रामायणRāmāyaṇa

Rām, 7, 71

577 of 606 · 34 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

एतद् आख्याय रामाय महर्षिः कुम्भसंभवः । (१।१)

etad ākhyāya rāmāya maharṣiḥ kumbhasaṃbhavaḥ |

1.2१.२

अस्याम् एवापरं वाक्यं कथायाम् उपचक्रमे ॥ (१।२)

asyām evāparaṃ vākyaṃ kathāyām upacakrame ||

2.1२.१

ततः स दण्डः काकुत्स्थ बहुवर्षगणायुतम् । (२।१)

tataḥ sa daṇḍaḥ kākutstha bahuvarṣagaṇāyutam |

2.2२.२

अकरोत् तत्र मन्दात्मा राज्यं निहतकण्टकम् ॥ (२।२)

akarot tatra mandātmā rājyaṃ nihatakaṇṭakam ||

3.1३.१

अथ काले तु कस्मिंश्चिद् राजा भार्गवम् आश्रमम् । (३।१)

atha kāle tu kasmiṃścid rājā bhārgavam āśramam |

3.2३.२

रमणीयम् उपाक्रामच्चैत्रे मासि मनोरमे ॥ (३।२)

ramaṇīyam upākrāmaccaitre māsi manorame ||

4.1४.१

तत्र भार्गवकन्यां स रूपेणाप्रतिमां भुवि । (४।१)

tatra bhārgavakanyāṃ sa rūpeṇāpratimāṃ bhuvi |

4.2४.२

विचरन्तीं वनोद्देशे दण्डो ऽपश्यद् अनुत्तमाम् ॥ (४।२)

vicarantīṃ vanoddeśe daṇḍo 'paśyad anuttamām ||

5.1५.१

स दृष्ट्वा तां सुदुर्मेधा अनङ्गशरपीडितः । (५।१)

sa dṛṣṭvā tāṃ sudurmedhā anaṅgaśarapīḍitaḥ |

5.2५.२

अभिगम्य सुसंविग्नः कन्यां वचनम् अब्रवीत् ॥ (५।२)

abhigamya susaṃvignaḥ kanyāṃ vacanam abravīt ||

6.1६.१

कुतस्त्वम् असि सुश्रोणि कस्य वासि सुता शुभे । (६।१)

kutastvam asi suśroṇi kasya vāsi sutā śubhe |

6.2६.२

पीडितो ऽहम् अनङ्गेन पृच्छामि त्वां सुमध्यमे ॥ (६।२)

pīḍito 'ham anaṅgena pṛcchāmi tvāṃ sumadhyame ||

7.1७.१

तस्य त्वेवं ब्रुवाणस्य मोहोन्मत्तस्य कामिनः । (७।१)

tasya tvevaṃ bruvāṇasya mohonmattasya kāminaḥ |

7.2७.२

भार्गवी प्रत्युवाचेदं वचः सानुनयं नृपम् ॥ (७।२)

bhārgavī pratyuvācedaṃ vacaḥ sānunayaṃ nṛpam ||

8.1८.१

भार्गवस्य सुतां विद्धि देवस्याक्लिष्टकर्मणः । (८।१)

bhārgavasya sutāṃ viddhi devasyākliṣṭakarmaṇaḥ |

8.2८.२

अरजां नाम राजेन्द्र ज्येष्ठाम् आश्रमवासिनीम् ॥ (८।२)

arajāṃ nāma rājendra jyeṣṭhām āśramavāsinīm ||

9.1९.१

गुरुः पिता मे राजेन्द्र त्वं च शिष्यो महात्मनः । (९।१)

guruḥ pitā me rājendra tvaṃ ca śiṣyo mahātmanaḥ |

9.2९.२

व्यसनं सुमहत् क्रुद्धः स ते दद्यान्महातपाः ॥ (९।२)

vyasanaṃ sumahat kruddhaḥ sa te dadyānmahātapāḥ ||

10.1१०.१

यदि वात्र मया कार्यं धर्मदृष्टेन सत्पथा । (१०।१)

yadi vātra mayā kāryaṃ dharmadṛṣṭena satpathā |

10.2१०.२

वरयस्व नृप श्रेष्ठ पितरं मे महाद्युतिम् ॥ (१०।२)

varayasva nṛpa śreṣṭha pitaraṃ me mahādyutim ||

11.1११.१

अन्यथा तु फलं तुभ्यं भवेद् घोराभिसंहितम् । (११।१)

anyathā tu phalaṃ tubhyaṃ bhaved ghorābhisaṃhitam |

11.2११.२

क्रोधेन हि पिता मे ऽसौ त्रैलोक्यम् अपि निर्दहेत् ॥ (११।२)

krodhena hi pitā me 'sau trailokyam api nirdahet ||

12.1१२.१

एवं ब्रुवाणाम् अरजां दण्डः कामशरार्दितः । (१२।१)

evaṃ bruvāṇām arajāṃ daṇḍaḥ kāmaśarārditaḥ |

12.2१२.२

प्रत्युवाच मदोन्मत्तः शिरस्याधाय सो ऽञ्जलिम् ॥ (१२।२)

pratyuvāca madonmattaḥ śirasyādhāya so 'ñjalim ||

13.1१३.१

प्रसादं कुरु सुश्रोणि न कालं क्षेप्तुम् अर्हसि । (१३।१)

prasādaṃ kuru suśroṇi na kālaṃ kṣeptum arhasi |

13.2१३.२

त्वत्कृते हि मम प्राणा विदीर्यन्ते शुभानने ॥ (१३।२)

tvatkṛte hi mama prāṇā vidīryante śubhānane ||

14.1१४.१

त्वां प्राप्य हि वधो वापि पापं वापि सुदारुणम् । (१४।१)

tvāṃ prāpya hi vadho vāpi pāpaṃ vāpi sudāruṇam |

14.2१४.२

भक्तं भजस्व मां भीरु भजमानं सुविह्वलम् ॥ (१४।२)

bhaktaṃ bhajasva māṃ bhīru bhajamānaṃ suvihvalam ||

15.1१५.१

एवम् उक्त्वा तु तां कन्यां दोर्भ्यां गृह्य बलाद् बली । (१५।१)

evam uktvā tu tāṃ kanyāṃ dorbhyāṃ gṛhya balād balī |

15.2१५.२

विस्फुरन्तीं यथाकामं मैथुनायोपचक्रमे ॥ (१५।२)

visphurantīṃ yathākāmaṃ maithunāyopacakrame ||

16.1१६.१

तम् अनर्थं महाघोरं दण्डः कृत्वा सुदारुणम् । (१६।१)

tam anarthaṃ mahāghoraṃ daṇḍaḥ kṛtvā sudāruṇam |

16.2१६.२

नगरं प्रययौ चाशु मधुमन्तम् अनुत्तमम् ॥ (१६।२)

nagaraṃ prayayau cāśu madhumantam anuttamam ||

17.1१७.१

अरजापि रुदन्ती सा आश्रमस्याविदूरतः । (१७।१)

arajāpi rudantī sā āśramasyāvidūrataḥ |

17.2१७.२

प्रतीक्षते सुसंत्रस्ता पितरं देवसंनिभम् ॥ (१७।२)

pratīkṣate susaṃtrastā pitaraṃ devasaṃnibham ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 7, 71

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit