रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 9

399 of 606 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततो निकुम्भो रभसः सूर्यशत्रुर् महाबलः । (१।१)

tato nikumbho rabhasaḥ sūryaśatrur mahābalaḥ |

1.2१.२

सुप्तघ्नो यज्ञकोपश्च महापार्श्वो महोदरः ॥ (१।२)

suptaghno yajñakopaśca mahāpārśvo mahodaraḥ ||

2.1२.१

अग्निकेतुश्च दुर्धर्षो रश्मिकेतुश्च राक्षसः । (२।१)

agniketuśca durdharṣo raśmiketuśca rākṣasaḥ |

2.2२.२

इन्द्रजिच्च महातेजा बलवान् रावणात्मजः ॥ (२।२)

indrajicca mahātejā balavān rāvaṇātmajaḥ ||

3.1३.१

प्रहस्तो ऽथ विरूपाक्षो वज्रदंष्ट्रो महाबलः । (३।१)

prahasto 'tha virūpākṣo vajradaṃṣṭro mahābalaḥ |

3.2३.२

धूम्राक्षश्चातिकायश्च दुर्मुखश्चैव राक्षसः ॥ (३।२)

dhūmrākṣaścātikāyaśca durmukhaścaiva rākṣasaḥ ||

4.1४.१

परिघान् पट्टसान् प्रासाञ् शक्तिशूलपरश्वधान् । (४।१)

parighān paṭṭasān prāsāñ śaktiśūlaparaśvadhān |

4.2४.२

चापानि च सबाणानि खड्गांश्च विपुलाञ् शितान् ॥ (४।२)

cāpāni ca sabāṇāni khaḍgāṃśca vipulāñ śitān ||

5.1५.१

प्रगृह्य परमक्रुद्धाः समुत्पत्य च राक्षसाः । (५।१)

pragṛhya paramakruddhāḥ samutpatya ca rākṣasāḥ |

5.2५.२

अब्रुवन् रावणं सर्वे प्रदीप्ता इव तेजसा ॥ (५।२)

abruvan rāvaṇaṃ sarve pradīptā iva tejasā ||

6.1६.१

अद्य रामं वधिष्यामः सुग्रीवं च सलक्ष्मणम् । (६।१)

adya rāmaṃ vadhiṣyāmaḥ sugrīvaṃ ca salakṣmaṇam |

6.2६.२

कृपणं च हनूमन्तं लङ्का येन प्रधर्षिता ॥ (६।२)

kṛpaṇaṃ ca hanūmantaṃ laṅkā yena pradharṣitā ||

7.1७.१

तान् गृहीतायुधान् सर्वान् वारयित्वा विभीषणः । (७।१)

tān gṛhītāyudhān sarvān vārayitvā vibhīṣaṇaḥ |

7.2७.२

अब्रवीत् प्राञ्जलिर् वाक्यं पुनः प्रत्युपवेश्य तान् ॥ (७।२)

abravīt prāñjalir vākyaṃ punaḥ pratyupaveśya tān ||

8.1८.१

अप्युपायैस्त्रिभिस्तात यो ऽर्थः प्राप्तुं न शक्यते । (८।१)

apyupāyaistribhistāta yo 'rthaḥ prāptuṃ na śakyate |

8.2८.२

तस्य विक्रमकालांस्तान् युक्तान् आहुर् मनीषिणः ॥ (८।२)

tasya vikramakālāṃstān yuktān āhur manīṣiṇaḥ ||

9.1९.१

प्रमत्तेष्वभियुक्तेषु दैवेन प्रहतेषु च । (९।१)

pramatteṣvabhiyukteṣu daivena prahateṣu ca |

9.2९.२

विक्रमास्तात सिध्यन्ति परीक्ष्य विधिना कृताः ॥ (९।२)

vikramāstāta sidhyanti parīkṣya vidhinā kṛtāḥ ||

10.1१०.१

अप्रमत्तं कथं तं तु विजिगीषुं बले स्थितम् । (१०।१)

apramattaṃ kathaṃ taṃ tu vijigīṣuṃ bale sthitam |

10.2१०.२

जितरोषं दुराधर्षं प्रधर्षयितुम् इच्छथ ॥ (१०।२)

jitaroṣaṃ durādharṣaṃ pradharṣayitum icchatha ||

11.1११.१

समुद्रं लङ्घयित्वा तु घोरं नदनदीपतिम् । (११।१)

samudraṃ laṅghayitvā tu ghoraṃ nadanadīpatim |

11.2११.२

कृतं हनुमता कर्म दुष्करं तर्कयेत कः ॥ (११।२)

kṛtaṃ hanumatā karma duṣkaraṃ tarkayeta kaḥ ||

12.1१२.१

बलान्यपरिमेयानि वीर्याणि च निशाचराः । (१२।१)

balānyaparimeyāni vīryāṇi ca niśācarāḥ |

12.2१२.२

परेषां सहसावज्ञा न कर्तव्या कथंचन ॥ (१२।२)

pareṣāṃ sahasāvajñā na kartavyā kathaṃcana ||

13.1१३.१

किं च राक्षसराजस्य रामेणापकृतं पुरा । (१३।१)

kiṃ ca rākṣasarājasya rāmeṇāpakṛtaṃ purā |

13.2१३.२

आजहार जनस्थानाद् यस्य भार्यां यशस्विनः ॥ (१३।२)

ājahāra janasthānād yasya bhāryāṃ yaśasvinaḥ ||

14.1१४.१

खरो यद्यतिवृत्तस्तु रामेण निहतो रणे । (१४।१)

kharo yadyativṛttastu rāmeṇa nihato raṇe |

14.2१४.२

अवश्यं प्राणिनां प्राणा रक्षितव्या यथा बलम् ॥ (१४।२)

avaśyaṃ prāṇināṃ prāṇā rakṣitavyā yathā balam ||

15.1१५.१

एतन्निमित्तं वैदेही भयं नः सुमहद् भवेत् । (१५।१)

etannimittaṃ vaidehī bhayaṃ naḥ sumahad bhavet |

15.2१५.२

आहृता सा परित्याज्या कलहार्थे कृते न किम् ॥ (१५।२)

āhṛtā sā parityājyā kalahārthe kṛte na kim ||

16.1१६.१

न नः क्षमं वीर्यवता तेन धर्मानुवर्तिना । (१६।१)

na naḥ kṣamaṃ vīryavatā tena dharmānuvartinā |

16.2१६.२

वैरं निरर्थकं कर्तुं दीयताम् अस्य मैथिली ॥ (१६।२)

vairaṃ nirarthakaṃ kartuṃ dīyatām asya maithilī ||

17.1१७.१

यावन्न सगजां साश्वां बहुरत्नसमाकुलाम् । (१७।१)

yāvanna sagajāṃ sāśvāṃ bahuratnasamākulām |

17.2१७.२

पुरीं दारयते बाणैर् दीयताम् अस्य मैथिली ॥ (१७।२)

purīṃ dārayate bāṇair dīyatām asya maithilī ||

18.1१८.१

यावत् सुघोरा महती दुर्धर्षा हरिवाहिनी । (१८।१)

yāvat sughorā mahatī durdharṣā harivāhinī |

18.2१८.२

नावस्कन्दति नो लङ्कां तावत् सीता प्रदीयताम् ॥ (१८।२)

nāvaskandati no laṅkāṃ tāvat sītā pradīyatām ||

19.1१९.१

विनश्येद्धि पुरी लङ्का शूराः सर्वे च राक्षसाः । (१९।१)

vinaśyeddhi purī laṅkā śūrāḥ sarve ca rākṣasāḥ |

19.2१९.२

रामस्य दयिता पत्नी न स्वयं यदि दीयते ॥ (१९।२)

rāmasya dayitā patnī na svayaṃ yadi dīyate ||

20.1२०.१

प्रसादये त्वां बन्धुत्वात् कुरुष्व वचनं मम । (२०।१)

prasādaye tvāṃ bandhutvāt kuruṣva vacanaṃ mama |

20.2२०.२

हितं पथ्यं त्वहं ब्रूमि दीयताम् अस्य मैथिली ॥ (२०।२)

hitaṃ pathyaṃ tvahaṃ brūmi dīyatām asya maithilī ||

21.1२१.१

पुरा शरत्सूर्यमरीचिसंनिभान् नवाग्रपुङ्खान् सुदृढान् नृपात्मजः । (२१।१)

purā śaratsūryamarīcisaṃnibhān navāgrapuṅkhān sudṛḍhān nṛpātmajaḥ |

21.2२१.२

सृजत्यमोघान् विशिखान् वधाय ते प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ (२१।२)

sṛjatyamoghān viśikhān vadhāya te pradīyatāṃ dāśarathāya maithilī ||

22.1२२.१

त्यजस्व कोपं सुखधर्मनाशनं भजस्व धर्मं रतिकीर्तिवर्धनम् । (२२।१)

tyajasva kopaṃ sukhadharmanāśanaṃ bhajasva dharmaṃ ratikīrtivardhanam |

22.2२२.२

प्रसीद जीवेम सपुत्रबान्धवाः प्रदीयतां दाशरथाय मैथिली ॥ (२२।२)

prasīda jīvema saputrabāndhavāḥ pradīyatāṃ dāśarathāya maithilī ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 9

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit