रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 100

176 of 606 · 34 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

आश्वासयन्तं भरतं जाबालिर् ब्राह्मणोत्तमः । (१।१)

āśvāsayantaṃ bharataṃ jābālir brāhmaṇottamaḥ |

1.2१.२

उवाच रामं धर्मज्ञं धर्मापेतम् इदं वचः ॥ (१।२)

uvāca rāmaṃ dharmajñaṃ dharmāpetam idaṃ vacaḥ ||

2.1२.१

साधु राघव मा भूत् ते बुद्धिर् एवं निरर्थका । (२।१)

sādhu rāghava mā bhūt te buddhir evaṃ nirarthakā |

2.2२.२

प्राकृतस्य नरस्येव आर्यबुद्धेस् तपस्विनः ॥ (२।२)

prākṛtasya narasyeva āryabuddhes tapasvinaḥ ||

3.1३.१

कः कस्य पुरुषो बन्धुः किम् आप्यं कस्य केनचित् । (३।१)

kaḥ kasya puruṣo bandhuḥ kim āpyaṃ kasya kenacit |

3.2३.२

यद् एको जायते जन्तुर् एक एव विनश्यति ॥ (३।२)

yad eko jāyate jantur eka eva vinaśyati ||

4.1४.१

तस्मान् माता पिता चेति राम सज्जेत यो नरः । (४।१)

tasmān mātā pitā ceti rāma sajjeta yo naraḥ |

4.2४.२

उन्मत्त इव स ज्ञेयो नास्ति काचिद्धि कस्यचित् ॥ (४।२)

unmatta iva sa jñeyo nāsti kāciddhi kasyacit ||

5.1५.१

यथा ग्रामान्तरं गच्छन् नरः कश्चित् क्वचिद् वसेत् । (५।१)

yathā grāmāntaraṃ gacchan naraḥ kaścit kvacid vaset |

5.2५.२

उत्सृज्य च तम् आवासं प्रतिष्ठेतापरे ऽहनि ॥ (५।२)

utsṛjya ca tam āvāsaṃ pratiṣṭhetāpare 'hani ||

6.1६.१

एवम् एव मनुष्याणां पिता माता गृहं वसु । (६।१)

evam eva manuṣyāṇāṃ pitā mātā gṛhaṃ vasu |

6.2६.२

आवासमात्रं काकुत्स्थ सज्जन्ते नात्र सज्जनाः ॥ (६।२)

āvāsamātraṃ kākutstha sajjante nātra sajjanāḥ ||

7.1७.१

पित्र्यं राज्यं समुत्सृज्य स नार्हति नरोत्तम । (७।१)

pitryaṃ rājyaṃ samutsṛjya sa nārhati narottama |

7.2७.२

आस्थातुं कापथं दुःखं विषमं बहुकण्टकम् ॥ (७।२)

āsthātuṃ kāpathaṃ duḥkhaṃ viṣamaṃ bahukaṇṭakam ||

8.1८.१

समृद्धायाम् अयोध्यायाम् आत्मानम् अभिषेचय । (८।१)

samṛddhāyām ayodhyāyām ātmānam abhiṣecaya |

8.2८.२

एकवेणीधरा हि त्वां नगरी सम्प्रतीक्षते ॥ (८।२)

ekaveṇīdharā hi tvāṃ nagarī sampratīkṣate ||

9.1९.१

राजभोगान् अनुभवन् महार्हान् पार्थिवात्मज । (९।१)

rājabhogān anubhavan mahārhān pārthivātmaja |

9.2९.२

विहर त्वम् अयोध्यायां यथा शक्रस् त्रिविष्टपे ॥ (९।२)

vihara tvam ayodhyāyāṃ yathā śakras triviṣṭape ||

10.1१०.१

न ते कश्चिद् दशरतस् त्वं च तस्य न कश्चन । (१०।१)

na te kaścid daśaratas tvaṃ ca tasya na kaścana |

10.2१०.२

अन्यो राजा त्वम् अन्यश् च तस्मात् कुरु यद् उच्यते ॥ (१०।२)

anyo rājā tvam anyaś ca tasmāt kuru yad ucyate ||

11.1११.१

गतः स नृपतिस् तत्र गन्तव्यं यत्र तेन वै । (११।१)

gataḥ sa nṛpatis tatra gantavyaṃ yatra tena vai |

11.2११.२

प्रवृत्तिर् एषा मर्त्यानां त्वं तु मिथ्या विहन्यसे ॥ (११।२)

pravṛttir eṣā martyānāṃ tvaṃ tu mithyā vihanyase ||

12.1१२.१

अर्थधर्मपरा ये ये तांस् ताञ् शोचामि नेतरान् । (१२।१)

arthadharmaparā ye ye tāṃs tāñ śocāmi netarān |

12.2१२.२

ते हि दुःखम् इह प्राप्य विनाशं प्रेत्य भेजिरे ॥ (१२।२)

te hi duḥkham iha prāpya vināśaṃ pretya bhejire ||

13.1१३.१

अष्टकापितृदैवत्यम् इत्य् अयं प्रसृतो जनः । (१३।१)

aṣṭakāpitṛdaivatyam ity ayaṃ prasṛto janaḥ |

13.2१३.२

अन्नस्योपद्रवं पश्य मृतो हि किम् अशिष्यति ॥ (१३।२)

annasyopadravaṃ paśya mṛto hi kim aśiṣyati ||

14.1१४.१

यदि भुक्तम् इहान्येन देहम् अन्यस्य गच्छति । (१४।१)

yadi bhuktam ihānyena deham anyasya gacchati |

14.2१४.२

दद्यात् प्रवसतः श्राद्धं न तत् पथ्य् अशनं भवेत् ॥ (१४।२)

dadyāt pravasataḥ śrāddhaṃ na tat pathy aśanaṃ bhavet ||

15.1१५.१

दानसंवनना ह्य् एते ग्रन्था मेधाविभिः कृताः । (१५।१)

dānasaṃvananā hy ete granthā medhāvibhiḥ kṛtāḥ |

15.2१५.२

यजस्व देहि दीक्षस्व तपस् तप्यस्व संत्यज ॥ (१५।२)

yajasva dehi dīkṣasva tapas tapyasva saṃtyaja ||

16.1१६.१

स नास्ति परम् इत्य् एव कुरु बुद्धिं महामते । (१६।१)

sa nāsti param ity eva kuru buddhiṃ mahāmate |

16.2१६.२

प्रत्यक्षं यत् तद् आतिष्ठ परोक्षं पृष्ठतः कुरु ॥ (१६।२)

pratyakṣaṃ yat tad ātiṣṭha parokṣaṃ pṛṣṭhataḥ kuru ||

17.1१७.१

सतां बुद्धिं पुरस्कृत्य सर्वलोकनिदर्शिनीम् । (१७।१)

satāṃ buddhiṃ puraskṛtya sarvalokanidarśinīm |

17.2१७.२

राज्यं त्वं प्रतिगृह्णीष्व भरतेन प्रसादितः ॥ (१७।२)

rājyaṃ tvaṃ pratigṛhṇīṣva bharatena prasāditaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 100

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit