रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 47

305 of 606 · 45 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सह ताराङ्गदाभ्यां तु गत्वा स हनुमान् कपिः । (१।१)

saha tārāṅgadābhyāṃ tu gatvā sa hanumān kapiḥ |

1.2१.२

सुग्रीवेण यथोद्दिष्टं तं देशम् उपचक्रमे ॥ (१।२)

sugrīveṇa yathoddiṣṭaṃ taṃ deśam upacakrame ||

2.1२.१

स तु दूरम् उपागम्य सर्वैस् तैः कपिसत्तमैः । (२।१)

sa tu dūram upāgamya sarvais taiḥ kapisattamaiḥ |

2.2२.२

विचिनोति स्म विन्ध्यस्य गुहाश् च गहनानि च ॥ (२।२)

vicinoti sma vindhyasya guhāś ca gahanāni ca ||

3.1३.१

पर्वताग्रान् नदीदुर्गान् सरांसि विपुलान् द्रुमान् । (३।१)

parvatāgrān nadīdurgān sarāṃsi vipulān drumān |

3.2३.२

वृक्षषण्डांश् च विविधान् पर्वतान् घनपादपान् ॥ (३।२)

vṛkṣaṣaṇḍāṃś ca vividhān parvatān ghanapādapān ||

4.1४.१

अन्वेषमाणास् ते सर्वे वानराः सर्वतो दिशम् । (४।१)

anveṣamāṇās te sarve vānarāḥ sarvato diśam |

4.2४.२

न सीतां ददृशुर् वीरा मैथिलीं जनकात्मजाम् ॥ (४।२)

na sītāṃ dadṛśur vīrā maithilīṃ janakātmajām ||

5.1५.१

ते भक्षयन्तो मूलानि फलानि विविधानि च । (५।१)

te bhakṣayanto mūlāni phalāni vividhāni ca |

5.2५.२

अन्वेषमाणा दुर्धर्षा न्यवसंस् तत्र तत्र ह । (५।२)

anveṣamāṇā durdharṣā nyavasaṃs tatra tatra ha |

5.3५.३

स तु देशो दुरन्वेषो गुहागहनवान् महान् ॥ (५।३)

sa tu deśo duranveṣo guhāgahanavān mahān ||

6.1६.१

त्यक्त्वा तु तं तदा देशं सर्वे वै हरियूथपाः । (६।१)

tyaktvā tu taṃ tadā deśaṃ sarve vai hariyūthapāḥ |

6.2६.२

देशम् अन्यं दुराधर्षं विविशुश् चाकुतोभयाः ॥ (६।२)

deśam anyaṃ durādharṣaṃ viviśuś cākutobhayāḥ ||

7.1७.१

यत्र वन्ध्यफला वृक्षा विपुष्पाः पर्णवर्जिताः । (७।१)

yatra vandhyaphalā vṛkṣā vipuṣpāḥ parṇavarjitāḥ |

7.2७.२

निस्तोयाः सरितो यत्र मूलं यत्र सुदुर्लभम् ॥ (७।२)

nistoyāḥ sarito yatra mūlaṃ yatra sudurlabham ||

8.1८.१

न सन्ति महिषा यत्र न मृगा न च हस्तिनः । (८।१)

na santi mahiṣā yatra na mṛgā na ca hastinaḥ |

8.2८.२

शार्दूलाः पक्षिणो वापि ये चान्ये वनगोचराः ॥ (८।२)

śārdūlāḥ pakṣiṇo vāpi ye cānye vanagocarāḥ ||

9.1९.१

स्निग्धपत्त्राः स्थले यत्र पद्मिन्यः फुल्लपङ्कजाः । (९।१)

snigdhapattrāḥ sthale yatra padminyaḥ phullapaṅkajāḥ |

9.2९.२

प्रेक्षणीयाः सुगन्धाश् च भ्रमरैश् चापि वर्जिताः ॥ (९।२)

prekṣaṇīyāḥ sugandhāś ca bhramaraiś cāpi varjitāḥ ||

10.1१०.१

कण्डुर् नाम महाभागः सत्यवादी तपोधनः । (१०।१)

kaṇḍur nāma mahābhāgaḥ satyavādī tapodhanaḥ |

10.2१०.२

महर्षिः परमामर्षी नियमैर् दुष्प्रधर्षणः ॥ (१०।२)

maharṣiḥ paramāmarṣī niyamair duṣpradharṣaṇaḥ ||

11.1११.१

तस्य तस्मिन् वने पुत्रो बालको दशवार्षिकः । (११।१)

tasya tasmin vane putro bālako daśavārṣikaḥ |

11.2११.२

प्रनष्टो जीवितान्ताय क्रुद्धस् तत्र महामुनिः ॥ (११।२)

pranaṣṭo jīvitāntāya kruddhas tatra mahāmuniḥ ||

12.1१२.१

तेन धर्मात्मना शप्तं कृत्स्नं तत्र महद् वनम् । (१२।१)

tena dharmātmanā śaptaṃ kṛtsnaṃ tatra mahad vanam |

12.2१२.२

अशरण्यं दुराधर्षं मृगपक्षिविवर्जितम् ॥ (१२।२)

aśaraṇyaṃ durādharṣaṃ mṛgapakṣivivarjitam ||

13.1१३.१

तस्य ते काननान्तांस् तु गिरीणां कन्दराणि च । (१३।१)

tasya te kānanāntāṃs tu girīṇāṃ kandarāṇi ca |

13.2१३.२

प्रभवानि नदीनांच विचिन्वन्ति समाहिताः ॥ (१३।२)

prabhavāni nadīnāṃca vicinvanti samāhitāḥ ||

14.1१४.१

तत्र चापि महात्मानो नापश्यञ् जनकात्मजाम् । (१४।१)

tatra cāpi mahātmāno nāpaśyañ janakātmajām |

14.2१४.२

हर्तारं रावणं वापि सुग्रीवप्रियकारिणः ॥ (१४।२)

hartāraṃ rāvaṇaṃ vāpi sugrīvapriyakāriṇaḥ ||

15.1१५.१

ते प्रविश्य तु तं भीमं लतागुल्मसमावृतम् । (१५।१)

te praviśya tu taṃ bhīmaṃ latāgulmasamāvṛtam |

15.2१५.२

ददृशुः क्रूरकर्माणम् असुरं सुरनिर्भयम् ॥ (१५।२)

dadṛśuḥ krūrakarmāṇam asuraṃ suranirbhayam ||

16.1१६.१

तं दृष्ट्वा वनरा घोरं स्थितं शैलम् इवापरम् । (१६।१)

taṃ dṛṣṭvā vanarā ghoraṃ sthitaṃ śailam ivāparam |

16.2१६.२

गाढं परिहिताः सर्वे दृष्ट्वा तं पर्वतोपमम् ॥ (१६।२)

gāḍhaṃ parihitāḥ sarve dṛṣṭvā taṃ parvatopamam ||

17.1१७.१

सो ऽपि तान् वानरान् सर्वान् नष्टाः स्थेत्य् अब्रवीद् बली । (१७।१)

so 'pi tān vānarān sarvān naṣṭāḥ sthety abravīd balī |

17.2१७.२

अभ्यधावत संक्रुद्धो मुष्टिम् उद्यम्य संहितम् ॥ (१७।२)

abhyadhāvata saṃkruddho muṣṭim udyamya saṃhitam ||

18.1१८.१

तम् आपतन्तं सहसा वालिपुत्रो ऽङ्गदस् तदा ॥ (१८।१)

tam āpatantaṃ sahasā vāliputro 'ṅgadas tadā ||

19.1१९.१

रावणो ऽयम् इति ज्ञात्वा तलेनाभिजघान ह । (१९।१)

rāvaṇo 'yam iti jñātvā talenābhijaghāna ha |

19.2१९.२

स वालिपुत्राभिहतो वक्त्राच् छोणितम् उद्वमन् ॥ (१९।२)

sa vāliputrābhihato vaktrāc choṇitam udvaman ||

20.1२०.१

असुरो न्यपतद् भूमौ पर्यस्त इव पर्वतः । (२०।१)

asuro nyapatad bhūmau paryasta iva parvataḥ |

20.2२०.२

ते तु तस्मिन् निरुच्छ्वासे वानरा जितकाशिनः । (२०।२)

te tu tasmin nirucchvāse vānarā jitakāśinaḥ |

20.3२०.३

व्यचिन्वन् प्रायशस् तत्र सर्वं तद् गिरिगह्वरम् ॥ (२०।३)

vyacinvan prāyaśas tatra sarvaṃ tad girigahvaram ||

21.1२१.१

विचितं तु ततः कृत्वा सर्वे ते काननं पुनः । (२१।१)

vicitaṃ tu tataḥ kṛtvā sarve te kānanaṃ punaḥ |

21.2२१.२

अन्यदेवापरं घोरं विविशुर् गिरिगह्वरम् ॥ (२१।२)

anyadevāparaṃ ghoraṃ viviśur girigahvaram ||

22.1२२.१

ते विचिन्त्य पुनः खिन्ना विनिष्पत्य समागताः । (२२।१)

te vicintya punaḥ khinnā viniṣpatya samāgatāḥ |

22.2२२.२

एकान्ते वृक्षमूले तु निषेदुर् दीनमानसाः ॥ (२२।२)

ekānte vṛkṣamūle tu niṣedur dīnamānasāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 47

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit