Rām, 3, 66
Select a line for its word-by-word analysis.
तौ तु तत्र स्थितौ दृष्ट्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ । (१।१)
tau tu tatra sthitau dṛṣṭvā bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
बाहुपाशपरिक्षिप्तौ कबन्धो वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१।२)
bāhupāśaparikṣiptau kabandho vākyam abravīt ||
तिष्ठतः किं नु मां दृष्ट्वा क्षुधार्तं क्षत्रियर्षभौ । (२।१)
tiṣṭhataḥ kiṃ nu māṃ dṛṣṭvā kṣudhārtaṃ kṣatriyarṣabhau |
तच् छ्रुत्वा लक्ष्मणो वाक्यं प्राप्तकालं हितं तदा । (३।१)
tac chrutvā lakṣmaṇo vākyaṃ prāptakālaṃ hitaṃ tadā |
त्वां च मां च पुरा तूर्णम् आदत्ते राक्षसाधमः । (४।१)
tvāṃ ca māṃ ca purā tūrṇam ādatte rākṣasādhamaḥ |
तस्माद् असिभ्याम् अस्याशु बाहू छिन्दावहै गुरू ॥ (४।२)
tasmād asibhyām asyāśu bāhū chindāvahai gurū ||
ततस् तौ देशकालज्ञौ खड्गाभ्याम् एव राघवौ । (५।१)
tatas tau deśakālajñau khaḍgābhyām eva rāghavau |
चिछेद रामो वेगेन सव्यं वीरस् तु लक्ष्मणः ॥ (६।२)
cicheda rāmo vegena savyaṃ vīras tu lakṣmaṇaḥ ||
खं च गां च दिशश् चैव नादयञ् जलदो यथा ॥ (७।२)
khaṃ ca gāṃ ca diśaś caiva nādayañ jalado yathā ||
स निकृत्तौ भुजौ दृष्ट्वा शोणितौघपरिप्लुतः । (८।१)
sa nikṛttau bhujau dṛṣṭvā śoṇitaughapariplutaḥ |
दीनः पप्रच्छ तौ वीरौ कौ युवाम् इति दानवः ॥ (८।२)
dīnaḥ papraccha tau vīrau kau yuvām iti dānavaḥ ||
अयम् इक्ष्वाकुदायादो रामो नाम जनैः श्रुतः । (१०।१)
ayam ikṣvākudāyādo rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ |
अस्यैवावरजं विद्धि भ्रातरं मां च लक्ष्मणम् ॥ (१०।२)
asyaivāvarajaṃ viddhi bhrātaraṃ māṃ ca lakṣmaṇam ||
रक्षसापहृता भार्या याम् इच्छन्ताव् इहागतौ ॥ (११।२)
rakṣasāpahṛtā bhāryā yām icchantāv ihāgatau ||
त्वं तु को वा किमर्थं वा कबन्ध सदृशो वने । (१२।१)
tvaṃ tu ko vā kimarthaṃ vā kabandha sadṛśo vane |
एवम् उक्तः कबन्धस् तु लक्ष्मणेनोत्तरं वचः । (१३।१)
evam uktaḥ kabandhas tu lakṣmaṇenottaraṃ vacaḥ |
स्वागतं वां नरव्याघ्रौ दिष्ट्या पश्यामि चाप्य् अहम् । (१४।१)
svāgataṃ vāṃ naravyāghrau diṣṭyā paśyāmi cāpy aham |
दिष्ट्या चेमौ निकृत्तौ मे युवाभ्यां बाहुबन्धनौ ॥ (१४।२)
diṣṭyā cemau nikṛttau me yuvābhyāṃ bāhubandhanau ||
विरूपं यच् च मे रूपं प्राप्तं ह्य् अविनयाद् यथा । (१५।१)
virūpaṃ yac ca me rūpaṃ prāptaṃ hy avinayād yathā |
तन् मे शृणु नरव्याघ्र तत्त्वतः शंसतस् तव ॥ (१५।२)
tan me śṛṇu naravyāghra tattvataḥ śaṃsatas tava ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.