रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 43

549 of 606 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

विसृज्य तु सुहृद्वर्गं बुद्ध्या निश्चित्य राघवः । (१।१)

visṛjya tu suhṛdvargaṃ buddhyā niścitya rāghavaḥ |

1.2१.२

समीपे द्वाःस्थम् आसीनम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

samīpe dvāḥstham āsīnam idaṃ vacanam abravīt ||

2.1२.१

शीघ्रम् आनय सौमित्रिं लक्ष्मणं शुभलक्षणम् । (२।१)

śīghram ānaya saumitriṃ lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam |

2.2२.२

भरतं च महाबाहुं शत्रुघ्नं चापराजितम् ॥ (२।२)

bharataṃ ca mahābāhuṃ śatrughnaṃ cāparājitam ||

3.1३.१

रामस्य भाषितं श्रुत्वा द्वाःस्थो मूर्ध्नि कृताञ्जलिः । (३।१)

rāmasya bhāṣitaṃ śrutvā dvāḥstho mūrdhni kṛtāñjaliḥ |

3.2३.२

लक्ष्मणस्य गृहं गत्वा प्रविवेशानिवारितः ॥ (३।२)

lakṣmaṇasya gṛhaṃ gatvā praviveśānivāritaḥ ||

4.1४.१

उवाच च तदा वाक्यं वर्धयित्वा कृताञ्जलिः । (४।१)

uvāca ca tadā vākyaṃ vardhayitvā kṛtāñjaliḥ |

4.2४.२

द्रष्टुम् इच्छसि राजा त्वां गम्यतां तत्र माचिरम् ॥ (४।२)

draṣṭum icchasi rājā tvāṃ gamyatāṃ tatra māciram ||

5.1५.१

बाढम् इत्येव सौमित्रिः श्रुत्वा राघवशासनम् । (५।१)

bāḍham ityeva saumitriḥ śrutvā rāghavaśāsanam |

5.2५.२

प्राद्रवद् रथम् आरुह्य राघवस्य निवेशनम् ॥ (५।२)

prādravad ratham āruhya rāghavasya niveśanam ||

6.1६.१

प्रयान्तं लक्ष्मणं दृष्ट्वा द्वाःस्थो भरतम् अन्तिकात् । (६।१)

prayāntaṃ lakṣmaṇaṃ dṛṣṭvā dvāḥstho bharatam antikāt |

6.2६.२

उवाच प्राञ्जलिर् वाक्यं राजा त्वां द्रष्टुम् इच्छति ॥ (६।२)

uvāca prāñjalir vākyaṃ rājā tvāṃ draṣṭum icchati ||

7.1७.१

भरतस्तु वचः श्रुत्वा द्वाःस्थाद् रामसमीरितम् । (७।१)

bharatastu vacaḥ śrutvā dvāḥsthād rāmasamīritam |

7.2७.२

उत्पपातासनात् तूर्णं पद्भ्याम् एव ततो ऽगमत् ॥ (७।२)

utpapātāsanāt tūrṇaṃ padbhyām eva tato 'gamat ||

8.1८.१

दृष्ट्वा प्रयान्तं भरतं त्वरमाणः कृताञ्जलिः । (८।१)

dṛṣṭvā prayāntaṃ bharataṃ tvaramāṇaḥ kṛtāñjaliḥ |

8.2८.२

शत्रुघ्नभवनं गत्वा ततो वाक्यं जगाद ह ॥ (८।२)

śatrughnabhavanaṃ gatvā tato vākyaṃ jagāda ha ||

9.1९.१

एह्यागच्छ रघुश्रेष्ठ राजा त्वां द्रष्टुम् इच्छति । (९।१)

ehyāgaccha raghuśreṣṭha rājā tvāṃ draṣṭum icchati |

9.2९.२

गतो हि लक्ष्मणः पूर्वं भरतश्च महायशाः ॥ (९।२)

gato hi lakṣmaṇaḥ pūrvaṃ bharataśca mahāyaśāḥ ||

10.1१०.१

श्रुत्वा तु वचनं तस्य शत्रुघ्नो रामशासनम् । (१०।१)

śrutvā tu vacanaṃ tasya śatrughno rāmaśāsanam |

10.2१०.२

शिरसा वन्द्य धरणीं प्रययौ यत्र राघवः ॥ (१०।२)

śirasā vandya dharaṇīṃ prayayau yatra rāghavaḥ ||

11.1११.१

कुमारान् आगताञ्श्रुत्वा चिन्ताव्याकुलितेन्द्रियः । (११।१)

kumārān āgatāñśrutvā cintāvyākulitendriyaḥ |

11.2११.२

अवाक्शिरा दीनमना द्वाःस्थं वचनम् अब्रवीत् ॥ (११।२)

avākśirā dīnamanā dvāḥsthaṃ vacanam abravīt ||

12.1१२.१

प्रवेशय कुमारांस्त्वं मत्समीपं त्वरान्वितः । (१२।१)

praveśaya kumārāṃstvaṃ matsamīpaṃ tvarānvitaḥ |

12.2१२.२

एतेषु जीवितं मह्यम् एते प्राणा बहिश्चराः ॥ (१२।२)

eteṣu jīvitaṃ mahyam ete prāṇā bahiścarāḥ ||

13.1१३.१

आज्ञप्तास्तु नरेन्द्रेण कुमाराः शुक्लवाससः । (१३।१)

ājñaptāstu narendreṇa kumārāḥ śuklavāsasaḥ |

13.2१३.२

प्रह्वाः प्राञ्जलयो भूत्वा विविशुस्ते समाहिताः ॥ (१३।२)

prahvāḥ prāñjalayo bhūtvā viviśuste samāhitāḥ ||

14.1१४.१

ते तु दृष्ट्वा मुखं तस्य सग्रहं शशिनं यथा । (१४।१)

te tu dṛṣṭvā mukhaṃ tasya sagrahaṃ śaśinaṃ yathā |

14.2१४.२

संध्यागतम् इवादित्यं प्रभया परिवर्जितम् ॥ (१४।२)

saṃdhyāgatam ivādityaṃ prabhayā parivarjitam ||

15.1१५.१

बाष्पपूर्णे च नयने दृष्ट्वा रामस्य धीमतः । (१५।१)

bāṣpapūrṇe ca nayane dṛṣṭvā rāmasya dhīmataḥ |

15.2१५.२

हतशोभं यथा पद्मं मुखं वीक्ष्य च तस्य ते ॥ (१५।२)

hataśobhaṃ yathā padmaṃ mukhaṃ vīkṣya ca tasya te ||

16.1१६.१

ततो ऽभिवाद्य त्वरिताः पादौ रामस्य मूर्धभिः । (१६।१)

tato 'bhivādya tvaritāḥ pādau rāmasya mūrdhabhiḥ |

16.2१६.२

तस्थुः समाहिताः सर्वे रामश्चाश्रूण्यवर्तयत् ॥ (१६।२)

tasthuḥ samāhitāḥ sarve rāmaścāśrūṇyavartayat ||

17.1१७.१

तान् परिष्वज्य बाहुभ्याम् उत्थाप्य च महाभुजः । (१७।१)

tān pariṣvajya bāhubhyām utthāpya ca mahābhujaḥ |

17.2१७.२

आसनेष्वाध्वम् इत्युक्त्वा ततो वाक्यं जगाद ह ॥ (१७।२)

āsaneṣvādhvam ityuktvā tato vākyaṃ jagāda ha ||

18.1१८.१

भवन्तो मम सर्वस्वं भवन्तो मम जीवितम् । (१८।१)

bhavanto mama sarvasvaṃ bhavanto mama jīvitam |

18.2१८.२

भवद्भिश्च कृतं राज्यं पालयामि नरेश्वराः ॥ (१८।२)

bhavadbhiśca kṛtaṃ rājyaṃ pālayāmi nareśvarāḥ ||

19.1१९.१

भवन्तः कृतशास्त्रार्था बुद्धौ च परिनिष्ठिताः । (१९।१)

bhavantaḥ kṛtaśāstrārthā buddhau ca pariniṣṭhitāḥ |

19.2१९.२

सम्भूय च मदर्थो ऽयम् अन्वेष्टव्यो नरेश्वराः ॥ (१९।२)

sambhūya ca madartho 'yam anveṣṭavyo nareśvarāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 43

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit