रामायणRāmāyaṇa

Rām, 5, 16

340 of 606 · 56 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तथा विप्रेक्षमाणस्य वनं पुष्पितपादपम् । (१।१)

tathā viprekṣamāṇasya vanaṃ puṣpitapādapam |

1.2१.२

विचिन्वतश्च वैदेहीं किंचिच्छेषा निशाभवत् ॥ (१।२)

vicinvataśca vaidehīṃ kiṃciccheṣā niśābhavat ||

2.1२.१

षडङ्गवेदविदुषां क्रतुप्रवरयाजिनाम् । (२।१)

ṣaḍaṅgavedaviduṣāṃ kratupravarayājinām |

2.2२.२

शुश्राव ब्रह्मघोषांश्च विरात्रे ब्रह्मरक्षसाम् ॥ (२।२)

śuśrāva brahmaghoṣāṃśca virātre brahmarakṣasām ||

3.1३.१

अथ मङ्गलवादित्रैः शब्दैः श्रोत्रमनोहरैः । (३।१)

atha maṅgalavāditraiḥ śabdaiḥ śrotramanoharaiḥ |

3.2३.२

प्राबोध्यत महाबाहुर् दशग्रीवो महाबलः ॥ (३।२)

prābodhyata mahābāhur daśagrīvo mahābalaḥ ||

4.1४.१

विबुध्य तु यथाकालं राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् । (४।१)

vibudhya tu yathākālaṃ rākṣasendraḥ pratāpavān |

4.2४.२

स्रस्तमाल्याम्बरधरो वैदेहीम् अन्वचिन्तयत् ॥ (४।२)

srastamālyāmbaradharo vaidehīm anvacintayat ||

5.1५.१

भृशं नियुक्तस्तस्यां च मदनेन मदोत्कटः । (५।१)

bhṛśaṃ niyuktastasyāṃ ca madanena madotkaṭaḥ |

5.2५.२

न स तं राक्षसः कामं शशाकात्मनि गूहितुम् ॥ (५।२)

na sa taṃ rākṣasaḥ kāmaṃ śaśākātmani gūhitum ||

6.1६.१

स सर्वाभरणैर् युक्तो बिभ्रच्छ्रियम् अनुत्तमाम् । (६।१)

sa sarvābharaṇair yukto bibhracchriyam anuttamām |

6.2६.२

तां नगैर् विविधैर् जुष्टां सर्वपुष्पफलोपगैः ॥ (६।२)

tāṃ nagair vividhair juṣṭāṃ sarvapuṣpaphalopagaiḥ ||

7.1७.१

वृतां पुष्करिणीभिश्च नानापुष्पोपशोभिताम् । (७।१)

vṛtāṃ puṣkariṇībhiśca nānāpuṣpopaśobhitām |

7.2७.२

सदामदैश्च विहगैर् विचित्रां परमाद्भुताम् ॥ (७।२)

sadāmadaiśca vihagair vicitrāṃ paramādbhutām ||

8.1८.१

ईहामृगैश्च विविधैर् वृतां दृष्टिमनोहरैः । (८।१)

īhāmṛgaiśca vividhair vṛtāṃ dṛṣṭimanoharaiḥ |

8.2८.२

वीथीः सम्प्रेक्षमाणश्च मणिकाञ्चनतोरणाः ॥ (८।२)

vīthīḥ samprekṣamāṇaśca maṇikāñcanatoraṇāḥ ||

9.1९.१

नानामृगगणाकीर्णां फलैः प्रपतितैर् वृताम् । (९।१)

nānāmṛgagaṇākīrṇāṃ phalaiḥ prapatitair vṛtām |

9.2९.२

अशोकवनिकाम् एव प्राविशत् संततद्रुमाम् ॥ (९।२)

aśokavanikām eva prāviśat saṃtatadrumām ||

10.1१०.१

अङ्गनाशतमात्रं तु तं व्रजन्तम् अनुव्रजत् । (१०।१)

aṅganāśatamātraṃ tu taṃ vrajantam anuvrajat |

10.2१०.२

महेन्द्रम् इव पौलस्त्यं देवगन्धर्वयोषितः ॥ (१०।२)

mahendram iva paulastyaṃ devagandharvayoṣitaḥ ||

11.1११.१

दीपिकाः काञ्चनीः काश्चिज् जगृहुस्तत्र योषितः । (११।१)

dīpikāḥ kāñcanīḥ kāścij jagṛhustatra yoṣitaḥ |

11.2११.२

वालव्यजनहस्ताश्च तालवृन्तानि चापराः ॥ (११।२)

vālavyajanahastāśca tālavṛntāni cāparāḥ ||

12.1१२.१

काञ्चनैर् अपि भृङ्गारैर् जह्रुः सलिलम् अग्रतः । (१२।१)

kāñcanair api bhṛṅgārair jahruḥ salilam agrataḥ |

12.2१२.२

मण्डलाग्रान् असींश्चैव गृह्यान्याः पृष्ठतो ययुः ॥ (१२।२)

maṇḍalāgrān asīṃścaiva gṛhyānyāḥ pṛṣṭhato yayuḥ ||

13.1१३.१

काचिद् रत्नमयीं पात्रीं पूर्णां पानस्य भामिनी । (१३।१)

kācid ratnamayīṃ pātrīṃ pūrṇāṃ pānasya bhāminī |

13.2१३.२

दक्षिणा दक्षिणेनैव तदा जग्राह पाणिना ॥ (१३।२)

dakṣiṇā dakṣiṇenaiva tadā jagrāha pāṇinā ||

14.1१४.१

राजहंसप्रतीकाशं छत्रं पूर्णशशिप्रभम् । (१४।१)

rājahaṃsapratīkāśaṃ chatraṃ pūrṇaśaśiprabham |

14.2१४.२

सौवर्णदण्डम् अपरा गृहीत्वा पृष्ठतो ययौ ॥ (१४।२)

sauvarṇadaṇḍam aparā gṛhītvā pṛṣṭhato yayau ||

15.1१५.१

निद्रामदपरीताक्ष्यो रावणस्योत्तमस्त्रियः । (१५।१)

nidrāmadaparītākṣyo rāvaṇasyottamastriyaḥ |

15.2१५.२

अनुजग्मुः पतिं वीरं घनं विद्युल्लता इव ॥ (१५।२)

anujagmuḥ patiṃ vīraṃ ghanaṃ vidyullatā iva ||

16.1१६.१

ततः काञ्चीनिनादं च नूपुराणां च निःस्वनम् । (१६।१)

tataḥ kāñcīninādaṃ ca nūpurāṇāṃ ca niḥsvanam |

16.2१६.२

शुश्राव परमस्त्रीणां स कपिर् मारुतात्मजः ॥ (१६।२)

śuśrāva paramastrīṇāṃ sa kapir mārutātmajaḥ ||

17.1१७.१

तं चाप्रतिमकर्माणम् अचिन्त्यबलपौरुषम् । (१७।१)

taṃ cāpratimakarmāṇam acintyabalapauruṣam |

17.2१७.२

द्वारदेशम् अनुप्राप्तं ददर्श हनुमान् कपिः ॥ (१७।२)

dvāradeśam anuprāptaṃ dadarśa hanumān kapiḥ ||

18.1१८.१

दीपिकाभिर् अनेकाभिः समन्ताद् अवभासितम् । (१८।१)

dīpikābhir anekābhiḥ samantād avabhāsitam |

18.2१८.२

गन्धतैलावसिक्ताभिर् ध्रियमाणाभिर् अग्रतः ॥ (१८।२)

gandhatailāvasiktābhir dhriyamāṇābhir agrataḥ ||

19.1१९.१

कामदर्पमदैर् युक्तं जिह्मताम्रायतेक्षणम् । (१९।१)

kāmadarpamadair yuktaṃ jihmatāmrāyatekṣaṇam |

19.2१९.२

समक्षम् इव कन्दर्पम् अपविद्धशरासनम् ॥ (१९।२)

samakṣam iva kandarpam apaviddhaśarāsanam ||

20.1२०.१

मथितामृतफेनाभम् अरजो वस्त्रम् उत्तमम् । (२०।१)

mathitāmṛtaphenābham arajo vastram uttamam |

20.2२०.२

सलीलम् अनुकर्षन्तं विमुक्तं सक्तम् अङ्गदे ॥ (२०।२)

salīlam anukarṣantaṃ vimuktaṃ saktam aṅgade ||

21.1२१.१

तं पत्रविटपे लीनः पत्रपुष्पघनावृतः । (२१।१)

taṃ patraviṭape līnaḥ patrapuṣpaghanāvṛtaḥ |

21.2२१.२

समीपम् उपसंक्रान्तं निध्यातुम् उपचक्रमे ॥ (२१।२)

samīpam upasaṃkrāntaṃ nidhyātum upacakrame ||

22.1२२.१

अवेक्षमाणश्च ततो ददर्श कपिकुञ्जरः । (२२।१)

avekṣamāṇaśca tato dadarśa kapikuñjaraḥ |

22.2२२.२

रूपयौवनसम्पन्ना रावणस्य वरस्त्रियः ॥ (२२।२)

rūpayauvanasampannā rāvaṇasya varastriyaḥ ||

23.1२३.१

ताभिः परिवृतो राजा सुरूपाभिर् महायशाः । (२३।१)

tābhiḥ parivṛto rājā surūpābhir mahāyaśāḥ |

23.2२३.२

तन्मृगद्विजसंघुष्टं प्रविष्टः प्रमदावनम् ॥ (२३।२)

tanmṛgadvijasaṃghuṣṭaṃ praviṣṭaḥ pramadāvanam ||

24.1२४.१

क्षीबो विचित्राभरणः शङ्कुकर्णो महाबलः । (२४।१)

kṣībo vicitrābharaṇaḥ śaṅkukarṇo mahābalaḥ |

24.2२४.२

तेन विश्रवसः पुत्रः स दृष्टो राक्षसाधिपः ॥ (२४।२)

tena viśravasaḥ putraḥ sa dṛṣṭo rākṣasādhipaḥ ||

25.1२५.१

वृतः परमनारीभिस्ताराभिर् इव चन्द्रमाः । (२५।१)

vṛtaḥ paramanārībhistārābhir iva candramāḥ |

25.2२५.२

तं ददर्श महातेजास्तेजोवन्तं महाकपिः ॥ (२५।२)

taṃ dadarśa mahātejāstejovantaṃ mahākapiḥ ||

26.1२६.१

रावणो ऽयं महाबाहुर् इति संचिन्त्य वानरः । (२६।१)

rāvaṇo 'yaṃ mahābāhur iti saṃcintya vānaraḥ |

26.2२६.२

अवप्लुतो महातेजा हनूमान्मारुतात्मजः ॥ (२६।२)

avapluto mahātejā hanūmānmārutātmajaḥ ||

27.1२७.१

स तथाप्युग्रतेजाः सन्निर्धूतस्तस्य तेजसा । (२७।१)

sa tathāpyugratejāḥ sannirdhūtastasya tejasā |

27.2२७.२

पत्रगुह्यान्तरे सक्तो हनूमान् संवृतो ऽभवत् ॥ (२७।२)

patraguhyāntare sakto hanūmān saṃvṛto 'bhavat ||

28.1२८.१

स ताम् असितकेशान्तां सुश्रोणीं संहतस्तनीम् । (२८।१)

sa tām asitakeśāntāṃ suśroṇīṃ saṃhatastanīm |

28.2२८.२

दिदृक्षुर् असितापाङ्गीम् उपावर्तत रावणः ॥ (२८।२)

didṛkṣur asitāpāṅgīm upāvartata rāvaṇaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 5, 16

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit