रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 76

76 of 606 · 36 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

गते रामे प्रशान्तात्मा रामो दाशरथिर् धनुः । (१।१)

gate rāme praśāntātmā rāmo dāśarathir dhanuḥ |

1.2१.२

वरुणायाप्रमेयाय ददौ हस्ते ससायकम् ॥ (१।२)

varuṇāyāprameyāya dadau haste sasāyakam ||

2.1२.१

अभिवाद्य ततो रामो वसिष्ठप्रमुखान् ऋषीन् । (२।१)

abhivādya tato rāmo vasiṣṭhapramukhān ṛṣīn |

2.2२.२

पितरं विह्वलं दृष्ट्वा प्रोवाच रघुनन्दनः ॥ (२।२)

pitaraṃ vihvalaṃ dṛṣṭvā provāca raghunandanaḥ ||

3.1३.१

जामदग्न्यो गतो रामः प्रयातु चतुरङ्गिणी । (३।१)

jāmadagnyo gato rāmaḥ prayātu caturaṅgiṇī |

3.2३.२

अयोध्याभिमुखी सेना त्वया नाथेन पालिता ॥ (३।२)

ayodhyābhimukhī senā tvayā nāthena pālitā ||

4.1४.१

रामस्य वचनं श्रुत्वा राजा दशरथः सुतम् । (४।१)

rāmasya vacanaṃ śrutvā rājā daśarathaḥ sutam |

4.2४.२

बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य मूर्ध्नि चाघ्राय राघवम् ॥ (४।२)

bāhubhyāṃ sampariṣvajya mūrdhni cāghrāya rāghavam ||

5.1५.१

गतो राम इति श्रुत्वा हृष्टः प्रमुदितो नृपः । (५।१)

gato rāma iti śrutvā hṛṣṭaḥ pramudito nṛpaḥ |

5.2५.२

चोदयामास तां सेनां जगामाशु ततः पुरीम् ॥ (५।२)

codayāmāsa tāṃ senāṃ jagāmāśu tataḥ purīm ||

6.1६.१

पताकाध्वजिनीं रम्यां तूर्योद्घुष्टनिनादिताम् । (६।१)

patākādhvajinīṃ ramyāṃ tūryodghuṣṭanināditām |

6.2६.२

सिक्तराजपथां रम्यां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम् ॥ (६।२)

siktarājapathāṃ ramyāṃ prakīrṇakusumotkarām ||

7.1७.१

राजप्रवेशसुमुखैः पौरैर् मङ्गलवादिभिः । (७।१)

rājapraveśasumukhaiḥ paurair maṅgalavādibhiḥ |

7.2७.२

सम्पूर्णां प्राविशद् राजा जनौघैः समलंकृताम् ॥ (७।२)

sampūrṇāṃ prāviśad rājā janaughaiḥ samalaṃkṛtām ||

8.1८.१

कौसल्या च सुमित्रा च कैकेयी च सुमध्यमा । (८।१)

kausalyā ca sumitrā ca kaikeyī ca sumadhyamā |

8.2८.२

वधूप्रतिग्रहे युक्ता याश् चान्या राजयोषितः ॥ (८।२)

vadhūpratigrahe yuktā yāś cānyā rājayoṣitaḥ ||

9.1९.१

ततः सीतां महाभागाम् ऊर्मिलां च यशस्विनीम् । (९।१)

tataḥ sītāṃ mahābhāgām ūrmilāṃ ca yaśasvinīm |

9.2९.२

कुशध्वजसुते चोभे जगृहुर् नृपपत्नयः ॥ (९।२)

kuśadhvajasute cobhe jagṛhur nṛpapatnayaḥ ||

10.1१०.१

मङ्गलालापनैश् चैव शोभिताः क्षौमवाससः । (१०।१)

maṅgalālāpanaiś caiva śobhitāḥ kṣaumavāsasaḥ |

10.2१०.२

देवतायतनान्य् आशु सर्वास् ताः प्रत्यपूजयन् ॥ (१०।२)

devatāyatanāny āśu sarvās tāḥ pratyapūjayan ||

11.1११.१

अभिवाद्याभिवाद्यांश् च सर्वा राजसुतास् तदा । (११।१)

abhivādyābhivādyāṃś ca sarvā rājasutās tadā |

11.2११.२

रेमिरे मुदिताः सर्वा भर्तृभिः सहिता रहः ॥ (११।२)

remire muditāḥ sarvā bhartṛbhiḥ sahitā rahaḥ ||

12.1१२.१

कृतदाराः कृतास्त्राश् च सधनाः ससुहृज्जनाः । (१२।१)

kṛtadārāḥ kṛtāstrāś ca sadhanāḥ sasuhṛjjanāḥ |

12.2१२.२

शुश्रूषमाणाः पितरं वर्तयन्ति नरर्षभाः ॥ (१२।२)

śuśrūṣamāṇāḥ pitaraṃ vartayanti nararṣabhāḥ ||

13.1१३.१

तेषाम् अतियशा लोके रामः सत्यपराक्रमः । (१३।१)

teṣām atiyaśā loke rāmaḥ satyaparākramaḥ |

13.2१३.२

स्वयम्भूर् इव भूतानां बभूव गुणवत्तरः ॥ (१३।२)

svayambhūr iva bhūtānāṃ babhūva guṇavattaraḥ ||

14.1१४.१

रामस् तु सीतया सार्धं विजहार बहून् ऋतून् । (१४।१)

rāmas tu sītayā sārdhaṃ vijahāra bahūn ṛtūn |

14.2१४.२

मनस्वी तद्गतस् तस्या नित्यं हृदि समर्पितः ॥ (१४।२)

manasvī tadgatas tasyā nityaṃ hṛdi samarpitaḥ ||

15.1१५.१

प्रिया तु सीता रामस्य दाराः पितृकृता इति । (१५।१)

priyā tu sītā rāmasya dārāḥ pitṛkṛtā iti |

15.2१५.२

गुणाद् रूपगुणाच् चापि प्रीतिर् भूयो व्यवर्धत ॥ (१५।२)

guṇād rūpaguṇāc cāpi prītir bhūyo vyavardhata ||

16.1१६.१

तस्याश् च भर्ता द्विगुणं हृदये परिवर्तते । (१६।१)

tasyāś ca bhartā dviguṇaṃ hṛdaye parivartate |

16.2१६.२

अन्तर्जातम् अपि व्यक्तम् आख्याति हृदयं हृदा ॥ (१६।२)

antarjātam api vyaktam ākhyāti hṛdayaṃ hṛdā ||

17.1१७.१

तस्य भूयो विशेषेण मैथिली जनकात्मजा । (१७।१)

tasya bhūyo viśeṣeṇa maithilī janakātmajā |

17.2१७.२

देवताभिः समा रूपे सीता श्रीर् इव रूपिणी ॥ (१७।२)

devatābhiḥ samā rūpe sītā śrīr iva rūpiṇī ||

18.1१८.१

तया स राजर्षिसुतो ऽभिरामया समेयिवान् उत्तमराजकन्यया । (१८।१)

tayā sa rājarṣisuto 'bhirāmayā sameyivān uttamarājakanyayā |

18.2१८.२

अतीव रामः शुशुभे ऽतिकामया विभुः श्रिया विष्णुर् इवामरेश्वरः ॥ (१८।२)

atīva rāmaḥ śuśubhe 'tikāmayā vibhuḥ śriyā viṣṇur ivāmareśvaraḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 76

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit