रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 16

406 of 606 · 59 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सबले सागरं तीर्णे रामे दशरथात्मजे । (१।१)

sabale sāgaraṃ tīrṇe rāme daśarathātmaje |

1.2१.२

अमात्यौ रावणः श्रीमान् अब्रवीच्छुकसारणौ ॥ (१।२)

amātyau rāvaṇaḥ śrīmān abravīcchukasāraṇau ||

2.1२.१

समग्रं सागरं तीर्णं दुस्तरं वानरं बलम् । (२।१)

samagraṃ sāgaraṃ tīrṇaṃ dustaraṃ vānaraṃ balam |

2.2२.२

अभूतपूर्वं रामेण सागरे सेतुबन्धनम् ॥ (२।२)

abhūtapūrvaṃ rāmeṇa sāgare setubandhanam ||

3.1३.१

सागरे सेतुबन्धं तु न श्रद्दध्यां कथंचन । (३।१)

sāgare setubandhaṃ tu na śraddadhyāṃ kathaṃcana |

3.2३.२

अवश्यं चापि संख्येयं तन्मया वानरं बलम् ॥ (३।२)

avaśyaṃ cāpi saṃkhyeyaṃ tanmayā vānaraṃ balam ||

4.1४.१

भवन्तौ वानरं सैन्यं प्रविश्यानुपलक्षितौ । (४।१)

bhavantau vānaraṃ sainyaṃ praviśyānupalakṣitau |

4.2४.२

परिमाणं च वीर्यं च ये च मुख्याः प्लवंगमाः ॥ (४।२)

parimāṇaṃ ca vīryaṃ ca ye ca mukhyāḥ plavaṃgamāḥ ||

5.1५.१

मन्त्रिणो ये च रामस्य सुग्रीवस्य च संमताः । (५।१)

mantriṇo ye ca rāmasya sugrīvasya ca saṃmatāḥ |

5.2५.२

ये पूर्वम् अभिवर्तन्ते ये च शूराः प्लवंगमाः ॥ (५।२)

ye pūrvam abhivartante ye ca śūrāḥ plavaṃgamāḥ ||

6.1६.१

स च सेतुर् यथा बद्धः सागरे सलिलार्णवे । (६।१)

sa ca setur yathā baddhaḥ sāgare salilārṇave |

6.2६.२

निवेशश्च यथा तेषां वानराणां महात्मनाम् ॥ (६।२)

niveśaśca yathā teṣāṃ vānarāṇāṃ mahātmanām ||

7.1७.१

रामस्य व्यवसायं च वीर्यं प्रहरणानि च । (७।१)

rāmasya vyavasāyaṃ ca vīryaṃ praharaṇāni ca |

7.2७.२

लक्ष्मणस्य च वीरस्य तत्त्वतो ज्ञातुम् अर्हथ ॥ (७।२)

lakṣmaṇasya ca vīrasya tattvato jñātum arhatha ||

8.1८.१

कश्च सेनापतिस्तेषां वानराणां महौजसाम् । (८।१)

kaśca senāpatisteṣāṃ vānarāṇāṃ mahaujasām |

8.2८.२

एतज्ज्ञात्वा यथातत्त्वं शीघ्रम् आगन्तुम् अर्हथः ॥ (८।२)

etajjñātvā yathātattvaṃ śīghram āgantum arhathaḥ ||

9.1९.१

इति प्रतिसमादिष्टौ राक्षसौ शुकसारणौ । (९।१)

iti pratisamādiṣṭau rākṣasau śukasāraṇau |

9.2९.२

हरिरूपधरौ वीरौ प्रविष्टौ वानरं बलम् ॥ (९।२)

harirūpadharau vīrau praviṣṭau vānaraṃ balam ||

10.1१०.१

ततस्तद् वानरं सैन्यम् अचिन्त्यं लोमहर्षणम् । (१०।१)

tatastad vānaraṃ sainyam acintyaṃ lomaharṣaṇam |

10.2१०.२

संख्यातुं नाध्यगच्छेतां तदा तौ शुकसारणौ ॥ (१०।२)

saṃkhyātuṃ nādhyagacchetāṃ tadā tau śukasāraṇau ||

11.1११.१

तत् स्थितं पर्वताग्रेषु निर्दरेषु गुहासु च । (११।१)

tat sthitaṃ parvatāgreṣu nirdareṣu guhāsu ca |

11.2११.२

समुद्रस्य च तीरेषु वनेषूपवनेषु च ॥ (११।२)

samudrasya ca tīreṣu vaneṣūpavaneṣu ca ||

12.1१२.१

तरमाणं च तीर्णं च तर्तुकामं च सर्वशः । (१२।१)

taramāṇaṃ ca tīrṇaṃ ca tartukāmaṃ ca sarvaśaḥ |

12.2१२.२

निविष्टं निविशच्चैव भीमनादं महाबलम् ॥ (१२।२)

niviṣṭaṃ niviśaccaiva bhīmanādaṃ mahābalam ||

13.1१३.१

तौ ददर्श महातेजाः प्रच्छन्नौ च विभीषणः । (१३।१)

tau dadarśa mahātejāḥ pracchannau ca vibhīṣaṇaḥ |

13.2१३.२

आचचक्षे ऽथ रामाय गृहीत्वा शुकसारणौ । (१३।२)

ācacakṣe 'tha rāmāya gṛhītvā śukasāraṇau |

13.3१३.३

लङ्कायाः समनुप्राप्तौ चारौ परपुरंजयौ ॥ (१३।३)

laṅkāyāḥ samanuprāptau cārau parapuraṃjayau ||

14.1१४.१

तौ दृष्ट्वा व्यथितौ रामं निराशौ जीविते तदा । (१४।१)

tau dṛṣṭvā vyathitau rāmaṃ nirāśau jīvite tadā |

14.2१४.२

कृताञ्जलिपुटौ भीतौ वचनं चेदम् ऊचतुः ॥ (१४।२)

kṛtāñjalipuṭau bhītau vacanaṃ cedam ūcatuḥ ||

15.1१५.१

आवाम् इहागतौ सौम्य रावणप्रहितावुभौ । (१५।१)

āvām ihāgatau saumya rāvaṇaprahitāvubhau |

15.2१५.२

परिज्ञातुं बलं कृत्स्नं तवेदं रघुनन्दन ॥ (१५।२)

parijñātuṃ balaṃ kṛtsnaṃ tavedaṃ raghunandana ||

16.1१६.१

तयोस्तद् वचनं श्रुत्वा रामो दशरथात्मजः । (१६।१)

tayostad vacanaṃ śrutvā rāmo daśarathātmajaḥ |

16.2१६.२

अब्रवीत् प्रहसन् वाक्यं सर्वभूतहिते रतः ॥ (१६।२)

abravīt prahasan vākyaṃ sarvabhūtahite rataḥ ||

17.1१७.१

यदि दृष्टं बलं कृत्स्नं वयं वा सुसमीक्षिताः । (१७।१)

yadi dṛṣṭaṃ balaṃ kṛtsnaṃ vayaṃ vā susamīkṣitāḥ |

17.2१७.२

यथोक्तं वा कृतं कार्यं छन्दतः प्रतिगम्यताम् ॥ (१७।२)

yathoktaṃ vā kṛtaṃ kāryaṃ chandataḥ pratigamyatām ||

18.1१८.१

प्रविश्य नगरीं लङ्कां भवद्भ्यां धनदानुजः । (१८।१)

praviśya nagarīṃ laṅkāṃ bhavadbhyāṃ dhanadānujaḥ |

18.2१८.२

वक्तव्यो रक्षसां राजा यथोक्तं वचनं मम ॥ (१८।२)

vaktavyo rakṣasāṃ rājā yathoktaṃ vacanaṃ mama ||

19.1१९.१

यद् बलं च समाश्रित्य सीतां मे हृतवान् असि । (१९।१)

yad balaṃ ca samāśritya sītāṃ me hṛtavān asi |

19.2१९.२

तद् दर्शय यथाकामं ससैन्यः सहबान्धवः ॥ (१९।२)

tad darśaya yathākāmaṃ sasainyaḥ sahabāndhavaḥ ||

20.1२०.१

श्वः काले नगरीं लङ्कां सप्राकारां सतोरणाम् । (२०।१)

śvaḥ kāle nagarīṃ laṅkāṃ saprākārāṃ satoraṇām |

20.2२०.२

राक्षसं च बलं पश्य शरैर् विध्वंसितं मया ॥ (२०।२)

rākṣasaṃ ca balaṃ paśya śarair vidhvaṃsitaṃ mayā ||

21.1२१.१

घोरं रोषम् अहं मोक्ष्ये बलं धारय रावण । (२१।१)

ghoraṃ roṣam ahaṃ mokṣye balaṃ dhāraya rāvaṇa |

21.2२१.२

श्वःकाले वज्रवान् वज्रं दानवेष्विव वासवः ॥ (२१।२)

śvaḥkāle vajravān vajraṃ dānaveṣviva vāsavaḥ ||

22.1२२.१

इति प्रतिसमादिष्टौ राक्षसौ शुकसारणौ । (२२।१)

iti pratisamādiṣṭau rākṣasau śukasāraṇau |

22.2२२.२

आगम्य नगरीं लङ्काम् अब्रूतां राक्षसाधिपम् ॥ (२२।२)

āgamya nagarīṃ laṅkām abrūtāṃ rākṣasādhipam ||

23.1२३.१

विभीषणगृहीतौ तु वधार्हौ राक्षसेश्वर । (२३।१)

vibhīṣaṇagṛhītau tu vadhārhau rākṣaseśvara |

23.2२३.२

दृष्ट्वा धर्मात्मना मुक्तौ रामेणामिततेजसा ॥ (२३।२)

dṛṣṭvā dharmātmanā muktau rāmeṇāmitatejasā ||

24.1२४.१

एकस्थानगता यत्र चत्वारः पुरुषर्षभाः । (२४।१)

ekasthānagatā yatra catvāraḥ puruṣarṣabhāḥ |

24.2२४.२

लोकपालोपमाः शूराः कृतास्त्रा दृढविक्रमाः ॥ (२४।२)

lokapālopamāḥ śūrāḥ kṛtāstrā dṛḍhavikramāḥ ||

25.1२५.१

रामो दाशरथिः श्रीमांल् लक्ष्मणश्च विभीषणः । (२५।१)

rāmo dāśarathiḥ śrīmāṃl lakṣmaṇaśca vibhīṣaṇaḥ |

25.2२५.२

सुग्रीवश्च महातेजा महेन्द्रसमविक्रमः ॥ (२५।२)

sugrīvaśca mahātejā mahendrasamavikramaḥ ||

26.1२६.१

एते शक्ताः पुरीं लङ्कां सप्राकारां सतोरणाम् । (२६।१)

ete śaktāḥ purīṃ laṅkāṃ saprākārāṃ satoraṇām |

26.2२६.२

उत्पाट्य संक्रामयितुं सर्वे तिष्ठन्तु वानराः ॥ (२६।२)

utpāṭya saṃkrāmayituṃ sarve tiṣṭhantu vānarāḥ ||

27.1२७.१

यादृशं तस्य रामस्य रूपं प्रहरणानि च । (२७।१)

yādṛśaṃ tasya rāmasya rūpaṃ praharaṇāni ca |

27.2२७.२

वधिष्यति पुरीं लङ्काम् एकस्तिष्ठन्तु ते त्रयः ॥ (२७।२)

vadhiṣyati purīṃ laṅkām ekastiṣṭhantu te trayaḥ ||

28.1२८.१

रामलक्ष्मणगुप्ता सा सुग्रीवेण च वाहिनी । (२८।१)

rāmalakṣmaṇaguptā sā sugrīveṇa ca vāhinī |

28.2२८.२

बभूव दुर्धर्षतरा सर्वैर् अपि सुरासुरैः ॥ (२८।२)

babhūva durdharṣatarā sarvair api surāsuraiḥ ||

29.1२९.१

प्रहृष्टरूपा ध्वजिनी वनौकसां महात्मनां संप्रति योद्धुम् इच्छताम् । (२९।१)

prahṛṣṭarūpā dhvajinī vanaukasāṃ mahātmanāṃ saṃprati yoddhum icchatām |

29.2२९.२

अलं विरोधेन शमो विधीयतां प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ (२९।२)

alaṃ virodhena śamo vidhīyatāṃ pradīyatāṃ dāśarathāya maithilī ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 16

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit