रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 91

167 of 606 · 34 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सुसंरब्धं तु सौमित्रिं लक्ष्मणं क्रोधमूर्छितम् । (१।१)

susaṃrabdhaṃ tu saumitriṃ lakṣmaṇaṃ krodhamūrchitam |

1.2१.२

रामस् तु परिसान्त्व्याथ वचनं चेदम् अब्रवीत् ॥ (१।२)

rāmas tu parisāntvyātha vacanaṃ cedam abravīt ||

2.1२.१

किम् अत्र धनुषा कार्यम् असिना वा सचर्मणा । (२।१)

kim atra dhanuṣā kāryam asinā vā sacarmaṇā |

2.2२.२

महेष्वासे महाप्राज्ञे भरते स्वयम् आगते ॥ (२।२)

maheṣvāse mahāprājñe bharate svayam āgate ||

3.1३.१

प्राप्तकालं यद् एषो ऽस्मान् भरतो द्रष्टुम् इच्छति । (३।१)

prāptakālaṃ yad eṣo 'smān bharato draṣṭum icchati |

3.2३.२

अस्मासु मनसाप्य् एष नाहितं किंचिद् आचरेत् ॥ (३।२)

asmāsu manasāpy eṣa nāhitaṃ kiṃcid ācaret ||

4.1४.१

विप्रियं कृतपूर्वं ते भरतेन कदा न किम् । (४।१)

vipriyaṃ kṛtapūrvaṃ te bharatena kadā na kim |

4.2४.२

ईदृशं वा भयं ते ऽद्य भरतं यो ऽत्र शङ्कसे ॥ (४।२)

īdṛśaṃ vā bhayaṃ te 'dya bharataṃ yo 'tra śaṅkase ||

5.1५.१

न हि ते निष्ठुरं वाच्यो भरतो नाप्रियं वचः । (५।१)

na hi te niṣṭhuraṃ vācyo bharato nāpriyaṃ vacaḥ |

5.2५.२

अहं ह्य् अप्रियम् उक्तः स्यां भरतस्याप्रिये कृते ॥ (५।२)

ahaṃ hy apriyam uktaḥ syāṃ bharatasyāpriye kṛte ||

6.1६.१

कथं नु पुत्राः पितरं हन्युः कस्यांचिद् आपदि । (६।१)

kathaṃ nu putrāḥ pitaraṃ hanyuḥ kasyāṃcid āpadi |

6.2६.२

भ्राता वा भ्रातरं हन्यात् सौमित्रे प्राणम् आत्मनः ॥ (६।२)

bhrātā vā bhrātaraṃ hanyāt saumitre prāṇam ātmanaḥ ||

7.1७.१

यदि राज्यस्य हेतोस् त्वम् इमां वाचं प्रभाषसे । (७।१)

yadi rājyasya hetos tvam imāṃ vācaṃ prabhāṣase |

7.2७.२

वक्ष्यामि भरतं दृष्ट्वा राज्यम् अस्मै प्रदीयताम् ॥ (७।२)

vakṣyāmi bharataṃ dṛṣṭvā rājyam asmai pradīyatām ||

8.1८.१

उच्यमानो हि भरतो मया लक्ष्मण तत्त्वतः । (८।१)

ucyamāno hi bharato mayā lakṣmaṇa tattvataḥ |

8.2८.२

राज्यम् अस्मै प्रयच्छेति बाढम् इत्य् एव वक्ष्यति ॥ (८।२)

rājyam asmai prayaccheti bāḍham ity eva vakṣyati ||

9.1९.१

तथोक्तो धर्मशीलेन भ्रात्रा तस्य हिते रतः । (९।१)

tathokto dharmaśīlena bhrātrā tasya hite rataḥ |

9.2९.२

लक्ष्मणः प्रविवेशेव स्वानि गात्राणि लज्जया ॥ (९।२)

lakṣmaṇaḥ praviveśeva svāni gātrāṇi lajjayā ||

10.1१०.१

व्रीडितं लक्ष्मणं दृष्ट्वा राघवः प्रत्युवाच ह । (१०।१)

vrīḍitaṃ lakṣmaṇaṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ pratyuvāca ha |

10.2१०.२

एष मन्ये महाबाहुर् इहास्मान् द्रष्टुम् आगतः ॥ (१०।२)

eṣa manye mahābāhur ihāsmān draṣṭum āgataḥ ||

11.1११.१

वनवासम् अनुध्याय गृहाय प्रतिनेष्यति । (११।१)

vanavāsam anudhyāya gṛhāya pratineṣyati |

11.2११.२

इमां वाप्य् एष वैदेहीम् अत्यन्तसुखसेविनीम् ॥ (११।२)

imāṃ vāpy eṣa vaidehīm atyantasukhasevinīm ||

12.1१२.१

एतौ तौ संप्रकाशेते गोत्रवन्तौ मनोरमौ । (१२।१)

etau tau saṃprakāśete gotravantau manoramau |

12.2१२.२

वायुवेगसमौ वीर जवनौ तुरगोत्तमौ ॥ (१२।२)

vāyuvegasamau vīra javanau turagottamau ||

13.1१३.१

स एष सुमहाकायः कम्पते वाहिनीमुखे । (१३।१)

sa eṣa sumahākāyaḥ kampate vāhinīmukhe |

13.2१३.२

नागः शत्रुंजयो नाम वृद्धस् तातस्य धीमतः ॥ (१३।२)

nāgaḥ śatruṃjayo nāma vṛddhas tātasya dhīmataḥ ||

14.1१४.१

अवतीर्य तु सालाग्रात् तस्मात् स समितिंजयः । (१४।१)

avatīrya tu sālāgrāt tasmāt sa samitiṃjayaḥ |

14.2१४.२

लक्ष्मणः प्राञ्जलिर् भूत्वा तस्थौ रामस्य पार्श्वतः ॥ (१४।२)

lakṣmaṇaḥ prāñjalir bhūtvā tasthau rāmasya pārśvataḥ ||

15.1१५.१

भरतेनाथ संदिष्टा सम्मर्दो न भवेद् इति । (१५।१)

bharatenātha saṃdiṣṭā sammardo na bhaved iti |

15.2१५.२

समन्तात् तस्य शैलस्य सेनावासम् अकल्पयत् ॥ (१५।२)

samantāt tasya śailasya senāvāsam akalpayat ||

16.1१६.१

अध्यर्धम् इक्ष्वाकुचमूर् योजनं पर्वतस्य सा । (१६।१)

adhyardham ikṣvākucamūr yojanaṃ parvatasya sā |

16.2१६.२

पार्श्वे न्यविशद् आवृत्य गजवाजिरथाकुला ॥ (१६।२)

pārśve nyaviśad āvṛtya gajavājirathākulā ||

17.1१७.१

सा चित्रकूटे भरतेन सेना धर्मं पुरस्कृत्य विधूय दर्पम् । (१७।१)

sā citrakūṭe bharatena senā dharmaṃ puraskṛtya vidhūya darpam |

17.2१७.२

प्रसादनार्थं रघुनन्दनस्य विरोचते नीतिमता प्रणीता ॥ (१७।२)

prasādanārthaṃ raghunandanasya virocate nītimatā praṇītā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 91

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit