रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 43

433 of 606 · 54 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धूम्राक्षं निहतं श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः । (१।१)

dhūmrākṣaṃ nihataṃ śrutvā rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ |

1.2१.२

बलाध्यक्षम् उवाचेदं कृताञ्जलिम् उपस्थितम् ॥ (१।२)

balādhyakṣam uvācedaṃ kṛtāñjalim upasthitam ||

2.1२.१

शीघ्रं निर्यान्तु दुर्धर्षा राक्षसा भीमविक्रमाः । (२।१)

śīghraṃ niryāntu durdharṣā rākṣasā bhīmavikramāḥ |

2.2२.२

अकम्पनं पुरस्कृत्य सर्वशस्त्रप्रकोविदम् ॥ (२।२)

akampanaṃ puraskṛtya sarvaśastraprakovidam ||

3.1३.१

ततो नानाप्रहरणा भीमाक्षा भीमदर्शनाः । (३।१)

tato nānāpraharaṇā bhīmākṣā bhīmadarśanāḥ |

3.2३.२

निष्पेतू राक्षसा मुख्या बलाध्यक्षप्रचोदिताः ॥ (३।२)

niṣpetū rākṣasā mukhyā balādhyakṣapracoditāḥ ||

4.1४.१

रथम् आस्थाय विपुलं तप्तकाञ्चनकुण्डलः । (४।१)

ratham āsthāya vipulaṃ taptakāñcanakuṇḍalaḥ |

4.2४.२

राक्षसैः संवृतो घोरैस्तदा निर्यात्यकम्पनः ॥ (४।२)

rākṣasaiḥ saṃvṛto ghoraistadā niryātyakampanaḥ ||

5.1५.१

न हि कम्पयितुं शक्यः सुरैर् अपि महामृधे । (५।१)

na hi kampayituṃ śakyaḥ surair api mahāmṛdhe |

5.2५.२

अकम्पनस्ततस्तेषाम् आदित्य इव तेजसा ॥ (५।२)

akampanastatasteṣām āditya iva tejasā ||

6.1६.१

तस्य निधावमानस्य संरब्धस्य युयुत्सया । (६।१)

tasya nidhāvamānasya saṃrabdhasya yuyutsayā |

6.2६.२

अकस्माद् दैन्यम् आगच्छद्धयानां रथवाहिनाम् ॥ (६।२)

akasmād dainyam āgacchaddhayānāṃ rathavāhinām ||

7.1७.१

व्यस्फुरन्नयनं चास्य सव्यं युद्धाभिनन्दिनः । (७।१)

vyasphurannayanaṃ cāsya savyaṃ yuddhābhinandinaḥ |

7.2७.२

विवर्णो मुखवर्णश्च गद्गदश्चाभवत् स्वरः ॥ (७।२)

vivarṇo mukhavarṇaśca gadgadaścābhavat svaraḥ ||

8.1८.१

अभवत् सुदिने चापि दुर्दिनं रूक्षमारुतम् । (८।१)

abhavat sudine cāpi durdinaṃ rūkṣamārutam |

8.2८.२

ऊचुः खगा मृगाः सर्वे वाचः क्रूरा भयावहाः ॥ (८।२)

ūcuḥ khagā mṛgāḥ sarve vācaḥ krūrā bhayāvahāḥ ||

9.1९.१

स सिंहोपचितस्कन्धः शार्दूलसमविक्रमः । (९।१)

sa siṃhopacitaskandhaḥ śārdūlasamavikramaḥ |

9.2९.२

तान् उत्पातान् अचिन्त्यैव निर्जगाम रणाजिरम् ॥ (९।२)

tān utpātān acintyaiva nirjagāma raṇājiram ||

10.1१०.१

तदा निर्गच्छतस्तस्य रक्षसः सह राक्षसैः । (१०।१)

tadā nirgacchatastasya rakṣasaḥ saha rākṣasaiḥ |

10.2१०.२

बभूव सुमहान्नादः क्षोभयन्न् इव सागरम् ॥ (१०।२)

babhūva sumahānnādaḥ kṣobhayann iva sāgaram ||

11.1११.१

तेन शब्देन वित्रस्ता वानराणां महाचमूः । (११।१)

tena śabdena vitrastā vānarāṇāṃ mahācamūḥ |

11.2११.२

द्रुमशैलप्रहरणा योद्धुं समवतिष्ठत ॥ (११।२)

drumaśailapraharaṇā yoddhuṃ samavatiṣṭhata ||

12.1१२.१

तेषां युद्धं महारौद्रं संजज्ञे कपिरक्षसाम् । (१२।१)

teṣāṃ yuddhaṃ mahāraudraṃ saṃjajñe kapirakṣasām |

12.2१२.२

रामरावणयोर् अर्थे समभित्यक्तजीविनाम् ॥ (१२।२)

rāmarāvaṇayor arthe samabhityaktajīvinām ||

13.1१३.१

सर्वे ह्यतिबलाः शूराः सर्वे पर्वतसंनिभाः । (१३।१)

sarve hyatibalāḥ śūrāḥ sarve parvatasaṃnibhāḥ |

13.2१३.२

हरयो राक्षसाश्चैव परस्परजिघांसवः ॥ (१३।२)

harayo rākṣasāścaiva parasparajighāṃsavaḥ ||

14.1१४.१

तेषां विनर्दतां शब्दः संयुगे ऽतितरस्विनाम् । (१४।१)

teṣāṃ vinardatāṃ śabdaḥ saṃyuge 'titarasvinām |

14.2१४.२

शुश्रुवे सुमहान् क्रोधाद् अन्योन्यम् अभिगर्जताम् ॥ (१४।२)

śuśruve sumahān krodhād anyonyam abhigarjatām ||

15.1१५.१

रजश्चारुणवर्णाभं सुभीमम् अभवद् भृशम् । (१५।१)

rajaścāruṇavarṇābhaṃ subhīmam abhavad bhṛśam |

15.2१५.२

उद्धूतं हरिरक्षोभिः संरुरोध दिशो दश ॥ (१५।२)

uddhūtaṃ harirakṣobhiḥ saṃrurodha diśo daśa ||

16.1१६.१

अन्योन्यं रजसा तेन कौशेयोद्धूतपाण्डुना । (१६।१)

anyonyaṃ rajasā tena kauśeyoddhūtapāṇḍunā |

16.2१६.२

संवृतानि च भूतानि ददृशुर् न रणाजिरे ॥ (१६।२)

saṃvṛtāni ca bhūtāni dadṛśur na raṇājire ||

17.1१७.१

न ध्वजो न पताका वा वर्म वा तुरगो ऽपि वा । (१७।१)

na dhvajo na patākā vā varma vā turago 'pi vā |

17.2१७.२

आयुधं स्यन्दनं वापि ददृशे तेन रेणुना ॥ (१७।२)

āyudhaṃ syandanaṃ vāpi dadṛśe tena reṇunā ||

18.1१८.१

शब्दश्च सुमहांस्तेषां नर्दताम् अभिधावताम् । (१८।१)

śabdaśca sumahāṃsteṣāṃ nardatām abhidhāvatām |

18.2१८.२

श्रूयते तुमुले युद्धे न रूपाणि चकाशिरे ॥ (१८।२)

śrūyate tumule yuddhe na rūpāṇi cakāśire ||

19.1१९.१

हरीन् एव सुसंक्रुद्धा हरयो जघ्नुर् आहवे । (१९।१)

harīn eva susaṃkruddhā harayo jaghnur āhave |

19.2१९.२

राक्षसाश्चापि रक्षांसि निजघ्नुस्तिमिरे तदा ॥ (१९।२)

rākṣasāścāpi rakṣāṃsi nijaghnustimire tadā ||

20.1२०.१

परांश्चैव विनिघ्नन्तः स्वांश्च वानरराक्षसाः । (२०।१)

parāṃścaiva vinighnantaḥ svāṃśca vānararākṣasāḥ |

20.2२०.२

रुधिरार्द्रां तदा चक्रुर् महीं पङ्कानुलेपनाम् ॥ (२०।२)

rudhirārdrāṃ tadā cakrur mahīṃ paṅkānulepanām ||

21.1२१.१

ततस्तु रुधिरौघेण सिक्तं व्यपगतं रजः । (२१।१)

tatastu rudhiraugheṇa siktaṃ vyapagataṃ rajaḥ |

21.2२१.२

शरीरशवसंकीर्णा बभूव च वसुंधरा ॥ (२१।२)

śarīraśavasaṃkīrṇā babhūva ca vasuṃdharā ||

22.1२२.१

द्रुमशक्तिशिलाप्रासैर् गदापरिघतोमरैः । (२२।१)

drumaśaktiśilāprāsair gadāparighatomaraiḥ |

22.2२२.२

हरयो राक्षसास्तूर्णं जघ्नुर् अन्योन्यम् ओजसा ॥ (२२।२)

harayo rākṣasāstūrṇaṃ jaghnur anyonyam ojasā ||

23.1२३.१

बाहुभिः परिघाकारैर् युध्यन्तः पर्वतोपमाः । (२३।१)

bāhubhiḥ parighākārair yudhyantaḥ parvatopamāḥ |

23.2२३.२

हरयो भीमकर्माणो राक्षसाञ् जघ्नुर् आहवे ॥ (२३।२)

harayo bhīmakarmāṇo rākṣasāñ jaghnur āhave ||

24.1२४.१

राक्षसाश्चापि संक्रुद्धाः प्रासतोमरपाणयः । (२४।१)

rākṣasāścāpi saṃkruddhāḥ prāsatomarapāṇayaḥ |

24.2२४.२

कपीन्निजघ्निरे तत्र शस्त्रैः परमदारुणैः ॥ (२४।२)

kapīnnijaghnire tatra śastraiḥ paramadāruṇaiḥ ||

25.1२५.१

हरयस्त्वपि रक्षांसि महाद्रुममहाश्मभिः । (२५।१)

harayastvapi rakṣāṃsi mahādrumamahāśmabhiḥ |

25.2२५.२

विदारयन्त्यभिक्रम्य शस्त्राण्याच्छिद्य वीर्यतः ॥ (२५।२)

vidārayantyabhikramya śastrāṇyācchidya vīryataḥ ||

26.1२६.१

एतस्मिन्न् अन्तरे वीरा हरयः कुमुदो नलः । (२६।१)

etasminn antare vīrā harayaḥ kumudo nalaḥ |

26.2२६.२

मैन्दश्च परमक्रुद्धश्चक्रुर् वेगम् अनुत्तमम् ॥ (२६।२)

maindaśca paramakruddhaścakrur vegam anuttamam ||

27.1२७.१

ते तु वृक्षैर् महावेगा राक्षसानां चमूमुखे । (२७।१)

te tu vṛkṣair mahāvegā rākṣasānāṃ camūmukhe |

27.2२७.२

कदनं सुमहच्चक्रुर् लीलया हरियूथपाः ॥ (२७।२)

kadanaṃ sumahaccakrur līlayā hariyūthapāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 43

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit