कस्यचित् त्वथ कालस्य सुमाली नाम राक्षसः । (१।१)

रसातलान्मर्त्यलोकं सर्वं वै विचचार ह ॥ (१।२)

नीलजीमूतसंकाशस्तप्तकाञ्चनकुण्डलः । (२।१)

कन्यां दुहितरं गृह्य विना पद्मम् इव श्रियम् । (२।२)

अथापश्यत् स गच्छन्तं पुष्पकेण धनेश्वरम् ॥ (२।३)

तं दृष्ट्वामरसंकाशं गच्छन्तं पावकोपमम् । (३।१)

अथाब्रवीत् सुतां रक्षः कैकसीं नाम नामतः ॥ (३।२)

पुत्रि प्रदानकालो ऽयं यौवनं ते ऽतिवर्तते । (४।१)

त्वत्कृते च वयं सर्वे यन्त्रिता धर्मबुद्धयः ॥ (४।२)

त्वं हि सर्वगुणोपेता श्रीः सपद्मेव पुत्रिके । (५।१)

प्रत्याख्यानाच्च भीतैस्त्वं न वरैः प्रतिगृह्यसे ॥ (५।२)

कन्यापितृत्वं दुःखं हि सर्वेषां मानकाङ्क्षिणाम् । (६।१)

न ज्ञायते च कः कन्यां वरयेद् इति पुत्रिके ॥ (६।२)

मातुः कुलं पितृकुलं यत्र चैव प्रदीयते । (७।१)

कुलत्रयं सदा कन्या संशये स्थाप्य तिष्ठति ॥ (७।२)

सा त्वं मुनिवरश्रेष्ठं प्रजापतिकुलोद्भवम् । (८।१)

गच्छ विश्रवसं पुत्रि पौलस्त्यं वरय स्वयम् ॥ (८।२)

ईदृशास्ते भविष्यन्ति पुत्राः पुत्रि न संशयः । (९।१)

तेजसा भास्करसमा यादृशो ऽयं धनेश्वरः ॥ (९।२)

एतस्मिन्न् अन्तरे राम पुलस्त्यतनयो द्विजः । (१०।१)

अग्निहोत्रम् उपातिष्ठच्चतुर्थ इव पावकः ॥ (१०।२)

सा तु तां दारुणां वेलाम् अचिन्त्य पितृगौरवात् । (११।१)

उपसृत्याग्रतस्तस्य चरणाधोमुखी स्थिता ॥ (११।२)

स तु तां वीक्ष्य सुश्रोणीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् । (१२।१)

अब्रवीत् परमोदारो दीप्यमान इवौजसा ॥ (१२।२)

भद्रे कस्यासि दुहिता कुतो वा त्वम् इहागता । (१३।१)

किं कार्यं कस्य वा हेतोस्तत्त्वतो ब्रूहि शोभने ॥ (१३।२)

एवम् उक्ता तु सा कन्या कृताञ्जलिर् अथाब्रवीत् । (१४।१)

आत्मप्रभावेन मुने ज्ञातुम् अर्हसि मे मतम् ॥ (१४।२)

किं तु विद्धि हि मां ब्रह्मञ्शासनात् पितुर् आगताम् । (१५।१)

कैकसी नाम नाम्नाहं शेषं त्वं ज्ञातुम् अर्हसि ॥ (१५।२)

स तु गत्वा मुनिर् ध्यानं वाक्यम् एतद् उवाच ह । (१६।१)

विज्ञातं ते मया भद्रे कारणं यन्मनोगतम् ॥ (१६।२)

दारुणायां तु वेलायां यस्मात् त्वं माम् उपस्थिता । (१७।१)

शृणु तस्मात् सुतान् भद्रे यादृशाञ्जनयिष्यसि ॥ (१७।२)

दारुणान् दारुणाकारान् दारुणाभिजनप्रियान् । (१८।१)

प्रसविष्यसि सुश्रोणि राक्षसान् क्रूरकर्मणः ॥ (१८।२)

सा तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रणिपत्याब्रवीद् वचः । (१९।१)

भगवन्नेदृशाः पुत्रास्त्वत्तो ऽर्हा ब्रह्मयोनितः ॥ (१९।२)

अथाब्रवीन्मुनिस्तत्र पश्चिमो यस्तवात्मजः । (२०।१)

मम वंशानुरूपश्च धर्मात्मा च भविष्यति ॥ (२०।२)

एवम् उक्ता तु सा कन्या राम कालेन केनचित् । (२१।१)

जनयामास बीभत्सं रक्षोरूपं सुदारुणम् ॥ (२१।२)

दशशीर्षं महादंष्ट्रं नीलाञ्जनचयोपमम् । (२२।१)

ताम्रौष्ठं विंशतिभुजं महास्यं दीप्तमूर्धजम् ॥ (२२।२)

जातमात्रे ततस्तस्मिन् सज्वालकवलाः शिवाः । (२३।१)

क्रव्यादाश्चापसव्यानि मण्डलानि प्रचक्रिरे ॥ (२३।२)

ववर्ष रुधिरं देवो मेघाश्च खरनिस्वनाः । (२४।१)

प्रबभौ न च खे सूर्यो महोल्काश्चापतन् भुवि ॥ (२४।२)

अथ नामाकरोत् तस्य पितामहसमः पिता । (२५।१)

दशशीर्षः प्रसूतो ऽयं दशग्रीवो भविष्यति ॥ (२५।२)

तस्य त्वनन्तरं जातः कुम्भकर्णो महाबलः । (२६।१)

प्रमाणाद् यस्य विपुलं प्रमाणं नेह विद्यते ॥ (२६।२)

ततः शूर्पणखा नाम संजज्ञे विकृतानना । (२७।१)

विभीषणश्च धर्मात्मा कैकस्याः पश्चिमः सुतः ॥ (२७।२)

ते तु तत्र महारण्ये ववृधुः सुमहौजसः । (२८।१)

तेषां क्रूरो दशग्रीवो लोकोद्वेगकरो ऽभवत् ॥ (२८।२)

कुम्भकर्णः प्रमत्तस्तु महर्षीन् धर्मसंश्रितान् । (२९।१)

त्रैलोक्यं त्रासयन् दुष्टो भक्षयन् विचचार ह ॥ (२९।२)

विभीषणस्तु धर्मात्मा नित्यं धर्मपथे स्थितः । (३०।१)

स्वाध्यायनियताहार उवास नियतेन्द्रियः ॥ (३०।२)

अथ वित्तेश्वरो देवस्तत्र कालेन केनचित् । (३१।१)

आगच्छत् पितरं द्रष्टुं पुष्पकेण महौजसं ॥ (३१।२)

तं दृष्ट्वा कैकसी तत्र ज्वलन्तम् इव तेजसा । (३२।१)

आस्थाय राक्षसीं बुद्धिं दशग्रीवम् उवाच ह ॥ (३२।२)

पुत्र वैश्रवणं पश्य भ्रातरं तेजसा वृतम् । (३३।१)

भ्रातृभावे समे चापि पश्यात्मानं त्वम् ईदृशम् ॥ (३३।२)

दशग्रीव तथा यत्नं कुरुष्वामितविक्रम । (३४।१)

यथा भवसि मे पुत्र शीघ्रं वैश्रवणोपमः ॥ (३४।२)

मातुस्तद् वचनं श्रुत्वा दशग्रीवः प्रतापवान् । (३५।१)

अमर्षम् अतुलं लेभे प्रतिज्ञां चाकरोत् तदा ॥ (३५।२)

सत्यं ते प्रतिजानामि तुल्यो भ्रात्राधिको ऽपि वा । (३६।१)

भविष्याम्यचिरान्मातः संतापं त्यज हृद्गतम् ॥ (३६।२)

ततः क्रोधेन तेनैव दशग्रीवः सहानुजः । (३७।१)

प्राप्स्यामि तपसा कामम् इति कृत्वाध्यवस्य च । (३७।२)

आगच्छद् आत्मसिद्ध्यर्थं गोकर्णस्याश्रमं शुभम् ॥ (३७।३)