तथा तु करुणं तस्य द्विजस्य परिदेवितम् । (१।१)

शुश्राव राघवः सर्वं दुःखशोकसमन्वितम् ॥ (१।२)

स दुःखेन सुसंतप्तो मन्त्रिणः समुपाह्वयत् । (२।१)

वसिष्ठं वामदेवं च भ्रातॄंश्च सहनैगमान् ॥ (२।२)

ततो द्विजा वसिष्ठेन सार्धम् अष्टौ प्रवेशिताः । (३।१)

राजानं देवसंकाशं वर्धस्वेति ततो ऽब्रुवन् ॥ (३।२)

मार्कण्डेयो ऽथ मौद्गल्यो वामदेवश्च काश्यपः । (४।१)

कात्यायनो ऽथ जाबालिर् गौतमो नारदस्तथा ॥ (४।२)

एते द्विजर्षभाः सर्वे आसनेषूपवेशिताः । (५।१)

मन्त्रिणो नैगमाश्चैव यथार्हम् अनुकूलतः ॥ (५।२)

तेषां समुपविष्टानां सर्वेषां दीप्ततेजसाम् । (६।१)

रघवः सर्वम् आचष्टे द्विजो यस्मात् प्ररोदिति ॥ (६।२)

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञो दीनस्य नारदः । (७।१)

प्रत्युवाच शुभं वाक्यम् ऋषीणां संनिधौ नृपम् ॥ (७।२)

शृणु राजन् यथाकाले प्राप्तो ऽयं बालसंक्षयः । (८।१)

श्रुत्वा कर्तव्यतां वीर कुरुष्व रघुनन्दन ॥ (८।२)

पुरा कृतयुगे राम ब्राह्मणा वै तपस्विनः । (९।१)

अब्राह्मणस्तदा राजन्न तपस्वी कथंचन ॥ (९।२)

तस्मिन् युगे प्रज्वलिते ब्रह्मभूते अनावृते । (१०।१)

अमृत्यवस्तदा सर्वे जज्ञिरे दीर्घदर्शिनः ॥ (१०।२)

ततस्त्रेतायुगं नाम मानवानां वपुष्मताम् । (११।१)

क्षत्रिया यत्र जायन्ते पूर्वेण तपसान्विताः ॥ (११।२)

वीर्येण तपसा चैव ते ऽधिकाः पूर्वजन्मनि । (१२।१)

मानवा ये महात्मानस्तस्मिंस्त्रेतायुगे युगे ॥ (१२।२)

ब्रह्मक्षत्रं तु तत् सर्वं यत् पूर्वम् अपरं च यत् । (१३।१)

युगयोर् उभयोर् आसीत् समवीर्यसमन्वितम् ॥ (१३।२)

अपश्यन्तस्तु ते सर्वे विशेषम् अधिकं ततः । (१४।१)

स्थापनं चक्रिरे तत्र चातुर्वर्ण्यस्य सर्वतः ॥ (१४।२)

अधर्मः पादम् एकं तु पातयत् पृथिवीतले । (१५।१)

अधर्मेण हि संयुक्तास्तेन मन्दाभवन् द्विजाः ॥ (१५।२)

ततः प्रादुष्कृतं पूर्वम् आयुषः परिनिष्ठितम् । (१६।१)

शुभान्येवाचरंल्लोकाः सत्यधर्मपरायणाः ॥ (१६।२)

त्रेतायुगे त्ववर्तन्त ब्राह्मणाः क्षत्रियश्च ये । (१७।१)

तपो ऽतप्यन्त ते सर्वे शुश्रूषाम् अपरे जनाः ॥ (१७।२)

स धर्मः परमस्तेषां वैश्यशूद्रम् अथागमत् । (१८।१)

पूजां च सर्ववर्णानां शूद्राश्चक्रुर् विशेषतः ॥ (१८।२)

ततः पादम् अधर्मस्य द्वितीयम् अवतारयत् । (१९।१)

ततो द्वापरसंख्या सा युगस्य समजायत ॥ (१९।२)

तस्मिन् द्वापरसंख्ये तु वर्तमाने युगक्षये । (२०।१)

अधर्मश्चानृतं चैव ववृधे पुरुषर्षभ ॥ (२०।२)

तस्मिन् द्वापरसंख्याते तपो वैश्यान् समाविशत् । (२१।१)

न शूद्रो लभते धर्मम् उग्रं तप्तं नरर्षभ ॥ (२१।२)

हीनवर्णो नरश्रेष्ठ तप्यते सुमहत् तपः । (२२।१)

भविष्या शूद्रयोन्यां हि तपश्चर्या कलौ युगे ॥ (२२।२)

अधर्मः परमो राम द्वापरे शूद्रधारितः । (२३।१)

स वै विषयपर्यन्ते तव राजन्महातपाः । (२३।२)

शूद्रस्तप्यति दुर्बुद्धिस्तेन बालवधो ह्ययम् ॥ (२३।३)

यो ह्यधर्मम् अकार्यं वा विषये पार्थिवस्य हि । (२४।१)

करोति राजशार्दूल पुरे वा दुर्मतिर् नरः । (२४।२)

क्षिप्रं हि नरकं याति स च राजा न संशयः ॥ (२४।३)

स त्वं पुरुषशार्दूल मार्गस्व विषयं स्वकम् । (२५।१)

दुष्कृतं यत्र पश्येथास्तत्र यत्नं समाचर ॥ (२५।२)

एवं ते धर्मवृद्धिश्च नृणां चायुर्विवर्धनम् । (२६।१)

भविष्यति नरश्रेष्ठ बालस्यास्य च जीवितम् ॥ (२६।२)