सीता तद्वचनं श्रुत्वा पूर्णचन्द्रनिभानना । (१।१)

हनूमन्तम् उवाचेदं धर्मार्थसहितं वचः ॥ (१।२)

अमृतं विषसंसृष्टं त्वया वानर भाषितम् । (२।१)

यच्च नान्यमना रामो यच्च शोकपरायणः ॥ (२।२)

ऐश्वर्ये वा सुविस्तीर्णे व्यसने वा सुदारुणे । (३।१)

रज्ज्वेव पुरुषं बद्ध्वा कृतान्तः परिकर्षति ॥ (३।२)

विधिर् नूनम् असंहार्यः प्राणिनां प्लवगोत्तम । (४।१)

सौमित्रिं मां च रामं च व्यसनैः पश्य मोहितान् ॥ (४।२)

शोकस्यास्य कदा पारं राघवो ऽधिगमिष्यति । (५।१)

प्लवमानः परिश्रान्तो हतनौः सागरे यथा ॥ (५।२)

राक्षसानां क्षयं कृत्वा सूदयित्वा च रावणम् । (६।१)

लङ्काम् उन्मूलितां कृत्वा कदा द्रक्ष्यति मां पतिः ॥ (६।२)

स वाच्यः संत्वरस्वेति यावद् एव न पूर्यते । (७।१)

अयं संवत्सरः कालस्तावद्धि मम जीवितम् ॥ (७।२)

वर्तते दशमो मासो द्वौ तु शेषौ प्लवंगम । (८।१)

रावणेन नृशंसेन समयो यः कृतो मम ॥ (८।२)

विभीषणेन च भ्रात्रा मम निर्यातनं प्रति । (९।१)

अनुनीतः प्रयत्नेन न च तत् कुरुते मतिम् ॥ (९।२)

मम प्रतिप्रदानं हि रावणस्य न रोचते । (१०।१)

रावणं मार्गते संख्ये मृत्युः कालवशं गतम् ॥ (१०।२)

ज्येष्ठा कन्यानला नाम विभीषणसुता कपे । (११।१)

तया ममैतद् आख्यातं मात्रा प्रहितया स्वयम् ॥ (११।२)

अविन्ध्यो नाम मेधावी विद्वान् राक्षसपुंगवः । (१२।१)

धृतिमाञ् शीलवान् वृद्धो रावणस्य सुसंमतः ॥ (१२।२)

रामात् क्षयम् अनुप्राप्तं रक्षसां प्रत्यचोदयत् । (१३।१)

न च तस्यापि दुष्टात्मा शृणोति वचनं हितम् ॥ (१३।२)

आशंसेति हरिश्रेष्ठ क्षिप्रं मां प्राप्स्यते पतिः । (१४।१)

अन्तरात्मा हि मे शुद्धस्तस्मिंश्च बहवो गुणाः ॥ (१४।२)

उत्साहः पौरुषं सत्त्वम् आनृशंस्यं कृतज्ञता । (१५।१)

विक्रमश्च प्रभावश्च सन्ति वानर राघवे ॥ (१५।२)

चतुर्दशसहस्राणि राक्षसानां जघान यः । (१६।१)

जनस्थाने विना भ्रात्रा शत्रुः कस्तस्य नोद्विजेत् ॥ (१६।२)

न स शक्यस्तुलयितुं व्यसनैः पुरुषर्षभः । (१७।१)

अहं तस्यानुभावज्ञा शक्रस्येव पुलोमजा ॥ (१७।२)

शरजालांशुमाञ् शूरः कपे रामदिवाकरः । (१८।१)

शत्रुरक्षोमयं तोयम् उपशोषं नयिष्यति ॥ (१८।२)

इति संजल्पमानां तां रामार्थे शोककर्शिताम् । (१९।१)

अश्रुसम्पूर्णवदनाम् उवाच हनुमान् कपिः ॥ (१९।२)

श्रुत्वैव तु वचो मह्यं क्षिप्रम् एष्यति राघवः । (२०।१)

चमूं प्रकर्षन्महतीं हर्यृक्षगणसंकुलाम् ॥ (२०।२)

अथवा मोचयिष्यामि ताम् अद्यैव हि राक्षसात् । (२१।१)

अस्माद् दुःखाद् उपारोह मम पृष्ठम् अनिन्दिते ॥ (२१।२)

त्वां हि पृष्ठगतां कृत्वा संतरिष्यामि सागरम् । (२२।१)

शक्तिर् अस्ति हि मे वोढुं लङ्काम् अपि सरावणाम् ॥ (२२।२)

अहं प्रस्रवणस्थाय राघवायाद्य मैथिलि । (२३।१)

प्रापयिष्यामि शक्राय हव्यं हुतम् इवानलः ॥ (२३।२)

द्रक्ष्यस्यद्यैव वैदेहि राघवं सहलक्ष्मणम् । (२४।१)

व्यवसाय समायुक्तं विष्णुं दैत्यवधे यथा ॥ (२४।२)

त्वद्दर्शनकृतोत्साहम् आश्रमस्थं महाबलम् । (२५।१)

पुरंदरम् इवासीनं नागराजस्य मूर्धनि ॥ (२५।२)

पृष्ठम् आरोह मे देवि मा विकाङ्क्षस्व शोभने । (२६।१)

योगम् अन्विच्छ रामेण शशाङ्केनेव रोहिणी ॥ (२६।२)

कथयन्तीव चन्द्रेण सूर्येणेव सुवर्चला । (२७।१)

मत्पृष्ठम् अधिरुह्य त्वं तराकाशमहार्णवम् ॥ (२७।२)

न हि मे सम्प्रयातस्य त्वाम् इतो नयतो ऽङ्गने । (२८।१)

अनुगन्तुं गतिं शक्ताः सर्वे लङ्कानिवासिनः ॥ (२८।२)

यथैवाहम् इह प्राप्तस्तथैवाहम् असंशयम् । (२९।१)

यास्यामि पश्य वैदेहि त्वाम् उद्यम्य विहायसम् ॥ (२९।२)

मैथिली तु हरिश्रेष्ठाच्छ्रुत्वा वचनम् अद्भुतम् । (३०।१)

हर्षविस्मितसर्वाङ्गी हनूमन्तम् अथाब्रवीत् ॥ (३०।२)

हनूमन् दूरम् अध्वानं कथं मां वोढुम् इच्छसि । (३१।१)

तद् एव खलु ते मन्ये कपित्वं हरियूथप ॥ (३१।२)

कथं वाल्पशरीरस्त्वं माम् इतो नेतुम् इच्छसि । (३२।१)

सकाशं मानवेन्द्रस्य भर्तुर् मे प्लवगर्षभ ॥ (३२।२)

सीताया वचनं श्रुत्वा हनूमान्मारुतात्मजः । (३३।१)

चिन्तयामास लक्ष्मीवान्नवं परिभवं कृतम् ॥ (३३।२)

न मे जानाति सत्त्वं वा प्रभावं वासितेक्षणा । (३४।१)

तस्मात् पश्यतु वैदेही यद् रूपं मम कामतः ॥ (३४।२)

इति संचिन्त्य हनुमांस्तदा प्लवगसत्तमः । (३५।१)

दर्शयामास वैदेह्याः स्वरूपम् अरिमर्दनः ॥ (३५।२)

स तस्मात् पादपाद् धीमान् आप्लुत्य प्लवगर्षभः । (३६।१)

ततो वर्धितुम् आरेभे सीताप्रत्ययकारणात् ॥ (३६।२)

मेरुमन्दारसंकाशो बभौ दीप्तानलप्रभः । (३७।१)

अग्रतो व्यवतस्थे च सीताया वानरर्षभः ॥ (३७।२)

हरिः पर्वतसंकाशस्ताम्रवक्त्रो महाबलः । (३८।१)

वज्रदंष्ट्रनखो भीमो वैदेहीम् इदम् अब्रवीत् ॥ (३८।२)

सपर्वतवनोद्देशां साट्टप्राकारतोरणाम् । (३९।१)

लङ्काम् इमां सनाथां वा नयितुं शक्तिर् अस्ति मे ॥ (३९।२)

तदवस्थाप्यतां बुद्धिर् अलं देवि विकाङ्क्षया । (४०।१)

विशोकं कुरु वैदेहि राघवं सहलक्ष्मणम् ॥ (४०।२)

तं दृष्ट्वाचलसंकाशम् उवाच जनकात्मजा । (४१।१)

पद्मपत्रविशालाक्षी मारुतस्यौरसं सुतम् ॥ (४१।२)

तव सत्त्वं बलं चैव विजानामि महाकपे । (४२।१)

वायोर् इव गतिं चापि तेजश्चाग्निर् इवाद्भुतम् ॥ (४२।२)

प्राकृतो ऽन्यः कथं चेमां भूमिम् आगन्तुम् अर्हति । (४३।१)

उदधेर् अप्रमेयस्य पारं वानरपुंगव ॥ (४३।२)

जानामि गमने शक्तिं नयने चापि ते मम । (४४।१)

अवश्यं सम्प्रधार्याशु कार्यसिद्धिर् इहात्मनः ॥ (४४।२)

अयुक्तं तु कपिश्रेष्ठ मया गन्तुं त्वया सह । (४५।१)

वायुवेगसवेगस्य वेगो मां मोहयेत् तव ॥ (४५।२)

अहम् आकाशम् आसक्ता उपर्युपरि सागरम् । (४६।१)

प्रपतेयं हि ते पृष्ठाद् भयाद् वेगेन गच्छतः ॥ (४६।२)

पतिता सागरे चाहं तिमिनक्रझषाकुले । (४७।१)

भवेयम् आशु विवशा यादसाम् अन्नम् उत्तमम् ॥ (४७।२)

न च शक्ष्ये त्वया सार्धं गन्तुं शत्रुविनाशन । (४८।१)

कलत्रवति संदेहस्त्वय्यपि स्याद् असंशयम् ॥ (४८।२)

ह्रियमाणां तु मां दृष्ट्वा राक्षसा भीमविक्रमाः । (४९।१)

अनुगच्छेयुर् आदिष्टा रावणेन दुरात्मना ॥ (४९।२)

तैस्त्वं परिवृतः शूरैः शूलमुद्गरपाणिभिः । (५०।१)

भवेस्त्वं संशयं प्राप्तो मया वीर कलत्रवान् ॥ (५०।२)

सायुधा बहवो व्योम्नि राक्षसास्त्वं निरायुधः । (५१।१)

कथं शक्ष्यसि संयातुं मां चैव परिरक्षितुम् ॥ (५१।२)

युध्यमानस्य रक्षोभिस्ततस्तैः क्रूरकर्मभिः । (५२।१)

प्रपतेयं हि ते पृष्ठाद् भयार्ता कपिसत्तम ॥ (५२।२)

अथ रक्षांसि भीमानि महान्ति बलवन्ति च । (५३।१)

कथंचित् साम्पराये त्वां जयेयुः कपिसत्तम ॥ (५३।२)

अथवा युध्यमानस्य पतेयं विमुखस्य ते । (५४।१)

पतितां च गृहीत्वा मां नयेयुः पापराक्षसाः ॥ (५४।२)

मां वा हरेयुस्त्वद्धस्ताद् विशसेयुर् अथापि वा । (५५।१)

अव्यवस्थौ हि दृश्येते युद्धे जयपराजयौ ॥ (५५।२)

अहं वापि विपद्येयं रक्षोभिर् अभितर्जिता । (५६।१)

त्वत्प्रयत्नो हरिश्रेष्ठ भवेन्निष्फल एव तु ॥ (५६।२)

कामं त्वम् अपि पर्याप्तो निहन्तुं सर्वराक्षसान् । (५७।१)

राघवस्य यशो हीयेत् त्वया शस्तैस्तु राक्षसैः ॥ (५७।२)

अथवादाय रक्षांसि न्यस्येयुः संवृते हि माम् । (५८।१)

यत्र ते नाभिजानीयुर् हरयो नापि राघवः ॥ (५८।२)

आरम्भस्तु मदर्थो ऽयं ततस्तव निरर्थकः । (५९।१)

त्वया हि सह रामस्य महान् आगमने गुणः ॥ (५९।२)

मयि जीवितम् आयत्तं राघवस्य महात्मनः । (६०।१)

भ्रातॄणां च महाबाहो तव राजकुलस्य च ॥ (६०।२)

तौ निराशौ मदर्थे तु शोकसंतापकर्शितौ । (६१।१)

सह सर्वर्क्षहरिभिस्त्यक्ष्यतः प्राणसंग्रहम् ॥ (६१।२)

भर्तुर् भक्तिं पुरस्कृत्य रामाद् अन्यस्य वानर । (६२।१)

नाहं स्प्रष्टुं पदा गात्रम् इच्छेयं वानरोत्तम ॥ (६२।२)

यद् अहं गात्रसंस्पर्शं रावणस्य गता बलात् । (६३।१)

अनीशा किं करिष्यामि विनाथा विवशा सती ॥ (६३।२)

यदि रामो दशग्रीवम् इह हत्वा सराक्षसम् । (६४।१)

माम् इतो गृह्य गच्छेत तत् तस्य सदृशं भवेत् ॥ (६४।२)

श्रुता हि दृष्टाश्च मया पराक्रमा महात्मनस्तस्य रणावमर्दिनः । (६५।१)

न देवगन्धर्वभुजंगराक्षसा भवन्ति रामेण समा हि संयुगे ॥ (६५।२)

समीक्ष्य तं संयति चित्रकार्मुकं महाबलं वासवतुल्यविक्रमम् । (६६।१)

सलक्ष्मणं को विषहेत राघवं हुताशनं दीप्तम् इवानिलेरितम् ॥ (६६।२)

सलक्ष्मणं राघवम् आजिमर्दनं दिशागजं मत्तम् इव व्यवस्थितम् । (६७।१)

सहेत को वानरमुख्य संयुगे युगान्तसूर्यप्रतिमं शरार्चिषम् ॥ (६७।२)

स मे हरिश्रेष्ठ सलक्ष्मणं पतिं सयूथपं क्षिप्रम् इहोपपादय । (६८।१)

चिराय रामं प्रति शोककर्शितां कुरुष्व मां वानरमुख्य हर्षिताम् ॥ (६८।२)