Rām, 7, 77
Select a line for its word-by-word analysis.
ब्रह्महत्यावृतः शक्रः संज्ञां लेभे न वृत्रहा ॥ (२।२)
brahmahatyāvṛtaḥ śakraḥ saṃjñāṃ lebhe na vṛtrahā ||
सो ऽन्तम् आश्रित्य लोकानां नष्टसंज्ञो विचेतनः । (३।१)
so 'ntam āśritya lokānāṃ naṣṭasaṃjño vicetanaḥ |
भूमिश्च ध्वस्तसंकाशा निःस्नेहा शुष्ककानना ॥ (४।२)
bhūmiśca dhvastasaṃkāśā niḥsnehā śuṣkakānanā ||
संक्षोभश्चैव सत्त्वानाम् अनावृष्टिकृतो ऽभवत् ॥ (५।२)
saṃkṣobhaścaiva sattvānām anāvṛṣṭikṛto 'bhavat ||
क्षीयमाणे तु लोके ऽस्मिन् संभ्रान्तमनसः सुराः । (६।१)
kṣīyamāṇe tu loke 'smin saṃbhrāntamanasaḥ surāḥ |
यद् उक्तं विष्णुना पूर्वं तं यज्ञं समुपानयन् ॥ (६।२)
yad uktaṃ viṣṇunā pūrvaṃ taṃ yajñaṃ samupānayan ||
ततः सर्वे सुरगणाः सोपाध्यायाः सहर्षिभिः । (७।१)
tataḥ sarve suragaṇāḥ sopādhyāyāḥ saharṣibhiḥ |
तं देशं सहिता जग्मुर् यत्रेन्द्रो भयमोहितः ॥ (७।२)
taṃ deśaṃ sahitā jagmur yatrendro bhayamohitaḥ ||
ते तु दृष्ट्वा सहस्राक्षं मोहितं ब्रह्महत्यया । (८।१)
te tu dṛṣṭvā sahasrākṣaṃ mohitaṃ brahmahatyayā |
तं पुरस्कृत्य देवेशम् अश्वमेधं प्रचक्रिरे ॥ (८।२)
taṃ puraskṛtya deveśam aśvamedhaṃ pracakrire ||
ततो ऽश्वमेधः सुमहान् महेन्द्रस्य महात्मनः । (९।१)
tato 'śvamedhaḥ sumahān mahendrasya mahātmanaḥ |
ततो यज्ञसमाप्तौ तु ब्रह्महत्या महात्मनः । (१०।१)
tato yajñasamāptau tu brahmahatyā mahātmanaḥ |
अभिगम्याब्रवीद् वाक्यं क्व मे स्थानं विधास्यथ ॥ (१०।२)
abhigamyābravīd vākyaṃ kva me sthānaṃ vidhāsyatha ||
ते ताम् ऊचुस्ततो देवास्तुष्टाः प्रीतिसमन्विताः । (११।१)
te tām ūcustato devāstuṣṭāḥ prītisamanvitāḥ |
देवानां भाषितं श्रुत्वा ब्रह्महत्या महात्मनाम् । (१२।१)
devānāṃ bhāṣitaṃ śrutvā brahmahatyā mahātmanām |
संनिधौ स्थानम् अन्यत्र वरयामास दुर्वसा ॥ (१२।२)
saṃnidhau sthānam anyatra varayāmāsa durvasā ||
द्वितीयेन तु वृक्षेषु सत्यम् एतद् ब्रवीमि वः ॥ (१३।२)
dvitīyena tu vṛkṣeṣu satyam etad bravīmi vaḥ ||
यो ऽयम् अंशस्तृतीयो मे स्त्रीषु यौवनशालिषु । (१४।१)
yo 'yam aṃśastṛtīyo me strīṣu yauvanaśāliṣu |
त्रिरात्रं दर्पपूर्णासु वसिष्ये दर्पघातिनी ॥ (१४।२)
trirātraṃ darpapūrṇāsu vasiṣye darpaghātinī ||
हन्तारो ब्राह्मणान् ये तु प्रेक्षापूर्वम् अदूषकान् । (१५।१)
hantāro brāhmaṇān ye tu prekṣāpūrvam adūṣakān |
तांश्चतुर्थेन भागेन संश्रयिष्ये सुरर्षभाः ॥ (१५।२)
tāṃścaturthena bhāgena saṃśrayiṣye surarṣabhāḥ ||
प्रत्यूचुस्तां ततो देवा यथा वदसि दुर्वसे । (१६।१)
pratyūcustāṃ tato devā yathā vadasi durvase |
तथा भवतु तत् सर्वं साधयस्व यथेप्सितम् ॥ (१६।२)
tathā bhavatu tat sarvaṃ sādhayasva yathepsitam ||
ततः प्रीत्यान्विता देवाः सहस्राक्षं ववन्दिरे । (१७।१)
tataḥ prītyānvitā devāḥ sahasrākṣaṃ vavandire |
प्रशान्तं च जगत् सर्वं सहस्राक्षे प्रतिष्ठिते । (१८।१)
praśāntaṃ ca jagat sarvaṃ sahasrākṣe pratiṣṭhite |
यज्ञं चाद्भुतसंकाशं तदा शक्रो ऽभ्यपूजयत् ॥ (१८।२)
yajñaṃ cādbhutasaṃkāśaṃ tadā śakro 'bhyapūjayat ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.