रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 54

560 of 606 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तथोक्ते तान् ऋषीन् रामः प्रत्युवाच कृताञ्जलिः । (१।१)

tathokte tān ṛṣīn rāmaḥ pratyuvāca kṛtāñjaliḥ |

1.2१.२

किमाहारः किमाचारो लवणः क्व च वर्तते ॥ (१।२)

kimāhāraḥ kimācāro lavaṇaḥ kva ca vartate ||

2.1२.१

राघवस्य वचः श्रुत्वा ऋषयः सर्व एव ते । (२।१)

rāghavasya vacaḥ śrutvā ṛṣayaḥ sarva eva te |

2.2२.२

ततो निवेदयामासुर् लवणो ववृधे यथा ॥ (२।२)

tato nivedayāmāsur lavaṇo vavṛdhe yathā ||

3.1३.१

आहारः सर्वसत्त्वानि विशेषेण च तापसाः । (३।१)

āhāraḥ sarvasattvāni viśeṣeṇa ca tāpasāḥ |

3.2३.२

आचारो रौद्रता नित्यं वासो मधुवने सदा ॥ (३।२)

ācāro raudratā nityaṃ vāso madhuvane sadā ||

4.1४.१

हत्वा दशसहस्राणि सिंहव्याघ्रमृगद्विपान् । (४।१)

hatvā daśasahasrāṇi siṃhavyāghramṛgadvipān |

4.2४.२

मानुषांश्चैव कुरुते नित्यम् आहारम् आह्निकम् ॥ (४।२)

mānuṣāṃścaiva kurute nityam āhāram āhnikam ||

5.1५.१

ततो ऽपराणि सत्त्वानि खादते स महाबलः । (५।१)

tato 'parāṇi sattvāni khādate sa mahābalaḥ |

5.2५.२

संहारे समनुप्राप्ते व्यादितास्य इवान्तकः ॥ (५।२)

saṃhāre samanuprāpte vyāditāsya ivāntakaḥ ||

6.1६.१

तच्छ्रुत्वा राघवो वाक्यम् उवाच स महामुनीन् । (६।१)

tacchrutvā rāghavo vākyam uvāca sa mahāmunīn |

6.2६.२

घातयिष्यामि तद् रक्षो व्यपगच्छतु वो भयम् ॥ (६।२)

ghātayiṣyāmi tad rakṣo vyapagacchatu vo bhayam ||

7.1७.१

तथा तेषां प्रतिज्ञाय मुनीनाम् उग्रतेजसाम् । (७।१)

tathā teṣāṃ pratijñāya munīnām ugratejasām |

7.2७.२

स भ्रातॄन् सहितान् सर्वान् उवाच रघुनन्दनः ॥ (७।२)

sa bhrātṝn sahitān sarvān uvāca raghunandanaḥ ||

8.1८.१

को हन्ता लवणं वीराः कस्यांशः स विधीयताम् । (८।१)

ko hantā lavaṇaṃ vīrāḥ kasyāṃśaḥ sa vidhīyatām |

8.2८.२

भरतस्य महाबाहोः शत्रुघ्नस्याथवा पुनः ॥ (८।२)

bharatasya mahābāhoḥ śatrughnasyāthavā punaḥ ||

9.1९.१

राघवेणैवम् उक्तस्तु भरतो वाक्यम् अब्रवीत् । (९।१)

rāghaveṇaivam uktastu bharato vākyam abravīt |

9.2९.२

अहम् एनं वधिष्यामि ममांशः स विधीयताम् ॥ (९।२)

aham enaṃ vadhiṣyāmi mamāṃśaḥ sa vidhīyatām ||

10.1१०.१

भरतस्य वचः श्रुत्वा शौर्यवीर्यसमन्वितम् । (१०।१)

bharatasya vacaḥ śrutvā śauryavīryasamanvitam |

10.2१०.२

लक्ष्मणावरजस्तस्थौ हित्वा सौवर्णम् आसनम् ॥ (१०।२)

lakṣmaṇāvarajastasthau hitvā sauvarṇam āsanam ||

11.1११.१

शत्रुघ्नस्त्वब्रवीद् वाक्यं प्रणिपत्य नराधिपम् । (११।१)

śatrughnastvabravīd vākyaṃ praṇipatya narādhipam |

11.2११.२

कृतकर्मा महाबाहुर् मध्यमो रघुनन्दनः ॥ (११।२)

kṛtakarmā mahābāhur madhyamo raghunandanaḥ ||

12.1१२.१

आर्येण हि पुरा शून्या अयोध्या रक्षिता पुरी । (१२।१)

āryeṇa hi purā śūnyā ayodhyā rakṣitā purī |

12.2१२.२

संतापं हृदये कृत्वा आर्यस्यागमनं प्रति ॥ (१२।२)

saṃtāpaṃ hṛdaye kṛtvā āryasyāgamanaṃ prati ||

13.1१३.१

दुःखानि च बहूनीह अनुभूतानि पार्थिव । (१३।१)

duḥkhāni ca bahūnīha anubhūtāni pārthiva |

13.2१३.२

शयानो दुःखशय्यासु नन्दिग्रामे महात्मना ॥ (१३।२)

śayāno duḥkhaśayyāsu nandigrāme mahātmanā ||

14.1१४.१

फलमूलाशनो भूत्वा जटाचीरधरस्तथा । (१४।१)

phalamūlāśano bhūtvā jaṭācīradharastathā |

14.2१४.२

अनुभूयेदृशं दुःखम् एष राघवनन्दनः । (१४।२)

anubhūyedṛśaṃ duḥkham eṣa rāghavanandanaḥ |

14.3१४.३

प्रेष्ये मयि स्थिते राजन्न भूयः क्लेशम् आप्नुयात् ॥ (१४।३)

preṣye mayi sthite rājanna bhūyaḥ kleśam āpnuyāt ||

15.1१५.१

तथा ब्रुवति शत्रुघ्ने राघवः पुनर् अब्रवीत् । (१५।१)

tathā bruvati śatrughne rāghavaḥ punar abravīt |

15.2१५.२

एवं भवतु काकुत्स्थ क्रियतां मम शासनम् ॥ (१५।२)

evaṃ bhavatu kākutstha kriyatāṃ mama śāsanam ||

16.1१६.१

राज्ये त्वाम् अभिषेक्ष्यामि मधोस्तु नगरे शुभे । (१६।१)

rājye tvām abhiṣekṣyāmi madhostu nagare śubhe |

16.2१६.२

निवेशय महाबाहो भरतं यद्यवेक्षसे ॥ (१६।२)

niveśaya mahābāho bharataṃ yadyavekṣase ||

17.1१७.१

शूरस्त्वं कृतविद्यश्च समर्थः संनिवेशने । (१७।१)

śūrastvaṃ kṛtavidyaśca samarthaḥ saṃniveśane |

17.2१७.२

नगरं मधुना जुष्टं तथा जनपदाञ्शुभान् ॥ (१७।२)

nagaraṃ madhunā juṣṭaṃ tathā janapadāñśubhān ||

18.1१८.१

यो हि वंशं समुत्पाट्य पार्थिवस्य पुनः क्षये । (१८।१)

yo hi vaṃśaṃ samutpāṭya pārthivasya punaḥ kṣaye |

18.2१८.२

न विधत्ते नृपं तत्र नरकं स निगच्छति ॥ (१८।२)

na vidhatte nṛpaṃ tatra narakaṃ sa nigacchati ||

19.1१९.१

स त्वं हत्वा मधुसुतं लवणं पापनिश्चयम् । (१९।१)

sa tvaṃ hatvā madhusutaṃ lavaṇaṃ pāpaniścayam |

19.2१९.२

राज्यं प्रशाधि धर्मेण वाक्यं मे यद्यवेक्षसे ॥ (१९।२)

rājyaṃ praśādhi dharmeṇa vākyaṃ me yadyavekṣase ||

20.1२०.१

उत्तरं च न वक्तव्यं शूर वाक्यान्तरे मम । (२०।१)

uttaraṃ ca na vaktavyaṃ śūra vākyāntare mama |

20.2२०.२

बालेन पूर्वजस्याज्ञा कर्तव्या नात्र संशयः ॥ (२०।२)

bālena pūrvajasyājñā kartavyā nātra saṃśayaḥ ||

21.1२१.१

अभिषेकं च काकुत्स्थ प्रतीच्छस्व मयोद्यतम् । (२१।१)

abhiṣekaṃ ca kākutstha pratīcchasva mayodyatam |

21.2२१.२

वसिष्ठप्रमुखैर् विप्रैर् विधिमन्त्रपुरस्कृतम् ॥ (२१।२)

vasiṣṭhapramukhair viprair vidhimantrapuraskṛtam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 54

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit