रामायणRāmāyaṇa

Rām, 2, 38

114 of 606 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ततः समीक्ष्य शयने सन्नं शोकेन पार्थिवम् । (१।१)

tataḥ samīkṣya śayane sannaṃ śokena pārthivam |

1.2१.२

कौसल्या पुत्रशोकार्ता तम् उवाच महीपतिम् ॥ (१।२)

kausalyā putraśokārtā tam uvāca mahīpatim ||

2.1२.१

राघवो नरशार्दूल विषम् उप्त्वा द्विजिह्ववत् । (२।१)

rāghavo naraśārdūla viṣam uptvā dvijihvavat |

2.2२.२

विचरिष्यति कैकेयी निर्मुक्तेव हि पन्नगी ॥ (२।२)

vicariṣyati kaikeyī nirmukteva hi pannagī ||

3.1३.१

विवास्य रामं सुभगा लब्धकामा समाहिता । (३।१)

vivāsya rāmaṃ subhagā labdhakāmā samāhitā |

3.2३.२

त्रासयिष्यति मां भूयो दुष्टाहिर् इव वेश्मनि ॥ (३।२)

trāsayiṣyati māṃ bhūyo duṣṭāhir iva veśmani ||

4.1४.१

अथ स्म नगरे रामश् चरन् भैक्षं गृहे वसेत् । (४।१)

atha sma nagare rāmaś caran bhaikṣaṃ gṛhe vaset |

4.2४.२

कामकारो वरं दातुम् अपि दासं ममात्मजम् ॥ (४।२)

kāmakāro varaṃ dātum api dāsaṃ mamātmajam ||

5.1५.१

पातयित्वा तु कैकेय्या रामं स्थानाद् यथेष्टतः । (५।१)

pātayitvā tu kaikeyyā rāmaṃ sthānād yatheṣṭataḥ |

5.2५.२

प्रदिष्टो रक्षसां भागः पर्वणीवाहिताग्निना ॥ (५।२)

pradiṣṭo rakṣasāṃ bhāgaḥ parvaṇīvāhitāgninā ||

6.1६.१

गजराजगतिर् वीरो महाबाहुर् धनुर्धरः । (६।१)

gajarājagatir vīro mahābāhur dhanurdharaḥ |

6.2६.२

वनम् आविशते नूनं सभार्यः सहलक्ष्मणः ॥ (६।२)

vanam āviśate nūnaṃ sabhāryaḥ sahalakṣmaṇaḥ ||

7.1७.१

वने त्व् अदृष्टदुःखानां कैकेय्यानुमते त्वया । (७।१)

vane tv adṛṣṭaduḥkhānāṃ kaikeyyānumate tvayā |

7.2७.२

त्यक्तानां वनवासाय का न्व् अवस्था भविष्यति ॥ (७।२)

tyaktānāṃ vanavāsāya kā nv avasthā bhaviṣyati ||

8.1८.१

ते रत्नहीनास् तरुणाः फलकाले विवासिताः । (८।१)

te ratnahīnās taruṇāḥ phalakāle vivāsitāḥ |

8.2८.२

कथं वत्स्यन्ति कृपणाः फलमूलैः कृताशनाः ॥ (८।२)

kathaṃ vatsyanti kṛpaṇāḥ phalamūlaiḥ kṛtāśanāḥ ||

9.1९.१

अपीदानीं स कालः स्यान् मम शोकक्षयः शिवः । (९।१)

apīdānīṃ sa kālaḥ syān mama śokakṣayaḥ śivaḥ |

9.2९.२

सभार्यं यत् सह भ्रात्रा पश्येयम् इह राघवम् ॥ (९।२)

sabhāryaṃ yat saha bhrātrā paśyeyam iha rāghavam ||

10.1१०.१

श्रुत्वैवोपस्थितौ वीरौ कदायोध्या भविष्यति । (१०।१)

śrutvaivopasthitau vīrau kadāyodhyā bhaviṣyati |

10.2१०.२

यशस्विनी हृष्टजना सूच्छ्रितध्वजमालिनी ॥ (१०।२)

yaśasvinī hṛṣṭajanā sūcchritadhvajamālinī ||

11.1११.१

कदा प्रेक्ष्य नरव्याघ्राव् अरण्यात् पुनरागतौ । (११।१)

kadā prekṣya naravyāghrāv araṇyāt punarāgatau |

11.2११.२

नन्दिष्यति पुरी हृष्टा समुद्र इव पर्वणि ॥ (११।२)

nandiṣyati purī hṛṣṭā samudra iva parvaṇi ||

12.1१२.१

कदायोध्यां महाबाहुः पुरीं वीरः प्रवेक्ष्यति । (१२।१)

kadāyodhyāṃ mahābāhuḥ purīṃ vīraḥ pravekṣyati |

12.2१२.२

पुरस्कृत्य रथे सीतां वृषभो गोवधूम् इव ॥ (१२।२)

puraskṛtya rathe sītāṃ vṛṣabho govadhūm iva ||

13.1१३.१

कदा प्राणिसहस्राणि राजमार्गे ममात्मजौ । (१३।१)

kadā prāṇisahasrāṇi rājamārge mamātmajau |

13.2१३.२

लाजैर् अवकरिष्यन्ति प्रविशन्ताव् अरिंदमौ ॥ (१३।२)

lājair avakariṣyanti praviśantāv ariṃdamau ||

14.1१४.१

कदा सुमनसः कन्या द्विजातीनां फलानि च । (१४।१)

kadā sumanasaḥ kanyā dvijātīnāṃ phalāni ca |

14.2१४.२

प्रदिशन्त्यः पुरीं हृष्टाः करिष्यन्ति प्रदक्षिणम् ॥ (१४।२)

pradiśantyaḥ purīṃ hṛṣṭāḥ kariṣyanti pradakṣiṇam ||

15.1१५.१

कदा परिणतो बुद्ध्या वयसा चामरप्रभः । (१५।१)

kadā pariṇato buddhyā vayasā cāmaraprabhaḥ |

15.2१५.२

अभ्युपैष्यति धर्मज्ञस् त्रिवर्ष इव मां ललन् ॥ (१५।२)

abhyupaiṣyati dharmajñas trivarṣa iva māṃ lalan ||

16.1१६.१

निःसंशयं मया मन्ये पुरा वीर कदर्यया । (१६।१)

niḥsaṃśayaṃ mayā manye purā vīra kadaryayā |

16.2१६.२

पातु कामेषु वत्सेषु मातॄणां शातिताः स्तनाः ॥ (१६।२)

pātu kāmeṣu vatseṣu mātṝṇāṃ śātitāḥ stanāḥ ||

17.1१७.१

साहं गौर् इव सिंहेन विवत्सा वत्सला कृता । (१७।१)

sāhaṃ gaur iva siṃhena vivatsā vatsalā kṛtā |

17.2१७.२

कैकेय्या पुरुषव्याघ्र बालवत्सेव गौर् बलात् ॥ (१७।२)

kaikeyyā puruṣavyāghra bālavatseva gaur balāt ||

18.1१८.१

न हि तावद् गुणैर् जुष्टं सर्वशास्त्रविशारदम् । (१८।१)

na hi tāvad guṇair juṣṭaṃ sarvaśāstraviśāradam |

18.2१८.२

एकपुत्रा विना पुत्रम् अहं जीवितुम् उत्सहे ॥ (१८।२)

ekaputrā vinā putram ahaṃ jīvitum utsahe ||

19.1१९.१

न हि मे जीविते किंचित् सामर्थ्यम् इह कल्प्यते । (१९।१)

na hi me jīvite kiṃcit sāmarthyam iha kalpyate |

19.2१९.२

अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं महाबाहुं महाबलम् ॥ (१९।२)

apaśyantyāḥ priyaṃ putraṃ mahābāhuṃ mahābalam ||

20.1२०.१

अयं हि मां दीपयते समुत्थितस् तनूजशोकप्रभवो हुताशनः । (२०।१)

ayaṃ hi māṃ dīpayate samutthitas tanūjaśokaprabhavo hutāśanaḥ |

20.2२०.२

महीम् इमां रश्मिभिर् उत्तमप्रभो यथा निदाघे भगवान् दिवाकरः ॥ (२०।२)

mahīm imāṃ raśmibhir uttamaprabho yathā nidāghe bhagavān divākaraḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 2, 38

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit