रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 91

481 of 606 · 60 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तस्य क्रुद्धस्य वदनं दृष्ट्वा रामस्य धीमतः । (१।१)

tasya kruddhasya vadanaṃ dṛṣṭvā rāmasya dhīmataḥ |

1.2१.२

सर्वभूतानि वित्रेषुः प्राकम्पत च मेदिनी ॥ (१।२)

sarvabhūtāni vitreṣuḥ prākampata ca medinī ||

2.1२.१

सिंहशार्दूलवाञ्शैलः संचचालाचलद्रुमः । (२।१)

siṃhaśārdūlavāñśailaḥ saṃcacālācaladrumaḥ |

2.2२.२

बभूव चापि क्षुभितः समुद्रः सरितां पतिः ॥ (२।२)

babhūva cāpi kṣubhitaḥ samudraḥ saritāṃ patiḥ ||

3.1३.१

खगाश्च खरनिर्घोषा गगने परुषस्वनाः । (३।१)

khagāśca kharanirghoṣā gagane paruṣasvanāḥ |

3.2३.२

औत्पातिका विनर्दन्तः समन्तात् परिचक्रमुः ॥ (३।२)

autpātikā vinardantaḥ samantāt paricakramuḥ ||

4.1४.१

रामं दृष्ट्वा सुसंक्रुद्धम् उत्पातांश्च सुदारुणान् । (४।१)

rāmaṃ dṛṣṭvā susaṃkruddham utpātāṃśca sudāruṇān |

4.2४.२

वित्रेषुः सर्वभूतानि रावणस्याविशद् भयम् ॥ (४।२)

vitreṣuḥ sarvabhūtāni rāvaṇasyāviśad bhayam ||

5.1५.१

विमानस्थास्तदा देवा गन्धर्वाश्च महोरगाः । (५।१)

vimānasthāstadā devā gandharvāśca mahoragāḥ |

5.2५.२

ऋषिदानवदैत्याश्च गरुत्मन्तश्च खेचराः ॥ (५।२)

ṛṣidānavadaityāśca garutmantaśca khecarāḥ ||

6.1६.१

ददृशुस्ते तदा युद्धं लोकसंवर्तसंस्थितम् । (६।१)

dadṛśuste tadā yuddhaṃ lokasaṃvartasaṃsthitam |

6.2६.२

नानाप्रहरणैर् भीमैः शूरयोः सम्प्रयुध्यतोः ॥ (६।२)

nānāpraharaṇair bhīmaiḥ śūrayoḥ samprayudhyatoḥ ||

7.1७.१

ऊचुः सुरासुराः सर्वे तदा विग्रहम् आगताः । (७।१)

ūcuḥ surāsurāḥ sarve tadā vigraham āgatāḥ |

7.2७.२

प्रेक्षमाणा महायुद्धं वाक्यं भक्त्या प्रहृष्टवत् ॥ (७।२)

prekṣamāṇā mahāyuddhaṃ vākyaṃ bhaktyā prahṛṣṭavat ||

8.1८.१

दशग्रीवं जयेत्याहुर् असुराः समवस्थिताः । (८।१)

daśagrīvaṃ jayetyāhur asurāḥ samavasthitāḥ |

8.2८.२

देवा रामम् अथोचुस्ते त्वं जयेति पुनः पुनः ॥ (८।२)

devā rāmam athocuste tvaṃ jayeti punaḥ punaḥ ||

9.1९.१

एतस्मिन्न् अन्तरे क्रोधाद् राघवस्य स रावणः । (९।१)

etasminn antare krodhād rāghavasya sa rāvaṇaḥ |

9.2९.२

प्रहर्तुकामो दुष्टात्मा स्पृशन् प्रहरणं महत् ॥ (९।२)

prahartukāmo duṣṭātmā spṛśan praharaṇaṃ mahat ||

10.1१०.१

वज्रसारं महानादं सर्वशत्रुनिबर्हणम् । (१०।१)

vajrasāraṃ mahānādaṃ sarvaśatrunibarhaṇam |

10.2१०.२

शैलशृङ्गनिभैः कूटैश्चितं दृष्टिभयावहम् ॥ (१०।२)

śailaśṛṅganibhaiḥ kūṭaiścitaṃ dṛṣṭibhayāvaham ||

11.1११.१

सधूमम् इव तीक्ष्णाग्रं युगान्ताग्निचयोपमम् । (११।१)

sadhūmam iva tīkṣṇāgraṃ yugāntāgnicayopamam |

11.2११.२

अतिरौद्रम् अनासाद्यं कालेनापि दुरासदम् ॥ (११।२)

atiraudram anāsādyaṃ kālenāpi durāsadam ||

12.1१२.१

त्रासनं सर्वभूतानां दारणं भेदनं तथा । (१२।१)

trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ dāraṇaṃ bhedanaṃ tathā |

12.2१२.२

प्रदीप्त इव रोषेण शूलं जग्राह रावणः ॥ (१२।२)

pradīpta iva roṣeṇa śūlaṃ jagrāha rāvaṇaḥ ||

13.1१३.१

तच्छूलं परमक्रुद्धो मध्ये जग्राह वीर्यवान् । (१३।१)

tacchūlaṃ paramakruddho madhye jagrāha vīryavān |

13.2१३.२

अनेकैः समरे शूरै राक्षसैः परिवारितः ॥ (१३।२)

anekaiḥ samare śūrai rākṣasaiḥ parivāritaḥ ||

14.1१४.१

समुद्यम्य महाकायो ननाद युधि भैरवम् । (१४।१)

samudyamya mahākāyo nanāda yudhi bhairavam |

14.2१४.२

संरक्तनयनो रोषात् स्वसैन्यम् अभिहर्षयन् ॥ (१४।२)

saṃraktanayano roṣāt svasainyam abhiharṣayan ||

15.1१५.१

पृथिवीं चान्तरिक्षं च दिशश्च प्रदिशस्तथा । (१५।१)

pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca diśaśca pradiśastathā |

15.2१५.२

प्राकम्पयत् तदा शब्दो राक्षसेन्द्रस्य दारुणः ॥ (१५।२)

prākampayat tadā śabdo rākṣasendrasya dāruṇaḥ ||

16.1१६.१

अतिनादस्य नादेन तेन तस्य दुरात्मनः । (१६।१)

atinādasya nādena tena tasya durātmanaḥ |

16.2१६.२

सर्वभूतानि वित्रेषुः सागरश्च प्रचुक्षुभे ॥ (१६।२)

sarvabhūtāni vitreṣuḥ sāgaraśca pracukṣubhe ||

17.1१७.१

स गृहीत्वा महावीर्यः शूलं तद् रावणो महत् । (१७।१)

sa gṛhītvā mahāvīryaḥ śūlaṃ tad rāvaṇo mahat |

17.2१७.२

विनद्य सुमहानादं रामं परुषम् अब्रवीत् ॥ (१७।२)

vinadya sumahānādaṃ rāmaṃ paruṣam abravīt ||

18.1१८.१

शूलो ऽयं वज्रसारस्ते राम रोषान्मयोद्यतः । (१८।१)

śūlo 'yaṃ vajrasāraste rāma roṣānmayodyataḥ |

18.2१८.२

तव भ्रातृसहायस्य सद्यः प्राणान् हरिष्यति ॥ (१८।२)

tava bhrātṛsahāyasya sadyaḥ prāṇān hariṣyati ||

19.1१९.१

रक्षसाम् अद्य शूराणां निहतानां चमूमुखे । (१९।१)

rakṣasām adya śūrāṇāṃ nihatānāṃ camūmukhe |

19.2१९.२

त्वां निहत्य रणश्लाघिन् करोमि तरसा समम् ॥ (१९।२)

tvāṃ nihatya raṇaślāghin karomi tarasā samam ||

20.1२०.१

तिष्ठेदानीं निहन्मि त्वाम् एष शूलेन राघव । (२०।१)

tiṣṭhedānīṃ nihanmi tvām eṣa śūlena rāghava |

20.2२०.२

एवम् उक्त्वा स चिक्षेप तच्छूलं राक्षसाधिपः ॥ (२०।२)

evam uktvā sa cikṣepa tacchūlaṃ rākṣasādhipaḥ ||

21.1२१.१

आपतन्तं शरौघेण वारयामास राघवः । (२१।१)

āpatantaṃ śaraugheṇa vārayāmāsa rāghavaḥ |

21.2२१.२

उत्पतन्तं युगान्ताग्निं जलौघैर् इव वासवः ॥ (२१।२)

utpatantaṃ yugāntāgniṃ jalaughair iva vāsavaḥ ||

22.1२२.१

निर्ददाह स तान् बाणान् रामकार्मुकनिःसृतान् । (२२।१)

nirdadāha sa tān bāṇān rāmakārmukaniḥsṛtān |

22.2२२.२

रावणस्य महाशूलः पतंगान् इव पावकः ॥ (२२।२)

rāvaṇasya mahāśūlaḥ pataṃgān iva pāvakaḥ ||

23.1२३.१

तान् दृष्ट्वा भस्मसाद्भूताञ्शूलसंस्पर्शचूर्णितान् । (२३।१)

tān dṛṣṭvā bhasmasādbhūtāñśūlasaṃsparśacūrṇitān |

23.2२३.२

सायकान् अन्तरिक्षस्थान् राघवः क्रोधम् आहरत् ॥ (२३।२)

sāyakān antarikṣasthān rāghavaḥ krodham āharat ||

24.1२४.१

स तां मातलिनानीतां शक्तिं वासवनिर्मिताम् । (२४।१)

sa tāṃ mātalinānītāṃ śaktiṃ vāsavanirmitām |

24.2२४.२

जग्राह परमक्रुद्धो राघवो रघुनन्दनः ॥ (२४।२)

jagrāha paramakruddho rāghavo raghunandanaḥ ||

25.1२५.१

सा तोलिता बलवता शक्तिर् घण्टाकृतस्वना । (२५।१)

sā tolitā balavatā śaktir ghaṇṭākṛtasvanā |

25.2२५.२

नभः प्रज्वालयामास युगान्तोल्केन सप्रभा ॥ (२५।२)

nabhaḥ prajvālayāmāsa yugāntolkena saprabhā ||

26.1२६.१

सा क्षिप्ता राक्षसेन्द्रस्य तस्मिञ् शूले पपात ह । (२६।१)

sā kṣiptā rākṣasendrasya tasmiñ śūle papāta ha |

26.2२६.२

भिन्नः शक्त्या महाञ्शूलो निपपात गतद्युतिः ॥ (२६।२)

bhinnaḥ śaktyā mahāñśūlo nipapāta gatadyutiḥ ||

27.1२७.१

निर्बिभेद ततो बाणैर् हयान् अस्य महाजवान् । (२७।१)

nirbibheda tato bāṇair hayān asya mahājavān |

27.2२७.२

रामस्तीक्ष्णैर् महावेगैर् वज्रकल्पैः शितैः शरैः ॥ (२७।२)

rāmastīkṣṇair mahāvegair vajrakalpaiḥ śitaiḥ śaraiḥ ||

28.1२८.१

निर्बिभेदोरसि तदा रावणं निशितैः शरैः । (२८।१)

nirbibhedorasi tadā rāvaṇaṃ niśitaiḥ śaraiḥ |

28.2२८.२

राघवः परमायत्तो ललाटे पत्रिभिस्त्रिभिः ॥ (२८।२)

rāghavaḥ paramāyatto lalāṭe patribhistribhiḥ ||

29.1२९.१

स शरैर् भिन्नसर्वाङ्गो गात्रप्रस्रुतशोणितः । (२९।१)

sa śarair bhinnasarvāṅgo gātraprasrutaśoṇitaḥ |

29.2२९.२

राक्षसेन्द्रः समूहस्थः फुल्लाशोक इवाबभौ ॥ (२९।२)

rākṣasendraḥ samūhasthaḥ phullāśoka ivābabhau ||

30.1३०.१

स रामबाणैर् अतिविद्धगात्रो निशाचरेन्द्रः क्षतजार्द्रगात्रः । (३०।१)

sa rāmabāṇair atividdhagātro niśācarendraḥ kṣatajārdragātraḥ |

30.2३०.२

जगाम खेदं च समाजमध्ये क्रोधं च चक्रे सुभृशं तदानीम् ॥ (३०।२)

jagāma khedaṃ ca samājamadhye krodhaṃ ca cakre subhṛśaṃ tadānīm ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 91

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit