रामायणRāmāyaṇa

Rām, 6, 90

480 of 606 · 66 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लक्ष्मणेन तु तद्वाक्यम् उक्तं श्रुत्वा स राघवः । (१।१)

lakṣmaṇena tu tadvākyam uktaṃ śrutvā sa rāghavaḥ |

1.2१.२

रावणाय शरान् घोरान् विससर्ज चमूमुखे ॥ (१।२)

rāvaṇāya śarān ghorān visasarja camūmukhe ||

2.1२.१

दशग्रीवो रथस्थस्तु रामं वज्रोपमैः शरैः । (२।१)

daśagrīvo rathasthastu rāmaṃ vajropamaiḥ śaraiḥ |

2.2२.२

आजघान महाघोरैर् धाराभिर् इव तोयदः ॥ (२।२)

ājaghāna mahāghorair dhārābhir iva toyadaḥ ||

3.1३.१

दीप्तपावकसंकाशैः शरैः काञ्चनभूषणैः । (३।१)

dīptapāvakasaṃkāśaiḥ śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ |

3.2३.२

निर्बिभेद रणे रामो दशग्रीवं समाहितः ॥ (३।२)

nirbibheda raṇe rāmo daśagrīvaṃ samāhitaḥ ||

4.1४.१

भूमिस्थितस्य रामस्य रथस्थस्य च रक्षसः । (४।१)

bhūmisthitasya rāmasya rathasthasya ca rakṣasaḥ |

4.2४.२

न समं युद्धम् इत्याहुर् देवगन्धर्वदानवाः ॥ (४।२)

na samaṃ yuddham ityāhur devagandharvadānavāḥ ||

5.1५.१

ततः काञ्चनचित्राङ्गः किंकिणीशतभूषितः । (५।१)

tataḥ kāñcanacitrāṅgaḥ kiṃkiṇīśatabhūṣitaḥ |

5.2५.२

तरुणादित्यसंकाशो वैदूर्यमयकूबरः ॥ (५।२)

taruṇādityasaṃkāśo vaidūryamayakūbaraḥ ||

6.1६.१

सदश्वैः काञ्चनापीडैर् युक्तः श्वेतप्रकीर्णकैः । (६।१)

sadaśvaiḥ kāñcanāpīḍair yuktaḥ śvetaprakīrṇakaiḥ |

6.2६.२

हरिभिः सूर्यसंकाशैर् हेमजालविभूषितैः ॥ (६।२)

haribhiḥ sūryasaṃkāśair hemajālavibhūṣitaiḥ ||

7.1७.१

रुक्मवेणुध्वजः श्रीमान् देवराजरथो वरः । (७।१)

rukmaveṇudhvajaḥ śrīmān devarājaratho varaḥ |

7.2७.२

अभ्यवर्तत काकुत्स्थम् अवतीर्य त्रिविष्टपात् ॥ (७।२)

abhyavartata kākutstham avatīrya triviṣṭapāt ||

8.1८.१

अब्रवीच्च तदा रामं सप्रतोदो रथे स्थितः । (८।१)

abravīcca tadā rāmaṃ sapratodo rathe sthitaḥ |

8.2८.२

प्राञ्जलिर् मातलिर् वाक्यं सहस्राक्षस्य सारथिः ॥ (८।२)

prāñjalir mātalir vākyaṃ sahasrākṣasya sārathiḥ ||

9.1९.१

सहस्राक्षेण काकुत्स्थ रथो ऽयं विजयाय ते । (९।१)

sahasrākṣeṇa kākutstha ratho 'yaṃ vijayāya te |

9.2९.२

दत्तस्तव महासत्त्व श्रीमाञ् शत्रुनिबर्हणः ॥ (९।२)

dattastava mahāsattva śrīmāñ śatrunibarhaṇaḥ ||

10.1१०.१

इदम् ऐन्द्रं महच्चापं कवचं चाग्निसंनिभम् । (१०।१)

idam aindraṃ mahaccāpaṃ kavacaṃ cāgnisaṃnibham |

10.2१०.२

शराश्चादित्यसंकाशाः शक्तिश्च विमला शिताः ॥ (१०।२)

śarāścādityasaṃkāśāḥ śaktiśca vimalā śitāḥ ||

11.1११.१

आरुह्येमं रथं वीर राक्षसं जहि रावणम् । (११।१)

āruhyemaṃ rathaṃ vīra rākṣasaṃ jahi rāvaṇam |

11.2११.२

मया सारथिना राम महेन्द्र इव दानवान् ॥ (११।२)

mayā sārathinā rāma mahendra iva dānavān ||

12.1१२.१

इत्युक्तः स परिक्रम्य रथं तम् अभिवाद्य च । (१२।१)

ityuktaḥ sa parikramya rathaṃ tam abhivādya ca |

12.2१२.२

आरुरोह तदा रामो लोकांल्लक्ष्म्या विराजयन् ॥ (१२।२)

āruroha tadā rāmo lokāṃllakṣmyā virājayan ||

13.1१३.१

तद् बभूवाद्भुतं युद्धं द्वैरथं लोमहर्षणम् । (१३।१)

tad babhūvādbhutaṃ yuddhaṃ dvairathaṃ lomaharṣaṇam |

13.2१३.२

रामस्य च महाबाहो रावणस्य च रक्षसः ॥ (१३।२)

rāmasya ca mahābāho rāvaṇasya ca rakṣasaḥ ||

14.1१४.१

स गान्धर्वेण गान्धर्वं दैवं दैवेन राघवः । (१४।१)

sa gāndharveṇa gāndharvaṃ daivaṃ daivena rāghavaḥ |

14.2१४.२

अस्त्रं राक्षसराजस्य जघान परमास्त्रवित् ॥ (१४।२)

astraṃ rākṣasarājasya jaghāna paramāstravit ||

15.1१५.१

अस्त्रं तु परमं घोरं राक्षसं राक्षसाधिपः । (१५।१)

astraṃ tu paramaṃ ghoraṃ rākṣasaṃ rākṣasādhipaḥ |

15.2१५.२

ससर्ज परमक्रुद्धः पुनर् एव निशाचरः ॥ (१५।२)

sasarja paramakruddhaḥ punar eva niśācaraḥ ||

16.1१६.१

ते रावणधनुर्मुक्ताः शराः काञ्चनभूषणाः । (१६।१)

te rāvaṇadhanurmuktāḥ śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ |

16.2१६.२

अभ्यवर्तन्त काकुत्स्थं सर्पा भूत्वा महाविषाः ॥ (१६।२)

abhyavartanta kākutsthaṃ sarpā bhūtvā mahāviṣāḥ ||

17.1१७.१

ते दीप्तवदना दीप्तं वमन्तो ज्वलनं मुखैः । (१७।१)

te dīptavadanā dīptaṃ vamanto jvalanaṃ mukhaiḥ |

17.2१७.२

रामम् एवाभ्यवर्तन्त व्यादितास्या भयानकाः ॥ (१७।२)

rāmam evābhyavartanta vyāditāsyā bhayānakāḥ ||

18.1१८.१

तैर् वासुकिसमस्पर्शैर् दीप्तभोगैर् महाविषैः । (१८।१)

tair vāsukisamasparśair dīptabhogair mahāviṣaiḥ |

18.2१८.२

दिशश्च संतताः सर्वाः प्रदिशश्च समावृताः ॥ (१८।२)

diśaśca saṃtatāḥ sarvāḥ pradiśaśca samāvṛtāḥ ||

19.1१९.१

तान् दृष्ट्वा पन्नगान् रामः समापतत आहवे । (१९।१)

tān dṛṣṭvā pannagān rāmaḥ samāpatata āhave |

19.2१९.२

अस्त्रं गारुत्मतं घोरं प्रादुश्चक्रे भयावहम् ॥ (१९।२)

astraṃ gārutmataṃ ghoraṃ prāduścakre bhayāvaham ||

20.1२०.१

ते राघवधनुर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिखिप्रभाः । (२०।१)

te rāghavadhanurmuktā rukmapuṅkhāḥ śikhiprabhāḥ |

20.2२०.२

सुपर्णाः काञ्चना भूत्वा विचेरुः सर्पशत्रवः ॥ (२०।२)

suparṇāḥ kāñcanā bhūtvā viceruḥ sarpaśatravaḥ ||

21.1२१.१

ते तान् सर्वाञ्शराञ् जघ्नुः सर्परूपान्महाजवान् । (२१।१)

te tān sarvāñśarāñ jaghnuḥ sarparūpānmahājavān |

21.2२१.२

सुपर्णरूपा रामस्य विशिखाः कामरूपिणः ॥ (२१।२)

suparṇarūpā rāmasya viśikhāḥ kāmarūpiṇaḥ ||

22.1२२.१

अस्त्रे प्रतिहते क्रुद्धो रावणो राक्षसाधिपः । (२२।१)

astre pratihate kruddho rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |

22.2२२.२

अभ्यवर्षत् तदा रामं घोराभिः शरवृष्टिभिः ॥ (२२।२)

abhyavarṣat tadā rāmaṃ ghorābhiḥ śaravṛṣṭibhiḥ ||

23.1२३.१

ततः शरसहस्रेण रामम् अक्लिष्टकारिणम् । (२३।१)

tataḥ śarasahasreṇa rāmam akliṣṭakāriṇam |

23.2२३.२

अर्दयित्वा शरौघेण मातलिं प्रत्यविध्यत ॥ (२३।२)

ardayitvā śaraugheṇa mātaliṃ pratyavidhyata ||

24.1२४.१

पातयित्वा रथोपस्थे रथात् केतुं च काञ्चनम् । (२४।१)

pātayitvā rathopasthe rathāt ketuṃ ca kāñcanam |

24.2२४.२

ऐन्द्रान् अभिजघानाश्वाञ् शरजालेन रावणः ॥ (२४।२)

aindrān abhijaghānāśvāñ śarajālena rāvaṇaḥ ||

25.1२५.१

विषेदुर् देवगन्धर्वा दानवाश्चारणैः सह । (२५।१)

viṣedur devagandharvā dānavāścāraṇaiḥ saha |

25.2२५.२

रामम् आर्तं तदा दृष्ट्वा सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ (२५।२)

rāmam ārtaṃ tadā dṛṣṭvā siddhāśca paramarṣayaḥ ||

26.1२६.१

व्यथिता वानरेन्द्राश्च बभूवुः सविभीषणाः । (२६।१)

vyathitā vānarendrāśca babhūvuḥ savibhīṣaṇāḥ |

26.2२६.२

रामचन्द्रमसं दृष्ट्वा ग्रस्तं रावणराहुणा ॥ (२६।२)

rāmacandramasaṃ dṛṣṭvā grastaṃ rāvaṇarāhuṇā ||

27.1२७.१

प्राजापत्यं च नक्षत्रं रोहिणीं शशिनः प्रियाम् । (२७।१)

prājāpatyaṃ ca nakṣatraṃ rohiṇīṃ śaśinaḥ priyām |

27.2२७.२

समाक्रम्य बुधस्तस्थौ प्रजानाम् अशुभावहः ॥ (२७।२)

samākramya budhastasthau prajānām aśubhāvahaḥ ||

28.1२८.१

सधूमपरिवृत्तोर्मिः प्रज्वलन्न् इव सागरः । (२८।१)

sadhūmaparivṛttormiḥ prajvalann iva sāgaraḥ |

28.2२८.२

उत्पपात तदा क्रुद्धः स्पृशन्न् इव दिवाकरम् ॥ (२८।२)

utpapāta tadā kruddhaḥ spṛśann iva divākaram ||

29.1२९.१

शस्त्रवर्णः सुपरुषो मन्दरश्मिर् दिवाकरः । (२९।१)

śastravarṇaḥ suparuṣo mandaraśmir divākaraḥ |

29.2२९.२

अदृश्यत कबन्धाङ्गः संसक्तो धूमकेतुना ॥ (२९।२)

adṛśyata kabandhāṅgaḥ saṃsakto dhūmaketunā ||

30.1३०.१

कोसलानां च नक्षत्रं व्यक्तम् इन्द्राग्निदैवतम् । (३०।१)

kosalānāṃ ca nakṣatraṃ vyaktam indrāgnidaivatam |

30.2३०.२

आक्रम्याङ्गारकस्तस्थौ विशाखाम् अपि चाम्बरे ॥ (३०।२)

ākramyāṅgārakastasthau viśākhām api cāmbare ||

31.1३१.१

दशास्यो विंशतिभुजः प्रगृहीतशरासनः । (३१।१)

daśāsyo viṃśatibhujaḥ pragṛhītaśarāsanaḥ |

31.2३१.२

अदृश्यत दशग्रीवो मैनाक इव पर्वतः ॥ (३१।२)

adṛśyata daśagrīvo maināka iva parvataḥ ||

32.1३२.१

निरस्यमानो रामस्तु दशग्रीवेण रक्षसा । (३२।१)

nirasyamāno rāmastu daśagrīveṇa rakṣasā |

32.2३२.२

नाशकद् अभिसंधातुं सायकान् रणमूर्धनि ॥ (३२।२)

nāśakad abhisaṃdhātuṃ sāyakān raṇamūrdhani ||

33.1३३.१

स कृत्वा भ्रुकुटीं क्रुद्धः किंचित् संरक्तलोचनः । (३३।१)

sa kṛtvā bhrukuṭīṃ kruddhaḥ kiṃcit saṃraktalocanaḥ |

33.2३३.२

जगाम सुमहाक्रोधं निर्दहन्न् इव चक्षुषा ॥ (३३।२)

jagāma sumahākrodhaṃ nirdahann iva cakṣuṣā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 6, 90

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit