raṇe harim ||

25.1२५.१

उत्क्षिप्य हेमाभरणं करं करम् इव द्विपः । (२५।१)

utkṣipya hemābharaṇaṃ karaṃ karam iva dvipaḥ |

25.2२५.२

ररास राक्षसो हर्षात् सतडित् तोयदो यथा ॥ (२५।२)

rarāsa rākṣaso harṣāt sataḍit toyado yathā ||

26.1२६.१

सुमालेर् नर्दतस्तस्य शिरो ज्वलितकुण्डलम् । (२६।१)

sumāler nardatastasya śiro jvalitakuṇḍalam |

26.2२६.२

चिछेद यन्तुर् अश्वाश्च भ्रान्तास्तस्य तु रक्षसः ॥ (२६।२)

cicheda yantur aśvāśca bhrāntāstasya tu rakṣasaḥ ||

27.1२७.१

तैर् अश्वैर् भ्राम्यते भ्रान्तैः सुमाली राक्षसेश्वरः । (२७।१)

tair aśvair bhrāmyate bhrāntaiḥ sumālī rākṣaseśvaraḥ |

27.2२७.२

इन्द्रियाश्वैर् यथा भ्रान्तैर् धृतिहीनो यथा नरः ॥ (२७।२)

indriyāśvair yathā bhrāntair dhṛtihīno yathā naraḥ ||

28.1२८.१

माली चाभ्यद्रवद् युद्धे प्रगृह्य सशरं धनुः । (२८।१)

mālī cābhyadravad yuddhe pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ |

28.2२८.२

मालेर् धनुश्च्युता बाणाः कार्तस्वरविभूषिताः । (२८।२)

māler dhanuścyutā bāṇāḥ kārtasvaravibhūṣitāḥ |

28.3२८.३

विविशुर् हरिम् आसाद्य क्रौञ्चं पत्ररथा इव ॥ (२८।३)

viviśur harim āsādya krauñcaṃ patrarathā iva ||

29.1२९.१

अर्द्यमानः शरैः सो ऽथ मालिमुक्तैः सहस्रशः । (२९।१)

ardyamānaḥ śaraiḥ so 'tha mālimuktaiḥ sahasraśaḥ |

29.2२९.२

चुक्षुभे न रणे विष्णुर् जितेन्द्रिय इवाधिभिः ॥ (२९।२)

cukṣubhe na raṇe viṣṇur jitendriya ivādhibhiḥ ||

30.1३०.१

अथ मौर्वीस्वनं कृत्वा भगवान् भूतभावनः । (३०।१)

atha maurvīsvanaṃ kṛtvā bhagavān bhūtabhāvanaḥ |

30.2३०.२

मालिनं प्रति बाणौघान् ससर्जासिगदाधरः ॥ (३०।२)

mālinaṃ prati bāṇaughān sasarjāsigadādharaḥ ||

31.1३१.१

ते मालिदेहम् आसाद्य वज्रविद्युत्प्रभाः शराः । (३१।१)

te mālideham āsādya vajravidyutprabhāḥ śarāḥ |

31.2३१.२

पिबन्ति रुधिरं तस्य नागा इव पुरामृतम् ॥ (३१।२)

pibanti rudhiraṃ tasya nāgā iva purāmṛtam ||

32.1३२.१

मालिनं विमुखं कृत्वा मालिमौलिं हरिर् बलात् । (३२।१)

mālinaṃ vimukhaṃ kṛtvā mālimauliṃ harir balāt |

32.2३२.२

रथं च सध्वजं चापं वाजिनश्च न्यपातयत् ॥ (३२।२)

rathaṃ ca sadhvajaṃ cāpaṃ vājinaśca nyapātayat ||

33.1३३.१

विरथस्तु गदां गृह्य माली नक्तंचरोत्तमः । (३३।१)

virathastu gadāṃ gṛhya mālī naktaṃcarottamaḥ |

33.2३३.२

आपुप्लुवे गदापाणिर् गिर्यग्राद् इव केसरी ॥ (३३।२)

āpupluve gadāpāṇir giryagrād iva kesarī ||

34.1३४.१

स तया गरुडं संख्ये ईशानम् इव चान्तकः । (३४।१)

sa tayā garuḍaṃ saṃkhye īśānam iva cāntakaḥ |

34.2३४.२

ललाटदेशे ऽभ्यहनद् वज्रेणेन्द्रो यथाचलम् ॥ (३४।२)

lalāṭadeśe 'bhyahanad vajreṇendro yathācalam ||

35.1३५.१

गदयाभिहतस्तेन मालिना गरुडो भृशम् । (३५।१)

gadayābhihatastena mālinā garuḍo bhṛśam |

35.2३५.२

रणात् पराङ्मुखं देवं कृतवान् वेदनातुरः ॥ (३५।२)

raṇāt parāṅmukhaṃ devaṃ kṛtavān vedanāturaḥ ||

36.1३६.१

पराङ्मुखे कृते देवे मालिना गरुडेन वै । (३६।१)

parāṅmukhe kṛte deve mālinā garuḍena vai |

36.2३६.२

उदतिष्ठन्महानादो रक्षसाम् अभिनर्दताम् ॥ (३६।२)

udatiṣṭhanmahānādo rakṣasām abhinardatām ||

37.1३७.१

रक्षसां नदतां नादं श्रुत्वा हरिहयानुजः । (३७।१)

rakṣasāṃ nadatāṃ nādaṃ śrutvā harihayānujaḥ |

37.2३७.२

पराङ्मुखो ऽप्युत्ससर्ज चक्रं मालिजिघांसया ॥ (३७।२)

parāṅmukho 'pyutsasarja cakraṃ mālijighāṃsayā ||

38.1३८.१

तत् सूर्यमण्डलाभासं स्वभासा भासयन्नभः । (३८।१)

tat sūryamaṇḍalābhāsaṃ svabhāsā bhāsayannabhaḥ |

38.2३८.२

कालचक्रनिभं चक्रं मालेः शीर्षम् अपातयत् ॥ (३८।२)

kālacakranibhaṃ cakraṃ māleḥ śīrṣam apātayat ||

39.1३९.१

तच्छिरो राक्षसेन्द्रस्य चक्रोत्कृत्तं विभीषणम् । (३९।१)

tacchiro rākṣasendrasya cakrotkṛttaṃ vibhīṣaṇam |

39.2३९.२

पपात रुधिरोद्गारि पुरा राहुशिरो यथा ॥ (३९।२)

papāta rudhirodgāri purā rāhuśiro yathā ||

40.1४०.१

ततः सुरैः सुसंहृष्टैः सर्वप्राणसमीरितः । (४०।१)

tataḥ suraiḥ susaṃhṛṣṭaiḥ sarvaprāṇasamīritaḥ |

40.2४०.२

सिंहनादरवो मुक्तः साधु देवेति वादिभिः ॥ (४०।२)

siṃhanādaravo muktaḥ sādhu deveti vādibhiḥ ||

41.1४१.१

मालिनं निहतं दृष्ट्वा सुमाली माल्यवान् अपि । (४१।१)

mālinaṃ nihataṃ dṛṣṭvā sumālī mālyavān api |

41.2४१.२

सबलौ शोकसंतप्तौ लङ्कां प्रति विधावितौ ॥ (४१।२)

sabalau śokasaṃtaptau laṅkāṃ prati vidhāvitau ||

42.1४२.१

गरुडस्तु समाश्वस्तः संनिवृत्य महामनाः । (४२।१)

garuḍastu samāśvastaḥ saṃnivṛtya mahāmanāḥ |

42.2४२.२

राक्षसान् द्रावयामास पक्षवातेन कोपितः ॥ (४२।२)

rākṣasān drāvayāmāsa pakṣavātena kopitaḥ ||

43.1४३.१

नारायणो ऽपीषुवराशनीभिर् विदारयामास धनुःप्रमुक्तैः । (४३।१)

nārāyaṇo 'pīṣuvarāśanībhir vidārayāmāsa dhanuḥpramuktaiḥ |

43.2४३.२

नक्तंचरान्मुक्तविधूतकेशान् यथाशनीभिः सतडिन्महेन्द्रः ॥ (४३।२)

naktaṃcarānmuktavidhūtakeśān yathāśanībhiḥ sataḍinmahendraḥ ||

44.1४४.१

भिन्नातपत्रं पतमानशस्त्रं शरैर् अपध्वस्तविशीर्णदेहम् । (४४।१)

bhinnātapatraṃ patamānaśastraṃ śarair apadhvastaviśīrṇadeham |

44.2४४.२

विनिःसृतान्त्रं भयलोलनेत्रं बलं तद् उन्मत्तनिभं बभूव ॥ (४४।२)

viniḥsṛtāntraṃ bhayalolanetraṃ balaṃ tad unmattanibhaṃ babhūva ||

45.1४५.१

सिंहार्दितानाम् इव कुञ्जराणां निशाचराणां सह कुञ्जराणाम् । (४५।१)

siṃhārditānām iva kuñjarāṇāṃ niśācarāṇāṃ saha kuñjarāṇām |

45.2४५.२

रवाश्च वेगाश्च समं बभूवुः पुराणसिंहेन विमर्दितानाम् ॥ (४५।२)

ravāśca vegāśca samaṃ babhūvuḥ purāṇasiṃhena vimarditānām ||

46.1४६.१

संछाद्यमाना हरिबाणजालैः स्वबाणजालानि समुत्सृजन्तः । (४६।१)

saṃchādyamānā haribāṇajālaiḥ svabāṇajālāni samutsṛjantaḥ |

46.2४६.२

धावन्ति नक्तंचरकालमेघा वायुप्रणुन्ना इव कालमेघाः ॥ (४६।२)

dhāvanti naktaṃcarakālameghā vāyupraṇunnā iva kālameghāḥ ||

47.1४७.१

चक्रप्रहारैर् विनिकृत्तशीर्षाः संचूर्णिताङ्गाश्च गदाप्रहारैः । (४७।१)

cakraprahārair vinikṛttaśīrṣāḥ saṃcūrṇitāṅgāśca gadāprahāraiḥ |

47.2४७.२

असिप्रहारैर् बहुधा विभक्ताः पतन्ति शैला इव राक्षसेन्द्राः ॥ (४७।२)

asiprahārair bahudhā vibhaktāḥ patanti śailā iva rākṣasendrāḥ ||

48.1४८.१

चक्रकृत्तास्यकमला गदासंचूर्णितोरसः । (४८।१)

cakrakṛttāsyakamalā gadāsaṃcūrṇitorasaḥ |

48.2४८.२

लाङ्गलग्लपितग्रीवा मुसलैर् भिन्नमस्तकाः ॥ (४८।२)

lāṅgalaglapitagrīvā musalair bhinnamastakāḥ ||

49.1४९.१

केचिच्चैवासिना छिन्नास्तथान्ये शरताडिताः । (४९।१)

keciccaivāsinā chinnāstathānye śaratāḍitāḥ |

49.2४९.२

निपेतुर् अम्बरात् तूर्णं राक्षसाः सागराम्भसि ॥ (४९।२)

nipetur ambarāt tūrṇaṃ rākṣasāḥ sāgarāmbhasi ||

50.1५०.१

तदाम्बरं विगलितहारकुण्डलैर् निशाचरैर् नीलबलाहकोपमैः । (५०।१)

tadāmbaraṃ vigalitahārakuṇḍalair niśācarair nīlabalāhakopamaiḥ |

50.2५०.२

निपात्यमानैर् ददृशे निरन्तरं निपात्यमानैर् इव नीलपर्वतैः ॥ (५०।२)

nipātyamānair dadṛśe nirantaraṃ nipātyamānair iva nīlaparvataiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 7

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit