रामायणRāmāyaṇa

Rām, 5, 39

363 of 606 · 34 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

स च वाग्भिः प्रशस्ताभिर् गमिष्यन् पूजितस्तया । (१।१)

sa ca vāgbhiḥ praśastābhir gamiṣyan pūjitastayā |

1.2१.२

तस्माद् देशाद् अपक्रम्य चिन्तयामास वानरः ॥ (१।२)

tasmād deśād apakramya cintayāmāsa vānaraḥ ||

2.1२.१

अल्पशेषम् इदं कार्यं दृष्टेयम् असितेक्षणा । (२।१)

alpaśeṣam idaṃ kāryaṃ dṛṣṭeyam asitekṣaṇā |

2.2२.२

त्रीन् उपायान् अतिक्रम्य चतुर्थ इह दृश्यते ॥ (२।२)

trīn upāyān atikramya caturtha iha dṛśyate ||

3.1३.१

न साम रक्षःसु गुणाय कल्पते न दानम् अर्थोपचितेषु वर्तते । (३।१)

na sāma rakṣaḥsu guṇāya kalpate na dānam arthopaciteṣu vartate |

3.2३.२

न भेदसाध्या बलदर्पिता जनाः पराक्रमस्त्वेष ममेह रोचते ॥ (३।२)

na bhedasādhyā baladarpitā janāḥ parākramastveṣa mameha rocate ||

4.1४.१

न चास्य कार्यस्य पराक्रमाद् ऋते विनिश्चयः कश्चिद् इहोपपद्यते । (४।१)

na cāsya kāryasya parākramād ṛte viniścayaḥ kaścid ihopapadyate |

4.2४.२

हृतप्रवीरास्तु रणे हि राक्षसाः कथंचिद् ईयुर् यद् इहाद्य मार्दवम् ॥ (४।२)

hṛtapravīrāstu raṇe hi rākṣasāḥ kathaṃcid īyur yad ihādya mārdavam ||

5.1५.१

कार्ये कर्मणि निर्दिष्टो यो बहून्यपि साधयेत् । (५।१)

kārye karmaṇi nirdiṣṭo yo bahūnyapi sādhayet |

5.2५.२

पूर्वकार्यविरोधेन स कार्यं कर्तुम् अर्हति ॥ (५।२)

pūrvakāryavirodhena sa kāryaṃ kartum arhati ||

6.1६.१

न ह्येकः साधको हेतुः स्वल्पस्यापीह कर्मणः । (६।१)

na hyekaḥ sādhako hetuḥ svalpasyāpīha karmaṇaḥ |

6.2६.२

यो ह्यर्थं बहुधा वेद स समर्थो ऽर्थसाधने ॥ (६।२)

yo hyarthaṃ bahudhā veda sa samartho 'rthasādhane ||

7.1७.१

इहैव तावत् कृतनिश्चयो ह्यहं यदि व्रजेयं प्लवगेश्वरालयम् । (७।१)

ihaiva tāvat kṛtaniścayo hyahaṃ yadi vrajeyaṃ plavageśvarālayam |

7.2७.२

परात्मसम्मर्दविशेषतत्त्ववित् ततः कृतं स्यान्मम भर्तृशासनम् ॥ (७।२)

parātmasammardaviśeṣatattvavit tataḥ kṛtaṃ syānmama bhartṛśāsanam ||

8.1८.१

कथं नु खल्वद्य भवेत् सुखागतं प्रसह्य युद्धं मम राक्षसैः । (८।१)

kathaṃ nu khalvadya bhavet sukhāgataṃ prasahya yuddhaṃ mama rākṣasaiḥ |

8.2८.२

तथैव खल्वात्मबलं च सारवत् समानयेन्मां च रणे दशाननः ॥ (८।२)

tathaiva khalvātmabalaṃ ca sāravat samānayenmāṃ ca raṇe daśānanaḥ ||

9.1९.१

इदम् अस्य नृशंसस्य नन्दनोपमम् उत्तमम् । (९।१)

idam asya nṛśaṃsasya nandanopamam uttamam |

9.2९.२

वनं नेत्रमनःकान्तं नानाद्रुमलतायुतम् ॥ (९।२)

vanaṃ netramanaḥkāntaṃ nānādrumalatāyutam ||

10.1१०.१

इदं विध्वंसयिष्यामि शुष्कं वनम् इवानलः । (१०।१)

idaṃ vidhvaṃsayiṣyāmi śuṣkaṃ vanam ivānalaḥ |

10.2१०.२

अस्मिन् भग्ने ततः कोपं करिष्यति स रावणः ॥ (१०।२)

asmin bhagne tataḥ kopaṃ kariṣyati sa rāvaṇaḥ ||

11.1११.१

ततो महत् साश्वमहारथद्विपं बलं समानेष्यति राक्षसाधिपः । (११।१)

tato mahat sāśvamahārathadvipaṃ balaṃ samāneṣyati rākṣasādhipaḥ |

11.2११.२

त्रिशूलकालायसपट्टिशायुधं ततो महद् युद्धम् इदं भविष्यति ॥ (११।२)

triśūlakālāyasapaṭṭiśāyudhaṃ tato mahad yuddham idaṃ bhaviṣyati ||

12.1१२.१

अहं तु तैः संयति चण्डविक्रमैः समेत्य रक्षोभिर् असंगविक्रमः । (१२।१)

ahaṃ tu taiḥ saṃyati caṇḍavikramaiḥ sametya rakṣobhir asaṃgavikramaḥ |

12.2१२.२

निहत्य तद् रावणचोदितं बलं सुखं गमिष्यामि कपीश्वरालयम् ॥ (१२।२)

nihatya tad rāvaṇacoditaṃ balaṃ sukhaṃ gamiṣyāmi kapīśvarālayam ||

13.1१३.१

ततो मारुतवत् क्रुद्धो मारुतिर् भीमविक्रमः । (१३।१)

tato mārutavat kruddho mārutir bhīmavikramaḥ |

13.2१३.२

ऊरुवेगेन महता द्रुमान् क्षेप्तुम् अथारभत् ॥ (१३।२)

ūruvegena mahatā drumān kṣeptum athārabhat ||

14.1१४.१

ततस्तद्धनुमान् वीरो बभञ्ज प्रमदावनम् । (१४।१)

tatastaddhanumān vīro babhañja pramadāvanam |

14.2१४.२

मत्तद्विजसमाघुष्टं नानाद्रुमलतायुतम् ॥ (१४।२)

mattadvijasamāghuṣṭaṃ nānādrumalatāyutam ||

15.1१५.१

तद् वनं मथितैर् वृक्षैर् भिन्नैश्च सलिलाशयैः । (१५।१)

tad vanaṃ mathitair vṛkṣair bhinnaiśca salilāśayaiḥ |

15.2१५.२

चूर्णितैः पर्वताग्रैश्च बभूवाप्रियदर्शनम् ॥ (१५।२)

cūrṇitaiḥ parvatāgraiśca babhūvāpriyadarśanam ||

16.1१६.१

लतागृहैश्चित्रगृहैश्च नाशितैर् महोरगैर् व्यालमृगैश्च निर्धुतैः । (१६।१)

latāgṛhaiścitragṛhaiśca nāśitair mahoragair vyālamṛgaiśca nirdhutaiḥ |

16.2१६.२

शिलागृहैर् उन्मथितैस्तथा गृहैः प्रनष्टरूपं तद् अभून्महद् वनम् ॥ (१६।२)

śilāgṛhair unmathitaistathā gṛhaiḥ pranaṣṭarūpaṃ tad abhūnmahad vanam ||

17.1१७.१

स तस्य कृत्वार्थपतेर् महाकपिर् महद् व्यलीकं मनसो महात्मनः । (१७।१)

sa tasya kṛtvārthapater mahākapir mahad vyalīkaṃ manaso mahātmanaḥ |

17.2१७.२

युयुत्सुर् एको बहुभिर् महाबलैः श्रिया ज्वलंस्तोरणम् आश्रितः कपिः ॥ (१७।२)

yuyutsur eko bahubhir mahābalaiḥ śriyā jvalaṃstoraṇam āśritaḥ kapiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 5, 39

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit