रामायणRāmāyaṇa

Rām, 1, 20

20 of 606 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

तच् छ्रुत्वा वचनं तस्य स्नेहपर्याकुलाक्षरम् । (१।१)

tac chrutvā vacanaṃ tasya snehaparyākulākṣaram |

1.2१.२

समन्युः कौशिको वाक्यं प्रत्युवाच महीपतिम् ॥ (१।२)

samanyuḥ kauśiko vākyaṃ pratyuvāca mahīpatim ||

2.1२.१

पूर्वम् अर्थं प्रतिश्रुत्य प्रतिज्ञां हातुम् इच्छसि । (२।१)

pūrvam arthaṃ pratiśrutya pratijñāṃ hātum icchasi |

2.2२.२

राघवाणाम् अयुक्तो ऽयं कुलस्यास्य विपर्ययः ॥ (२।२)

rāghavāṇām ayukto 'yaṃ kulasyāsya viparyayaḥ ||

3.1३.१

यद् इदं ते क्षमं राजन् गमिष्यामि यथागतम् । (३।१)

yad idaṃ te kṣamaṃ rājan gamiṣyāmi yathāgatam |

3.2३.२

मिथ्याप्रतिज्ञः काकुत्स्थ सुखी भव सबान्धवः ॥ (३।२)

mithyāpratijñaḥ kākutstha sukhī bhava sabāndhavaḥ ||

4.1४.१

तस्य रोषपरीतस्य विश्वामित्रस्य धीमतः । (४।१)

tasya roṣaparītasya viśvāmitrasya dhīmataḥ |

4.2४.२

चचाल वसुधा कृत्स्ना विवेश च भयं सुरान् ॥ (४।२)

cacāla vasudhā kṛtsnā viveśa ca bhayaṃ surān ||

5.1५.१

त्रस्तरूपं तु विज्ञाय जगत् सर्वं महान् ऋषिः । (५।१)

trastarūpaṃ tu vijñāya jagat sarvaṃ mahān ṛṣiḥ |

5.2५.२

नृपतिं सुव्रतो धीरो वसिष्ठो वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (५।२)

nṛpatiṃ suvrato dhīro vasiṣṭho vākyam abravīt ||

6.1६.१

इक्ष्वाकूणां कुले जातः साक्षाद् धर्म इवापरः । (६।१)

ikṣvākūṇāṃ kule jātaḥ sākṣād dharma ivāparaḥ |

6.2६.२

धृतिमान्सुव्रतः श्रीमान् न धर्मं हातुम् अर्हसि ॥ (६।२)

dhṛtimānsuvrataḥ śrīmān na dharmaṃ hātum arhasi ||

7.1७.१

त्रिषु लोकेषु विख्यातो धर्मात्मा इति राघवः । (७।१)

triṣu lokeṣu vikhyāto dharmātmā iti rāghavaḥ |

7.2७.२

स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व नाधर्मं वोढुम् अर्हसि ॥ (७।२)

svadharmaṃ pratipadyasva nādharmaṃ voḍhum arhasi ||

8.1८.१

संश्रुत्यैवं करिष्यामीत्य् अकुर्वाणस्य राघव । (८।१)

saṃśrutyaivaṃ kariṣyāmīty akurvāṇasya rāghava |

8.2८.२

इष्टापूर्तवधो भूयात् तस्माद् रामं विसर्जय ॥ (८।२)

iṣṭāpūrtavadho bhūyāt tasmād rāmaṃ visarjaya ||

9.1९.१

कृतास्त्रम् अकृतास्त्रं वा नैनं शक्ष्यन्ति राक्षसाः । (९।१)

kṛtāstram akṛtāstraṃ vā nainaṃ śakṣyanti rākṣasāḥ |

9.2९.२

गुप्तं कुशिकपुत्रेण ज्वलनेनामृतं यथा ॥ (९।२)

guptaṃ kuśikaputreṇa jvalanenāmṛtaṃ yathā ||

10.1१०.१

एष विग्रहवान् धर्म एष वीर्यवतां वरः । (१०।१)

eṣa vigrahavān dharma eṣa vīryavatāṃ varaḥ |

10.2१०.२

एष बुद्ध्याधिको लोके तपसश् च परायणम् ॥ (१०।२)

eṣa buddhyādhiko loke tapasaś ca parāyaṇam ||

11.1११.१

एषो ऽस्त्रान् विविधान् वेत्ति त्रैलोक्ये सचराचरे । (११।१)

eṣo 'strān vividhān vetti trailokye sacarācare |

11.2११.२

नैनम् अन्यः पुमान् वेत्ति न च वेत्स्यन्ति केचन ॥ (११।२)

nainam anyaḥ pumān vetti na ca vetsyanti kecana ||

12.1१२.१

न देवा नर्षयः केचिन् नासुरा न च राक्षसाः । (१२।१)

na devā narṣayaḥ kecin nāsurā na ca rākṣasāḥ |

12.2१२.२

गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिंनरमहोरगाः ॥ (१२।२)

gandharvayakṣapravarāḥ sakiṃnaramahoragāḥ ||

13.1१३.१

सर्वास्त्राणि कृशाश्वस्य पुत्राः परमधार्मिकाः । (१३।१)

sarvāstrāṇi kṛśāśvasya putrāḥ paramadhārmikāḥ |

13.2१३.२

कौशिकाय पुरा दत्ता यदा राज्यं प्रशासति ॥ (१३।२)

kauśikāya purā dattā yadā rājyaṃ praśāsati ||

14.1१४.१

ते ऽपि पुत्राः कृशाश्वस्य प्रजापतिसुतासुताः । (१४।१)

te 'pi putrāḥ kṛśāśvasya prajāpatisutāsutāḥ |

14.2१४.२

नकरूपा महावीर्या दीप्तिमन्तो जयावहाः ॥ (१४।२)

nakarūpā mahāvīryā dīptimanto jayāvahāḥ ||

15.1१५.१

जया च सुप्रभा चैव दक्षकन्ये सुमध्यमे । (१५।१)

jayā ca suprabhā caiva dakṣakanye sumadhyame |

15.2१५.२

ते सुवाते ऽस्त्रशस्त्राणि शतं परमभास्वरम् ॥ (१५।२)

te suvāte 'straśastrāṇi śataṃ paramabhāsvaram ||

16.1१६.१

पञ्चाशतं सुतांल् लेभे जया नाम वरान् पुरा । (१६।१)

pañcāśataṃ sutāṃl lebhe jayā nāma varān purā |

16.2१६.२

वधायासुरसैन्यानाम् अमेयान् कामरूपिणः ॥ (१६।२)

vadhāyāsurasainyānām ameyān kāmarūpiṇaḥ ||

17.1१७.१

सुप्रभाजनयच् चापि पुत्रान् पञ्चाशतं पुनः । (१७।१)

suprabhājanayac cāpi putrān pañcāśataṃ punaḥ |

17.2१७.२

संहारान् नाम दुर्धर्षान् दुराक्रामान् बलीयसः ॥ (१७।२)

saṃhārān nāma durdharṣān durākrāmān balīyasaḥ ||

18.1१८.१

तानि चास्त्राणि वेत्त्य् एष यथावत् कुशिकात्मजः । (१८।१)

tāni cāstrāṇi vetty eṣa yathāvat kuśikātmajaḥ |

18.2१८.२

अपूर्वाणां च जनने शक्तो भूयश् च धर्मवित् ॥ (१८।२)

apūrvāṇāṃ ca janane śakto bhūyaś ca dharmavit ||

19.1१९.१

एवंवीर्यो महातेजा विश्वामित्रो महातपाः । (१९।१)

evaṃvīryo mahātejā viśvāmitro mahātapāḥ |

19.2१९.२

न रामगमने राजन् संशयं गन्तुम् अर्हसि ॥ (१९।२)

na rāmagamane rājan saṃśayaṃ gantum arhasi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 1, 20

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit