रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 106

182 of 606 · 49 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

स्निग्धगम्भीरघोषेण स्यन्दनेनोपयान् प्रभुः । (१।१)

snigdhagambhīraghoṣeṇa syandanenopayān prabhuḥ |

1.2१.२

अयोध्यां भरतः क्षिप्रं प्रविवेश महायशाः ॥ (१।२)

ayodhyāṃ bharataḥ kṣipraṃ praviveśa mahāyaśāḥ ||

2.1२.१

बिडालोलूकचरिताम् आलीननरवारणाम् । (२।१)

biḍālolūkacaritām ālīnanaravāraṇām |

2.2२.२

तिमिराभ्याहतां कालीम् अप्रकाशां निशाम् इव ॥ (२।२)

timirābhyāhatāṃ kālīm aprakāśāṃ niśām iva ||

3.1३.१

राहुशत्रोः प्रियां पत्नीं श्रिया प्रज्वलितप्रभाम् । (३।१)

rāhuśatroḥ priyāṃ patnīṃ śriyā prajvalitaprabhām |

3.2३.२

ग्रहेणाभ्युत्थितेनैकां रोहिणीम् इव पीडिताम् ॥ (३।२)

graheṇābhyutthitenaikāṃ rohiṇīm iva pīḍitām ||

4.1४.१

अल्पोष्णक्षुब्धसलिलां घर्मोत्तप्तविहंगमाम् । (४।१)

alpoṣṇakṣubdhasalilāṃ gharmottaptavihaṃgamām |

4.2४.२

लीनमीनझषग्राहां कृशां गिरिनदीम् इव ॥ (४।२)

līnamīnajhaṣagrāhāṃ kṛśāṃ girinadīm iva ||

5.1५.१

विधूमाम् इव हेमाभाम् अध्वराग्निसमुत्थिताम् । (५।१)

vidhūmām iva hemābhām adhvarāgnisamutthitām |

5.2५.२

हविरभ्युक्षितां पश्चाच् छिखां विप्रलयं गताम् ॥ (५।२)

havirabhyukṣitāṃ paścāc chikhāṃ vipralayaṃ gatām ||

6.1६.१

विध्वस्तकवचां रुग्णगजवाजिरथध्वजाम् । (६।१)

vidhvastakavacāṃ rugṇagajavājirathadhvajām |

6.2६.२

हतप्रवीराम् आपन्नां चमूम् इव महाहवे ॥ (६।२)

hatapravīrām āpannāṃ camūm iva mahāhave ||

7.1७.१

सफेनां सस्वनां भूत्वा सागरस्य समुत्थिताम् । (७।१)

saphenāṃ sasvanāṃ bhūtvā sāgarasya samutthitām |

7.2७.२

प्रशान्तमारुतोद्धूतां जलोर्मिम् इव निःस्वनाम् ॥ (७।२)

praśāntamārutoddhūtāṃ jalormim iva niḥsvanām ||

8.1८.१

त्यक्तां यज्ञायुधैः सर्वैर् अभिरूपैश् च याजकैः । (८।१)

tyaktāṃ yajñāyudhaiḥ sarvair abhirūpaiś ca yājakaiḥ |

8.2८.२

सुत्याकाले विनिर्वृत्ते वेदिं गतरवाम् इव ॥ (८।२)

sutyākāle vinirvṛtte vediṃ gataravām iva ||

9.1९.१

गोष्ठमध्ये स्थिताम् आर्ताम् अचरन्तीं नवं तृणम् । (९।१)

goṣṭhamadhye sthitām ārtām acarantīṃ navaṃ tṛṇam |

9.2९.२

गोवृषेण परित्यक्तां गवां पत्नीम् इवोत्सुकाम् ॥ (९।२)

govṛṣeṇa parityaktāṃ gavāṃ patnīm ivotsukām ||

10.1१०.१

प्रभाकरालैः सुस्निग्धैः प्रज्वलद्भिर् इवोत्तमैः । (१०।१)

prabhākarālaiḥ susnigdhaiḥ prajvaladbhir ivottamaiḥ |

10.2१०.२

वियुक्तां मणिभिर् जात्यैर् नवां मुक्तावलीम् इव ॥ (१०।२)

viyuktāṃ maṇibhir jātyair navāṃ muktāvalīm iva ||

11.1११.१

सहसा चलितां स्थानान् महीं पुण्यक्षयाद् गताम् । (११।१)

sahasā calitāṃ sthānān mahīṃ puṇyakṣayād gatām |

11.2११.२

संहृतद्युतिविस्तारां ताराम् इव दिवश् च्युताम् ॥ (११।२)

saṃhṛtadyutivistārāṃ tārām iva divaś cyutām ||

12.1१२.१

पुष्पनद्धां वसन्तान्ते मत्तभ्रमरशालिनीम् । (१२।१)

puṣpanaddhāṃ vasantānte mattabhramaraśālinīm |

12.2१२.२

द्रुतदावाग्निविप्रुष्टां क्लान्तां वनलताम् इव ॥ (१२।२)

drutadāvāgnivipruṣṭāṃ klāntāṃ vanalatām iva ||

13.1१३.१

संमूढनिगमां सर्वां संक्षिप्तविपणापणाम् । (१३।१)

saṃmūḍhanigamāṃ sarvāṃ saṃkṣiptavipaṇāpaṇām |

13.2१३.२

प्रच्छन्नशशिनक्षत्रां द्याम् इवाम्बुधरैर् वृताम् ॥ (१३।२)

pracchannaśaśinakṣatrāṃ dyām ivāmbudharair vṛtām ||

14.1१४.१

क्षीणपानोत्तमैर् भिन्नैः शरावैर् अभिसंवृताम् । (१४।१)

kṣīṇapānottamair bhinnaiḥ śarāvair abhisaṃvṛtām |

14.2१४.२

हतशौण्डाम् इवाकाशे पानभूमिम् असंस्कृताम् ॥ (१४।२)

hataśauṇḍām ivākāśe pānabhūmim asaṃskṛtām ||

15.1१५.१

वृक्णभूमितलां निम्नां वृक्णपात्रैः समावृताम् । (१५।१)

vṛkṇabhūmitalāṃ nimnāṃ vṛkṇapātraiḥ samāvṛtām |

15.2१५.२

उपयुक्तोदकां भग्नां प्रपां निपतिताम् इव ॥ (१५।२)

upayuktodakāṃ bhagnāṃ prapāṃ nipatitām iva ||

16.1१६.१

विपुलां विततां चैव युक्तपाशां तरस्विनाम् । (१६।१)

vipulāṃ vitatāṃ caiva yuktapāśāṃ tarasvinām |

16.2१६.२

भूमौ बाणैर् विनिष्कृत्तां पतितां ज्याम् इवायुधात् ॥ (१६।२)

bhūmau bāṇair viniṣkṛttāṃ patitāṃ jyām ivāyudhāt ||

17.1१७.१

सहसा युद्धशौण्डेन हयारोहेण वाहिताम् । (१७।१)

sahasā yuddhaśauṇḍena hayāroheṇa vāhitām |

17.2१७.२

निक्षिप्तभाण्डाम् उत्सृष्टां किशोरीम् इव दुर्बलाम् ॥ (१७।२)

nikṣiptabhāṇḍām utsṛṣṭāṃ kiśorīm iva durbalām ||

18.1१८.१

प्रावृषि प्रविगाढायां प्रविष्टस्याभ्रमण्डलम् । (१८।१)

prāvṛṣi pravigāḍhāyāṃ praviṣṭasyābhramaṇḍalam |

18.2१८.२

प्रच्छन्नां नीलजीमूतैर् भास्करस्य प्रभाम् इव ॥ (१८।२)

pracchannāṃ nīlajīmūtair bhāskarasya prabhām iva ||

19.1१९.१

भरतस् तु रथस्थः सञ् श्रीमान् दशरथात्मजः । (१९।१)

bharatas tu rathasthaḥ sañ śrīmān daśarathātmajaḥ |

19.2१९.२

वाहयन्तं रथश्रेष्ठं सारथिं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१९।२)

vāhayantaṃ rathaśreṣṭhaṃ sārathiṃ vākyam abravīt ||

20.1२०.१

किं नु खल्व् अद्य गम्भीरो मूर्छितो न निशम्यते । (२०।१)

kiṃ nu khalv adya gambhīro mūrchito na niśamyate |

20.2२०.२

यथापुरम् अयोध्यायां गीतवादित्रनिःस्वनः ॥ (२०।२)

yathāpuram ayodhyāyāṃ gītavāditraniḥsvanaḥ ||

21.1२१.१

वारुणीमदगन्धाश् च माल्यगन्धश् च मूर्छितः । (२१।१)

vāruṇīmadagandhāś ca mālyagandhaś ca mūrchitaḥ |

21.2२१.२

धूपितागरुगन्धश् च न प्रवाति समन्ततः ॥ (२१।२)

dhūpitāgarugandhaś ca na pravāti samantataḥ ||

22.1२२.१

यानप्रवरघोषश् च स्निग्धश् च हयनिःस्वनः । (२२।१)

yānapravaraghoṣaś ca snigdhaś ca hayaniḥsvanaḥ |

22.2२२.२

प्रमत्तगजनादश् च महांश् च रथनिःस्वनः । (२२।२)

pramattagajanādaś ca mahāṃś ca rathaniḥsvanaḥ |

22.3२२.३

नेदानीं श्रूयते पुर्याम् अस्यां रामे विवासिते ॥ (२२।३)

nedānīṃ śrūyate puryām asyāṃ rāme vivāsite ||

23.1२३.१

तरुणैश् चारुवेषैश् च नरैर् उन्नतगामिभिः । (२३।१)

taruṇaiś cāruveṣaiś ca narair unnatagāmibhiḥ |

23.2२३.२

संपतद्भिर् अयोध्यायां न विभान्ति महापथाः ॥ (२३।२)

saṃpatadbhir ayodhyāyāṃ na vibhānti mahāpathāḥ ||

24.1२४.१

एवं बहुविधं जल्पन् विवेश वसतिं पितुः । (२४।१)

evaṃ bahuvidhaṃ jalpan viveśa vasatiṃ pituḥ |

24.2२४.२

तेन हीनां नरेन्द्रेण सिंहहीनां गुहाम् इव ॥ (२४।२)

tena hīnāṃ narendreṇa siṃhahīnāṃ guhām iva ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 106

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit