रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 89

165 of 606 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अथ शैलाद् विनिष्क्रम्य मैथिलीं कोसलेश्वरः । (१।१)

atha śailād viniṣkramya maithilīṃ kosaleśvaraḥ |

1.2१.२

अदर्शयच् छुभजलां रम्यां मन्दाकिनीं नदीम् ॥ (१।२)

adarśayac chubhajalāṃ ramyāṃ mandākinīṃ nadīm ||

2.1२.१

अब्रवीच् च वरारोहां चारुचन्द्रनिभाननाम् । (२।१)

abravīc ca varārohāṃ cārucandranibhānanām |

2.2२.२

विदेहराजस्य सुतां रामो राजीवलोचनः ॥ (२।२)

videharājasya sutāṃ rāmo rājīvalocanaḥ ||

3.1३.१

विचित्रपुलिनां रम्यां हंससारससेविताम् । (३।१)

vicitrapulināṃ ramyāṃ haṃsasārasasevitām |

3.2३.२

कुसुमैर् उपसंपन्नां पश्य मन्दाकिनीं नदीम् ॥ (३।२)

kusumair upasaṃpannāṃ paśya mandākinīṃ nadīm ||

4.1४.१

नानाविधैस् तीररुहैर् वृतां पुष्पफलद्रुमैः । (४।१)

nānāvidhais tīraruhair vṛtāṃ puṣpaphaladrumaiḥ |

4.2४.२

राजन्तीं राजराजस्य नलिनीम् इव सर्वतः ॥ (४।२)

rājantīṃ rājarājasya nalinīm iva sarvataḥ ||

5.1५.१

मृगयूथनिपीतानि कलुषाम्भांसि साम्प्रतम् । (५।१)

mṛgayūthanipītāni kaluṣāmbhāṃsi sāmpratam |

5.2५.२

तीर्थानि रमणीयानि रतिं संजनयन्ति मे ॥ (५।२)

tīrthāni ramaṇīyāni ratiṃ saṃjanayanti me ||

6.1६.१

जटाजिनधराः काले वल्कलोत्तरवाससः । (६।१)

jaṭājinadharāḥ kāle valkalottaravāsasaḥ |

6.2६.२

ऋषयस् त्व् अवगाहन्ते नदीं मन्दाकिनीं प्रिये ॥ (६।२)

ṛṣayas tv avagāhante nadīṃ mandākinīṃ priye ||

7.1७.१

आदित्यम् उपतिष्ठन्ते नियमाद् ऊर्ध्वबाहवः । (७।१)

ādityam upatiṣṭhante niyamād ūrdhvabāhavaḥ |

7.2७.२

एते ऽपरे विशालाक्षि मुनयः संशितव्रताः ॥ (७।२)

ete 'pare viśālākṣi munayaḥ saṃśitavratāḥ ||

8.1८.१

मारुतोद्धूतशिखरैः प्रनृत्त इव पर्वतः । (८।१)

mārutoddhūtaśikharaiḥ pranṛtta iva parvataḥ |

8.2८.२

पादपैः पत्त्रपुष्पाणि सृजद्भिर् अभितो नदीम् ॥ (८।२)

pādapaiḥ pattrapuṣpāṇi sṛjadbhir abhito nadīm ||

9.1९.१

कच्चिन् मणिनिकाशोदां कच्चित् पुलिनशालिनीम् । (९।१)

kaccin maṇinikāśodāṃ kaccit pulinaśālinīm |

9.2९.२

कच्चित् सिद्धजनाकीर्णां पश्य मन्दाकिनीं नदीम् ॥ (९।२)

kaccit siddhajanākīrṇāṃ paśya mandākinīṃ nadīm ||

10.1१०.१

निर्धूतान् वायुना पश्य विततान् पुष्पसंचयान् । (१०।१)

nirdhūtān vāyunā paśya vitatān puṣpasaṃcayān |

10.2१०.२

पोप्लूयमानान् अपरान् पश्य त्वं जलमध्यगान् ॥ (१०।२)

poplūyamānān aparān paśya tvaṃ jalamadhyagān ||

11.1११.१

तांश् चातिवल्गुवचसो रथाङ्गाह्वयना द्विजाः । (११।१)

tāṃś cātivalguvacaso rathāṅgāhvayanā dvijāḥ |

11.2११.२

अधिरोहन्ति कल्याणि निष्कूजन्तः शुभा गिरः ॥ (११।२)

adhirohanti kalyāṇi niṣkūjantaḥ śubhā giraḥ ||

12.1१२.१

दर्शनं चित्रकूटस्य मन्दाकिन्याश् च शोभने । (१२।१)

darśanaṃ citrakūṭasya mandākinyāś ca śobhane |

12.2१२.२

अधिकं पुरवासाच् च मन्ये च तव दर्शनात् ॥ (१२।२)

adhikaṃ puravāsāc ca manye ca tava darśanāt ||

13.1१३.१

विधूतकलुषैः सिद्धैस् तपोदमशमान्वितैः । (१३।१)

vidhūtakaluṣaiḥ siddhais tapodamaśamānvitaiḥ |

13.2१३.२

नित्यविक्षोभितजलां विगाहस्व मया सह ॥ (१३।२)

nityavikṣobhitajalāṃ vigāhasva mayā saha ||

14.1१४.१

सखीवच् च विगाहस्व सीते मन्दाकिनीम् इमाम् । (१४।१)

sakhīvac ca vigāhasva sīte mandākinīm imām |

14.2१४.२

कमलान्य् अवमज्जन्ती पुष्कराणि च भामिनि ॥ (१४।२)

kamalāny avamajjantī puṣkarāṇi ca bhāmini ||

15.1१५.१

त्वं पौरजनवद् व्यालान् अयोध्याम् इव पर्वतम् । (१५।१)

tvaṃ paurajanavad vyālān ayodhyām iva parvatam |

15.2१५.२

मन्यस्व वनिते नित्यं सरयूवद् इमां नदीम् ॥ (१५।२)

manyasva vanite nityaṃ sarayūvad imāṃ nadīm ||

16.1१६.१

लक्ष्मणश् चैव धर्मात्मा मन्निदेशे व्यवस्थितः । (१६।१)

lakṣmaṇaś caiva dharmātmā mannideśe vyavasthitaḥ |

16.2१६.२

त्वं चानुकूला वैदेहि प्रीतिं जनयथो मम ॥ (१६।२)

tvaṃ cānukūlā vaidehi prītiṃ janayatho mama ||

17.1१७.१

उपस्पृशंस् त्रिषवणं मधुमूलफलाशनः । (१७।१)

upaspṛśaṃs triṣavaṇaṃ madhumūlaphalāśanaḥ |

17.2१७.२

नायोध्यायै न राज्याय स्पृहये ऽद्य त्वया सह ॥ (१७।२)

nāyodhyāyai na rājyāya spṛhaye 'dya tvayā saha ||

18.1१८.१

इमां हि रम्यां गजयूथलोलितां निपीततोयां गजसिंहवानरैः । (१८।१)

imāṃ hi ramyāṃ gajayūthalolitāṃ nipītatoyāṃ gajasiṃhavānaraiḥ |

18.2१८.२

सुपुष्पितैः पुष्पधरैर् अलंकृतां न सो ऽस्ति यः स्यान् न गतक्रमः सुखी ॥ (१८।२)

supuṣpitaiḥ puṣpadharair alaṃkṛtāṃ na so 'sti yaḥ syān na gatakramaḥ sukhī ||

19.1१९.१

इतीव रामो बहुसंगतं वचः प्रियासहायः सरितं प्रति ब्रुवन् । (१९।१)

itīva rāmo bahusaṃgataṃ vacaḥ priyāsahāyaḥ saritaṃ prati bruvan |

19.2१९.२

चचार रम्यं नयनाञ्जनप्रभं स चित्रकूटं रघुवंशवर्धनः ॥ (१९।२)

cacāra ramyaṃ nayanāñjanaprabhaṃ sa citrakūṭaṃ raghuvaṃśavardhanaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 89

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit