रामायणRāmāyaṇa

Rām, 4, 61

319 of 606 · 30 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

एवम् उक्त्वा मुनिश्रेष्ठम् अरुदं दुःखितो भृशम् । (१।१)

evam uktvā muniśreṣṭham arudaṃ duḥkhito bhṛśam |

1.2१.२

अथ ध्यात्वा मुहूर्तं तु भगवान् इदम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

atha dhyātvā muhūrtaṃ tu bhagavān idam abravīt ||

2.1२.१

पक्षौ च ते प्रपक्षौ च पुनर् अन्यौ भविष्यतः । (२।१)

pakṣau ca te prapakṣau ca punar anyau bhaviṣyataḥ |

2.2२.२

चक्षुषी चैव प्राणाश्च विक्रमश्च बलं च ते ॥ (२।२)

cakṣuṣī caiva prāṇāśca vikramaśca balaṃ ca te ||

3.1३.१

पुराणे सुमहत् कार्यं भविष्यं हि मया श्रुतम् । (३।१)

purāṇe sumahat kāryaṃ bhaviṣyaṃ hi mayā śrutam |

3.2३.२

दृष्टं मे तपसा चैव श्रुत्वा च विदितं मम ॥ (३।२)

dṛṣṭaṃ me tapasā caiva śrutvā ca viditaṃ mama ||

4.1४.१

राजा दशरथो नाम कश्चिद् इक्ष्वाकुनन्दनः । (४।१)

rājā daśaratho nāma kaścid ikṣvākunandanaḥ |

4.2४.२

तस्य पुत्रो महातेजा रामो नाम भविष्यति ॥ (४।२)

tasya putro mahātejā rāmo nāma bhaviṣyati ||

5.1५.१

अरण्यं च सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन गमिष्यति । (५।१)

araṇyaṃ ca saha bhrātrā lakṣmaṇena gamiṣyati |

5.2५.२

तस्मिन्न् अर्थे नियुक्तः सन् पित्रा सत्यपराक्रमः ॥ (५।२)

tasminn arthe niyuktaḥ san pitrā satyaparākramaḥ ||

6.1६.१

नैरृतो रावणो नाम तस्या भार्यां हरिष्यति । (६।१)

nairṛto rāvaṇo nāma tasyā bhāryāṃ hariṣyati |

6.2६.२

राक्षसेन्द्रो जनस्थानाद् अवध्यः सुरदानवैः ॥ (६।२)

rākṣasendro janasthānād avadhyaḥ suradānavaiḥ ||

7.1७.१

सा च कामैः प्रलोभ्यन्ती भक्ष्यैर् भोज्यैश्च मैथिली । (७।१)

sā ca kāmaiḥ pralobhyantī bhakṣyair bhojyaiśca maithilī |

7.2७.२

न भोक्ष्यति महाभागा दुःखमग्ना यशस्विनी ॥ (७।२)

na bhokṣyati mahābhāgā duḥkhamagnā yaśasvinī ||

8.1८.१

परमान्नं तु वैदेह्या ज्ञात्वा दास्यति वासवः । (८।१)

paramānnaṃ tu vaidehyā jñātvā dāsyati vāsavaḥ |

8.2८.२

यद् अन्नम् अमृतप्रख्यं सुराणाम् अपि दुर्लभम् ॥ (८।२)

yad annam amṛtaprakhyaṃ surāṇām api durlabham ||

9.1९.१

तद् अन्नं मैथिली प्राप्य विज्ञायेन्द्राद् इदं त्विति । (९।१)

tad annaṃ maithilī prāpya vijñāyendrād idaṃ tviti |

9.2९.२

अग्रम् उद्धृत्य रामाय भूतले निर्वपिष्यति ॥ (९।२)

agram uddhṛtya rāmāya bhūtale nirvapiṣyati ||

10.1१०.१

यदि जीवति मे भर्ता लक्ष्मणेन सह प्रभुः । (१०।१)

yadi jīvati me bhartā lakṣmaṇena saha prabhuḥ |

10.2१०.२

देवत्वं गतयोर् वापि तयोर् अन्नम् इदं त्विति ॥ (१०।२)

devatvaṃ gatayor vāpi tayor annam idaṃ tviti ||

11.1११.१

एष्यन्त्यन्वेषकास्तस्या रामदूताः प्लवंगमाः । (११।१)

eṣyantyanveṣakāstasyā rāmadūtāḥ plavaṃgamāḥ |

11.2११.२

आख्येया राममहिषी त्वया तेभ्यो विहंगम ॥ (११।२)

ākhyeyā rāmamahiṣī tvayā tebhyo vihaṃgama ||

12.1१२.१

सर्वथा तु न गन्तव्यम् ईदृशः क्व गमिष्यसि । (१२।१)

sarvathā tu na gantavyam īdṛśaḥ kva gamiṣyasi |

12.2१२.२

देशकालौ प्रतीक्षस्व पक्षौ त्वं प्रतिपत्स्यसे ॥ (१२।२)

deśakālau pratīkṣasva pakṣau tvaṃ pratipatsyase ||

13.1१३.१

उत्सहेयम् अहं कर्तुम् अद्यैव त्वां सपक्षकम् । (१३।१)

utsaheyam ahaṃ kartum adyaiva tvāṃ sapakṣakam |

13.2१३.२

इहस्थस्त्वं तु लोकानां हितं कार्यं करिष्यसि ॥ (१३।२)

ihasthastvaṃ tu lokānāṃ hitaṃ kāryaṃ kariṣyasi ||

14.1१४.१

त्वयापि खलु तत् कार्यं तयोश्च नृपपुत्रयोः । (१४।१)

tvayāpi khalu tat kāryaṃ tayośca nṛpaputrayoḥ |

14.2१४.२

ब्राह्मणानां सुराणां च मुनीनां वासवस्य च ॥ (१४।२)

brāhmaṇānāṃ surāṇāṃ ca munīnāṃ vāsavasya ca ||

15.1१५.१

इच्छाम्यहम् अपि द्रष्टुं भ्रातारौ रामलक्ष्मणौ । (१५।१)

icchāmyaham api draṣṭuṃ bhrātārau rāmalakṣmaṇau |

15.2१५.२

नेच्छे चिरं धारयितुं प्राणांस्त्यक्ष्ये कलेवरम् ॥ (१५।२)

necche ciraṃ dhārayituṃ prāṇāṃstyakṣye kalevaram ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 4, 61

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit