रामायणRāmāyaṇa

Rām, 5, 25

349 of 606 · 77 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

इत्युक्ताः सीतया घोरं राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः । (१।१)

ityuktāḥ sītayā ghoraṃ rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ |

1.2१.२

काश्चिज् जग्मुस्तद् आख्यातुं रावणस्य तरस्विनः ॥ (१।२)

kāścij jagmustad ākhyātuṃ rāvaṇasya tarasvinaḥ ||

2.1२.१

ततः सीताम् उपागम्य राक्षस्यो घोरदर्शनाः । (२।१)

tataḥ sītām upāgamya rākṣasyo ghoradarśanāḥ |

2.2२.२

पुनः परुषम् एकार्थम् अनर्थार्थम् अथाब्रुवन् ॥ (२।२)

punaḥ paruṣam ekārtham anarthārtham athābruvan ||

3.1३.१

हन्तेदानीं तवानार्ये सीते पापविनिश्चये । (३।१)

hantedānīṃ tavānārye sīte pāpaviniścaye |

3.2३.२

राक्षस्यो भक्षयिष्यन्ति मांसम् एतद् यथासुखम् ॥ (३।२)

rākṣasyo bhakṣayiṣyanti māṃsam etad yathāsukham ||

4.1४.१

सीतां ताभिर् अनार्याभिर् दृष्ट्वा संतर्जितां तदा । (४।१)

sītāṃ tābhir anāryābhir dṛṣṭvā saṃtarjitāṃ tadā |

4.2४.२

राक्षसी त्रिजटा वृद्धा शयाना वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (४।२)

rākṣasī trijaṭā vṛddhā śayānā vākyam abravīt ||

5.1५.१

आत्मानं खादतानार्या न सीतां भक्षयिष्यथ । (५।१)

ātmānaṃ khādatānāryā na sītāṃ bhakṣayiṣyatha |

5.2५.२

जनकस्य सुताम् इष्टां स्नुषां दशरथस्य च ॥ (५।२)

janakasya sutām iṣṭāṃ snuṣāṃ daśarathasya ca ||

6.1६.१

स्वप्नो ह्यद्य मया दृष्टो दारुणो रोमहर्षणः । (६।१)

svapno hyadya mayā dṛṣṭo dāruṇo romaharṣaṇaḥ |

6.2६.२

राक्षसानाम् अभावाय भर्तुर् अस्या भवाय च ॥ (६।२)

rākṣasānām abhāvāya bhartur asyā bhavāya ca ||

7.1७.१

एवम् उक्तास्त्रिजटया राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः । (७।१)

evam uktāstrijaṭayā rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ |

7.2७.२

सर्वा एवाब्रुवन् भीतास्त्रिजटां ताम् इदं वचः ॥ (७।२)

sarvā evābruvan bhītāstrijaṭāṃ tām idaṃ vacaḥ ||

8.1८.१

कथयस्व त्वया दृष्टः स्वप्नो ऽयं कीदृशो निशि ॥ (८।१)

kathayasva tvayā dṛṣṭaḥ svapno 'yaṃ kīdṛśo niśi ||

9.1९.१

तासां श्रुत्वा तु वचनं राक्षसीनां मुखोद्गतम् । (९।१)

tāsāṃ śrutvā tu vacanaṃ rākṣasīnāṃ mukhodgatam |

9.2९.२

उवाच वचनं काले त्रिजटा स्वप्नसंश्रितम् ॥ (९।२)

uvāca vacanaṃ kāle trijaṭā svapnasaṃśritam ||

10.1१०.१

गजदन्तमयीं दिव्यां शिबिकाम् अन्तरिक्षगाम् । (१०।१)

gajadantamayīṃ divyāṃ śibikām antarikṣagām |

10.2१०.२

युक्तां वाजिसहस्रेण स्वयम् आस्थाय राघवः ॥ (१०।२)

yuktāṃ vājisahasreṇa svayam āsthāya rāghavaḥ ||

11.1११.१

स्वप्ने चाद्य मया दृष्टा सीता शुक्लाम्बरावृता । (११।१)

svapne cādya mayā dṛṣṭā sītā śuklāmbarāvṛtā |

11.2११.२

सागरेण परिक्षिप्तं श्वेतपर्वतम् आस्थिता । (११।२)

sāgareṇa parikṣiptaṃ śvetaparvatam āsthitā |

11.3११.३

रामेण संगता सीता भास्करेण प्रभा यथा ॥ (११।३)

rāmeṇa saṃgatā sītā bhāskareṇa prabhā yathā ||

12.1१२.१

राघवश्च मया दृष्टश्चतुर्दन्तं महागजम् । (१२।१)

rāghavaśca mayā dṛṣṭaścaturdantaṃ mahāgajam |

12.2१२.२

आरूढः शैलसंकाशं चचार सहलक्ष्मणः ॥ (१२।२)

ārūḍhaḥ śailasaṃkāśaṃ cacāra sahalakṣmaṇaḥ ||

13.1१३.१

ततस्तौ नरशार्दूलौ दीप्यमानौ स्वतेजसा । (१३।१)

tatastau naraśārdūlau dīpyamānau svatejasā |

13.2१३.२

शुक्लमाल्याम्बरधरौ जानकीं पर्युपस्थितौ ॥ (१३।२)

śuklamālyāmbaradharau jānakīṃ paryupasthitau ||

14.1१४.१

ततस्तस्य नगस्याग्रे आकाशस्थस्य दन्तिनः । (१४।१)

tatastasya nagasyāgre ākāśasthasya dantinaḥ |

14.2१४.२

भर्त्रा परिगृहीतस्य जानकी स्कन्धम् आश्रिता ॥ (१४।२)

bhartrā parigṛhītasya jānakī skandham āśritā ||

15.1१५.१

भर्तुर् अङ्कात् समुत्पत्य ततः कमललोचना । (१५।१)

bhartur aṅkāt samutpatya tataḥ kamalalocanā |

15.2१५.२

चन्द्रसूर्यौ मया दृष्टा पाणिभ्यां परिमार्जती ॥ (१५।२)

candrasūryau mayā dṛṣṭā pāṇibhyāṃ parimārjatī ||

16.1१६.१

ततस्ताभ्यां कुमाराभ्याम् आस्थितः स गजोत्तमः । (१६।१)

tatastābhyāṃ kumārābhyām āsthitaḥ sa gajottamaḥ |

16.2१६.२

सीतया च विशालाक्ष्या लङ्काया उपरि स्थितः ॥ (१६।२)

sītayā ca viśālākṣyā laṅkāyā upari sthitaḥ ||

17.1१७.१

पाण्डुरर्षभयुक्तेन रथेनाष्टयुजा स्वयम् । (१७।१)

pāṇḍurarṣabhayuktena rathenāṣṭayujā svayam |

17.2१७.२

शुक्लमाल्याम्बरधरो लक्ष्मणेन समागतः । (१७।२)

śuklamālyāmbaradharo lakṣmaṇena samāgataḥ |

17.3१७.३

लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया सह भार्यया ॥ (१७।३)

lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā saha bhāryayā ||

18.1१८.१

विमानात् पुष्पकाद् अद्य रावणः पतितो भुवि । (१८।१)

vimānāt puṣpakād adya rāvaṇaḥ patito bhuvi |

18.2१८.२

कृष्यमाणः स्त्रिया दृष्टो मुण्डः कृष्णाम्बरः पुनः ॥ (१८।२)

kṛṣyamāṇaḥ striyā dṛṣṭo muṇḍaḥ kṛṣṇāmbaraḥ punaḥ ||

19.1१९.१

रथेन खरयुक्तेन रक्तमाल्यानुलेपनः । (१९।१)

rathena kharayuktena raktamālyānulepanaḥ |

19.2१९.२

प्रयातो दक्षिणाम् आशां प्रविष्टः कर्दमं ह्रदम् ॥ (१९।२)

prayāto dakṣiṇām āśāṃ praviṣṭaḥ kardamaṃ hradam ||

20.1२०.१

कण्ठे बद्ध्वा दशग्रीवं प्रमदा रक्तवासिनी । (२०।१)

kaṇṭhe baddhvā daśagrīvaṃ pramadā raktavāsinī |

20.2२०.२

काली कर्दमलिप्ताङ्गी दिशं याम्यां प्रकर्षति ॥ (२०।२)

kālī kardamaliptāṅgī diśaṃ yāmyāṃ prakarṣati ||

21.1२१.१

वराहेण दशग्रीवः शिंशुमारेण चेन्द्रजित् । (२१।१)

varāheṇa daśagrīvaḥ śiṃśumāreṇa cendrajit |

21.2२१.२

उष्ट्रेण कुम्भकर्णश्च प्रयातो दक्षिणां दिशम् ॥ (२१।२)

uṣṭreṇa kumbhakarṇaśca prayāto dakṣiṇāṃ diśam ||

22.1२२.१

समाजश्च महान् वृत्तो गीतवादित्रनिःस्वनः । (२२।१)

samājaśca mahān vṛtto gītavāditraniḥsvanaḥ |

22.2२२.२

पिबतां रक्तमाल्यानां रक्षसां रक्तवाससाम् ॥ (२२।२)

pibatāṃ raktamālyānāṃ rakṣasāṃ raktavāsasām ||

23.1२३.१

लङ्का चेयं पुरी रम्या सवाजिरथसंकुला । (२३।१)

laṅkā ceyaṃ purī ramyā savājirathasaṃkulā |

23.2२३.२

सागरे पतिता दृष्टा भग्नगोपुरतोरणा ॥ (२३।२)

sāgare patitā dṛṣṭā bhagnagopuratoraṇā ||

24.1२४.१

पीत्वा तैलं प्रनृत्ताश्च प्रहसन्त्यो महास्वनाः । (२४।१)

pītvā tailaṃ pranṛttāśca prahasantyo mahāsvanāḥ |

24.2२४.२

लङ्कायां भस्मरूक्षायां सर्वा राक्षसयोषितः ॥ (२४।२)

laṅkāyāṃ bhasmarūkṣāyāṃ sarvā rākṣasayoṣitaḥ ||

25.1२५.१

कुम्भकर्णादयश्चेमे सर्वे राक्षसपुंगवाः । (२५।१)

kumbhakarṇādayaśceme sarve rākṣasapuṃgavāḥ |

25.2२५.२

रक्तं निवसनं गृह्य प्रविष्टा गोमयह्रदे ॥ (२५।२)

raktaṃ nivasanaṃ gṛhya praviṣṭā gomayahrade ||

26.1२६.१

अपगच्छत नश्यध्वं सीताम् आप्नोति राघवः । (२६।१)

apagacchata naśyadhvaṃ sītām āpnoti rāghavaḥ |

26.2२६.२

घातयेत् परमामर्षी सर्वैः सार्धं हि राक्षसैः ॥ (२६।२)

ghātayet paramāmarṣī sarvaiḥ sārdhaṃ hi rākṣasaiḥ ||

27.1२७.१

प्रियां बहुमतां भार्यां वनवासम् अनुव्रताम् । (२७।१)

priyāṃ bahumatāṃ bhāryāṃ vanavāsam anuvratām |

27.2२७.२

भर्त्सितां तर्जितां वापि नानुमंस्यति राघवः ॥ (२७।२)

bhartsitāṃ tarjitāṃ vāpi nānumaṃsyati rāghavaḥ ||

28.1२८.१

तद् अलं क्रूरवाक्यैर् वः सान्त्वम् एवाभिधीयताम् । (२८।१)

tad alaṃ krūravākyair vaḥ sāntvam evābhidhīyatām |

28.2२८.२

अभियाचाम वैदेहीम् एतद्धि मम रोचते ॥ (२८।२)

abhiyācāma vaidehīm etaddhi mama rocate ||

29.1२९.१

यस्या ह्येवंविधः स्वप्नो दुःखितायाः प्रदृश्यते । (२९।१)

yasyā hyevaṃvidhaḥ svapno duḥkhitāyāḥ pradṛśyate |

29.2२९.२

सा दुःखैर् बहुभिर् मुक्ता प्रियं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ (२९।२)

sā duḥkhair bahubhir muktā priyaṃ prāpnotyanuttamam ||

30.1३०.१

भर्त्सिताम् अपि याचध्वं राक्षस्यः किं विवक्षया । (३०।१)

bhartsitām api yācadhvaṃ rākṣasyaḥ kiṃ vivakṣayā |

30.2३०.२

राघवाद्धि भयं घोरं राक्षसानाम् उपस्थितम् ॥ (३०।२)

rāghavāddhi bhayaṃ ghoraṃ rākṣasānām upasthitam ||

31.1३१.१

प्रणिपातप्रसन्ना हि मैथिली जनकात्मजा । (३१।१)

praṇipātaprasannā hi maithilī janakātmajā |

31.2३१.२

अलम् एषा परित्रातुं राक्षस्यो महतो भयात् ॥ (३१।२)

alam eṣā paritrātuṃ rākṣasyo mahato bhayāt ||

32.1३२.१

अपि चास्या विशालाक्ष्या न किंचिद् उपलक्षये । (३२।१)

api cāsyā viśālākṣyā na kiṃcid upalakṣaye |

32.2३२.२

विरुद्धम् अपि चाङ्गेषु सुसूक्ष्मम् अपि लक्ष्मणम् ॥ (३२।२)

viruddham api cāṅgeṣu susūkṣmam api lakṣmaṇam ||

33.1३३.१

छायावैगुण्यमात्रं तु शङ्के दुःखम् उपस्थितम् । (३३।१)

chāyāvaiguṇyamātraṃ tu śaṅke duḥkham upasthitam |

33.2३३.२

अदुःखार्हाम् इमां देवीं वैहायसमुपस्थिताम् ॥ (३३।२)

aduḥkhārhām imāṃ devīṃ vaihāyasamupasthitām ||

34.1३४.१

अर्थसिद्धिं तु वैदेह्याः पश्याम्यहम् उपस्थिताम् । (३४।१)

arthasiddhiṃ tu vaidehyāḥ paśyāmyaham upasthitām |

34.2३४.२

राक्षसेन्द्रविनाशं च विजयं राघवस्य च ॥ (३४।२)

rākṣasendravināśaṃ ca vijayaṃ rāghavasya ca ||

35.1३५.१

निमित्तभूतम् एतत् तु श्रोतुम् अस्या महत् प्रियम् । (३५।१)

nimittabhūtam etat tu śrotum asyā mahat priyam |

35.2३५.२

दृश्यते च स्फुरच्चक्षुः पद्मपत्रम् इवायतम् ॥ (३५।२)

dṛśyate ca sphuraccakṣuḥ padmapatram ivāyatam ||

36.1३६.१

ईषच्च हृषितो वास्या दक्षिणाया ह्यदक्षिणः । (३६।१)

īṣacca hṛṣito vāsyā dakṣiṇāyā hyadakṣiṇaḥ |

36.2३६.२

अकस्माद् एव वैदेह्या बाहुर् एकः प्रकम्पते ॥ (३६।२)

akasmād eva vaidehyā bāhur ekaḥ prakampate ||

37.1३७.१

करेणुहस्तप्रतिमः सव्यश्चोरुर् अनुत्तमः । (३७।१)

kareṇuhastapratimaḥ savyaścorur anuttamaḥ |

37.2३७.२

वेपन् सूचयतीवास्या राघवं पुरतः स्थितम् ॥ (३७।२)

vepan sūcayatīvāsyā rāghavaṃ purataḥ sthitam ||

38.1३८.१

पक्षी च शाखानिलयं प्रविष्टः पुनः पुनश्चोत्तमसान्त्ववादी । (३८।१)

pakṣī ca śākhānilayaṃ praviṣṭaḥ punaḥ punaścottamasāntvavādī |

38.2३८.२

सुखागतां वाचम् उदीरयाणः पुनः पुनश्चोदयतीव हृष्टः ॥ (३८।२)

sukhāgatāṃ vācam udīrayāṇaḥ punaḥ punaścodayatīva hṛṣṭaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

Rām, 5, 25

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit